Gdańsk: Czerwone wiaty PKM będą produkować energię. Plus magazyn energii

Docelowa moc instalacji ma osiągnąć 500 kWp, a produkcja około 500 MWh energii rocznie. Przy przystanku Gdańsk Kiełpinek powstanie dodatkowo magazyn energii o mocy 500 kW i pojemności 2000 kWh. O rosnącym wykorzystaniu fotowoltaiki na polskiej infrastrukturze kolejowej pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy:

1. Na których przystankach PKM pojawią się panele fotowoltaiczne?
2. Jak duży magazyn energii powstanie przy przystanku Gdańsk Kiełpinek?
3. Jaką część zapotrzebowania PKM pokryje własna produkcja energii?

500 kWp na sześciu przystankach PKM

Charakterystyczne czerwone zadaszenia przystanków Pomorskiej Kolei Metropolitalnej zyskają dodatkową funkcję. Ich dachy zostaną wykorzystane jako powierzchnia dla paneli fotowoltaicznych produkujących energię na potrzeby kolejowej infrastruktury.

Pierwsze nowe moduły są już widoczne na przystankach Gdańsk Kiełpinek i Gdańsk Matarnia. Docelowo inwestycja obejmie sześć lokalizacji: Strzyżę, Niedźwiednik, Jasień, Kiełpinek, Matarnię i Rębiechowo.

Po zakończeniu prac łączna moc systemu fotowoltaicznego ma osiągnąć około 500 kWp. Oznacza to, że własna produkcja energii przestaje być dla PKM pojedynczym projektem przy zapleczu technicznym i zaczyna obejmować kolejne elementy infrastruktury pasażerskiej.

W praktyce spółka wykorzystuje powierzchnie, które już istnieją i pełnią swoją podstawową funkcję ochrony pasażerów oraz infrastruktury przystankowej. Nie ma więc potrzeby przeznaczania dodatkowych terenów wyłącznie pod instalacje PV.

Magazyn 500 kW i 2000 kWh przy Kiełpinku

Drugim istotnym elementem projektu będzie magazyn energii zlokalizowany w rejonie przystanku PKM Gdańsk Kiełpinek.

System ma dysponować mocą 500 kW i pojemnością 2000 kWh, czyli 2 MWh. Jego zadaniem będzie gromadzenie części energii produkowanej przez instalacje fotowoltaiczne i wykorzystanie jej wtedy, gdy bieżąca generacja z paneli będzie mniejsza od zapotrzebowania.

Całością ma sterować system EMS, Energy Management System. Będzie on zarządzał produkcją, magazynowaniem i zużyciem energii tak, aby możliwie duża część prądu z instalacji PKM została wykorzystana na miejscu.

To istotna zmiana względem samej fotowoltaiki bez magazynu. Produkcja energii słonecznej nie pokrywa się dokładnie z profilem zapotrzebowania infrastruktury kolejowej, dlatego możliwość przesunięcia wykorzystania wyprodukowanej energii na inne godziny zwiększa poziom autokonsumpcji.

Około 500 MWh zielonej energii rocznie

Po zakończeniu inwestycji instalacje OZE na linii PKM mają produkować około 500 MWh energii elektrycznej rocznie.

Według spółki będzie to odpowiadało około 25 proc. rocznego zapotrzebowania na energię elektryczną potrzebną do funkcjonowania przystanków oraz Lokalnego Centrum Sterowania PKM.

Energia z paneli nie jest więc przeznaczona do zasilania trakcji kolejowej. Projekt dotyczy przede wszystkim infrastruktury zarządzanej bezpośrednio przez PKM, w tym przystanków i obiektów związanych ze sterowaniem ruchem.

Spółka szacuje również, że nowa inwestycja razem z dotychczas funkcjonującą instalacją pozwoli ograniczyć ślad węglowy o około 239 ton CO2 rocznie.

Pięć lat doświadczeń z własną fotowoltaiką

Nowy projekt nie jest pierwszym kontaktem PKM z produkcją energii słonecznej.

Pierwszą instalację uruchomiono w sierpniu 2021 roku przy siedzibie spółki oraz Lokalnym Centrum Sterowania w Gdańsku Matarni. Panele umieszczono m.in. na skarpie w sąsiedztwie kolejowej infrastruktury.

W materiale PKM istniejący system opisano jako instalację 2 × 50 kWp. Od uruchomienia miał on wyprodukować już ponad 400 MWh zielonej energii.

Według danych spółki nakłady poniesione na pierwszą fotowoltaikę zwróciły się po trzech latach i dziewięciu miesiącach. Ten wynik jest jednym z argumentów za przejściem z pojedynczej instalacji do znacznie większego systemu obejmującego kolejne lokalizacje.

Dach przystanku jako mała elektrownia

Rozbudowa fotowoltaiki na PKM pokazuje również zmianę sposobu projektowania i wykorzystywania infrastruktury transportowej.

Przystanek kolejowy jest odbiornikiem energii potrzebnej m.in. do oświetlenia, informacji pasażerskiej, monitoringu i innych urządzeń. Po montażu paneli jego zadaszenie może jednocześnie stać się powierzchnią produkcyjną.

W przypadku PKM jest to szczególnie widoczne dzięki dużym dachom charakterystycznych czerwonych wiat. Z punktu widzenia samego funkcjonowania przystanku ich podstawowa rola się nie zmienia, ale powierzchnia konstrukcji zaczyna pracować również energetycznie.

Połączenie sześciu lokalizacji z magazynem i centralnym zarządzaniem EMS oznacza, że inwestycja wykracza poza prosty montaż paneli na kolejnych dachach. Powstaje lokalny system produkcji, magazynowania i zarządzania energią.

Zakupowe tło

PKM rozpoczęła własną produkcję energii ze słońca w 2021 roku, uruchamiając pierwszą instalację przy siedzibie i Lokalnym Centrum Sterowania w Matarni. Po pięciu latach spółka przechodzi do znacznie szerszego wykorzystania fotowoltaiki na zarządzanej przez siebie infrastrukturze.

Równolegle Pomorska Kolej Metropolitalna przeszła w latach 2021–2023 elektryfikację zarządzanych linii kolejowych, a pomorski samorząd rozbudowuje flotę elektrycznych pojazdów szynowych.

Obecny projekt dotyczy innej części systemu energetycznego niż zasilanie pociągów. Jego celem jest ograniczenie ilości energii pobieranej z sieci na potrzeby przystanków i infrastruktury sterowania ruchem.

Kolejnym etapem będzie uruchomienie wszystkich sześciu instalacji oraz magazynu w Kiełpinku. Wtedy PKM ma osiągnąć około 500 MWh własnej produkcji rocznie i pokrywać z OZE około jednej czwartej zapotrzebowania przystanków oraz Lokalnego Centrum Sterowania.