W Katowicach zaczęła obowiązywać Strefa Czystego Transportu. Bez protestów i awantur

Zakaz wjazdu do niej nie dotyczy samochodów nie spełniających norm SCT, które już mają mieszkańcy Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. W przeciwieństwie do Katowic, w Krakowie wprowadzanie Strefy Czystego Transportu miało bardzo burzliwy przebieg. Spór wokół SCT wykraczał poza debatę samorządową. Dochodziło m.in. do kradzieży znaków oznaczających strefę, a sama SCT stała się jednym z argumentów zwolenników przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania prezydenta miasta. Dlatego Kraków to odosobniony przypadek, gdyż we wszystkich pozostałych polskich miastach, które zdecydowały się na wprowadzenie Strefy Czystego Transportu, proces ten przebiegał spokojnie i nie wywołał podobnej skali konfliktu społecznego.

Rozkład jazdy:

1. Od kiedy obowiązuje Strefa Czystego Transportu w Katowicach?
2. Jakie pojazdy spoza Katowic i GZM nie mogą wjechać do katowickiej SCT?
3. Do kiedy ma obowiązywać pierwszy etap Strefy Czystego Transportu w Katowicach?

Ścisłe centrum miast

Katowicka SCT objęła ścisłe centrum miasta. Jest ograniczona ulicami (lub ich fragmentami): Piotra Skargi, Stanisława Moniuszki, Waleriana Pańki, Jerzego Dudy-Gracza, Warszawską, Francuską, Tylną Mariacką, Dworcową i Juliusza Słowackiego. Ulice, wyznaczające granice SCT, nie są jej częścią. Poza deptakiem na ul. Dworcowej. ścisłe centrum miast

Ruch samochodowy w SCT już jest ograniczony, ponieważ objęła ona m.in. rynek i deptaki, takie jak ul. Stawowa, Dworcowa, Staromiejska i Mariacka.

Zakaz wjazdu do SCT nie dotyczy samochodów nie spełniających norm, które mają już mieszkańcy Katowic i GZM.

Kierowcy spoza Katowic i GZM nie mogą wjechać do SCT samochodami z silnikami benzynowymi starszymi niż 27 lat i z silnikami Diesla starszymi niż 18 lat. Samochody z silnikami benzynowymi muszą spełniać normę EURO 3 lub być wyprodukowane co najmniej w 2000 r. Samochody z silnikami Diesla muszą spełniać normę EURO 5 lub być wyprodukowany co najmniej w 2009 r.

Samochody kupione przez mieszkańców Katowic w czasie obowiązywania SCT, aby móc wjechać do strefy muszą: spełniać normę EURO 3 lub być wyprodukowane co najmniej w 2000 r. (samochody z silnikami benzynowymi); spełniać normę EURO 4 lub być wyprodukowane co najmniej w 2005 r. (samochody z silnikami Diesla).

Samochody kupione przez mieszkańców innych miast GZM w czasie obowiązywania SCT muszą: spełniać normę EURO 3 lub być wyprodukowane co najmniej w 2000 r. (samochody z silnikami benzynowymi); spełniać normę EURO 5 lub być wyprodukowane co najmniej w 2009 r. (samochody z silnikami Diesla).

W tej formule SCT w Katowicach ma obowiązywać do 30 czerwca 2029 r. Następnie przewidziano zaostrzanie norm dot. wjazdu.

Wjazd do SCT w Katowicach nie wymaga uzyskiwania zezwoleń czy umieszczenia na samochodach specjalnych naklejek. Lokalny samorząd nie wprowadził opłat za wjazd do SCT.

Historia katowickiej SCT

Urząd Miasta Katowice wyjaśnił, że wprowadzenie SCT wynika z wymogów Komisji Europejskiej. Ta w listopadzie 2025 r. skierowała do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sprawę przeciwko Polsce w związku z przekroczeniem norm dwutlenku azotu (NO2) w powietrzu (40 mikrogramów na metr sześcienny) – jako ostatni krok w procedurze o naruszenie unijnego prawa, uruchomionej w 2016 r. KE zwróciła uwagę, że w aglomeracjach krakowskiej i górnośląskiej poziomy NO2 przekraczały normy przez odpowiednio 15 i 14 lat.

Zgodnie ze stanowiskiem KE oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska katowicki samorząd został zobligowany do wprowadzenia SCT, choć argumentował, że decyzja opiera się na danych historycznych i aktualne wyniki nie wskazują przekroczeń poziomu dopuszczalnego dla NO2 w Katowicach (są na poziomie 60-70 proc. normy).

W Katowicach działa jedna z 18 w kraju stacji Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, monitorujących jakość powietrza przy drogach. Do marca 2025 r. stacja ta była zlokalizowana przy autostradzie A4 – jednej z najbardziej obciążonych arterii tranzytowych w Polsce. Miasto argumentowało, że natężenie tranzytu powodowało przekroczenia w tym miejscu poziomów dopuszczalnych NO2 dla całej aglomeracji, choć wyniki nie były miarodajne ani dla ruchu miejskiego ani dla oceny zasadności wprowadzenia SCT.

Dlatego w 2025 r. stacja ta – w porozumieniu z GIOŚ – została przeniesiona do innej części miasta, na ul. Jerzego Dudy-Gracza, o czym został powiadomiony resort klimatu. Jej wskazania nie przekraczają norm.

Na początku grudnia 2025 r. do katowickiego magistratu wpłynęło jednak pismo MKiŚ, w którym – zgodnie z interpretacją resortu – wskazano, że lokalizacja punktu pomiarowego nie zwalnia z obowiązku utworzenia SCT, a wprowadzenie strefy jest kluczowe dla wypłaty środków z Krajowego Planu Odbudowy dla Polski.

W styczniu 2026 r. Rada Miasta Katowice przyjęła uchwałę o zamiarze wprowadzenia SCT. Na początku marca przedstawiła projekt i ogłosiła konsultacje społeczne. Uchwałę wprowadzającą SCT przyjęła pod koniec kwietnia. (PAP)