Stavanger uruchamia autobus bez kierowcy. Karsan e-ATAK w regularnej komunikacji

To oznacza przejście transportu publicznego z fazy testów do realnej eksploatacji bez nadzoru za kierownicą. To rozwiązanie zmienia sposób myślenia o komunikacji miejskiej i roli kierowcy w systemie przewozów. Nowa technologia działa już w praktyce, ale jej pełne możliwości dopiero zaczynają być wykorzystywane. O autonomii w zajezdni pisaliśmy ostatnio w TransInfo tutaj.

Rozkład jazdy:

1. W którym mieście autobus autonomiczny kursuje bez kierowcy?
2. Jaką rolę pełni system xFlow w eksploatacji pojazdów?
3. Do kiedy planowane jest pełne wdrożenie technologii bez kierowcy?

Przełom w autonomicznym transporcie publicznym

Norweski zarząd dróg dopuścił operatorów Vy i Kolumbus do prowadzenia regularnych przewozów pasażerskich autobusem autonomicznym bez obecności kierowcy. To pierwszy taki przypadek w kraju i jeden z najważniejszych kroków w rozwoju autonomicznego transportu publicznego w Europie.

Projekt realizowany jest w Stavanger, gdzie już od 2022 roku testowano autonomiczne autobusy w ruchu miejskim, jednak dotychczas zawsze z kierowcą bezpieczeństwa na pokładzie. Teraz ten element został usunięty.

„Teraz idziemy o krok dalej i usuwamy kierowcę zza kierownicy” – powiedział minister transportu Norwegii Jon Ivar Nygard.

Równie jednoznacznie projekt ocenili przedstawiciele administracji drogowej:

„To kamień milowy” – podkreślił Gry Johansen z Norweskiego Zarządu Dróg.

Autobus będzie kursował na trasie łączącej szpital uniwersytecki z lokalnym uniwersytetem, a rozkład jazdy zostanie dopasowany do zmian pracowników placówki medycznej.

Technologia: Karsan, ADASTEC i zdalne zarządzanie

Za pojazd odpowiada Karsan, który dostarczył model Karsan e-ATAK wyposażony w autonomiczny system jazdy opracowany przez ADASTEC. To autobus klasy średniej, który w tej konfiguracji osiąga poziom autonomii Level 4, co oznacza zdolność do samodzielnej jazdy po zaplanowanej trasie bez ingerencji człowieka.

System pojazdu opiera się na zestawie czujników, w tym LIDAR, radarach oraz kamerach RGB i termicznych, które umożliwiają analizę otoczenia w czasie rzeczywistym. Autobus potrafi samodzielnie obsługiwać przystanki, reagować na sygnalizację świetlną, pieszych i inne pojazdy, a także zarządzać procesem wymiany pasażerów.

Co istotne, Karsan e-ATAK jest pierwszym w Europie autobusem autonomicznym, który potrafi przejeżdżać przez tunel – w Stavanger obsługuje odcinek obejmujący tunel o długości 800 metrów, co jest jednym z trudniejszych scenariuszy dla pojazdów autonomicznych.

„Tunele są bardzo wymagającym testem dla pojazdów autonomicznych ze względu na ograniczony sygnał i oświetlenie. Przeszliśmy ten test bez problemu” – podkreślił CEO Karsan Okan Baş.

xFlow: kierowca w centrum zarządzania

Kluczowym elementem całego systemu nie jest jednak sam autobus, ale infrastruktura zarządzania flotą. Platforma xFlow, opracowana przez Applied Autonomy, umożliwia zdalne monitorowanie i kontrolę pojazdów w czasie rzeczywistym.

System pozwala jednemu operatorowi nadzorować jednocześnie kilka autobusów, reagować na sytuacje awaryjne oraz wspierać pasażerów bez fizycznej obecności kierowcy w pojeździe. Obejmuje także funkcje komunikacji z pasażerami oraz zarządzania operacyjnego.

„Nasza technologia pozwala jednemu operatorowi wspierać i nadzorować wiele pojazdów jednocześnie” – powiedział Olav Madland, CEO Applied Autonomy. – „Dzięki xFlow mamy wyraźną ścieżkę do znaczących oszczędności i zwiększenia dostępności transportu publicznego” – dodał.

To właśnie taki model – centralne zarządzanie i rozproszona flota autobusów – ma być przyszłością komunikacji miejskiej w wielu regionach.

Autobus bez kierowcy w realnym ruchu

Nowy model operacyjny zakłada pełną integrację autobusu autonomicznego z istniejącą siecią transportu publicznego. Pojazd kursuje w normalnym ruchu drogowym, wśród innych samochodów, rowerzystów i pieszych.

Testy wykazały, że system radzi sobie z typowymi sytuacjami drogowymi.

„Przetestowano, jak autobus reaguje na pieszych na przejściach, i zachowuje się on co najmniej tak samo dobrze, jak każdy sprawny kierowca” – zapewnił Gry Johansen. – „Nie mamy więc żadnych obaw przed pozwoleniem kierowcy na opuszczenie fotela” – dodał.

Pierwsze przejazdy pasażerskie bez kierowcy mają być dostępne dla mieszkańców już w maju br.

Projekt w Stavanger nie jest już tylko pilotażem technologicznym. To krok w stronę pełnej komercjalizacji autonomicznego transportu publicznego. Producent zapowiada dalszy rozwój systemu i uzyskanie homologacji dla pojazdów autonomicznych do 2027 roku, a pełne wdrożenie usług bez kierowcy planowane jest na trzeci kwartał 2026 roku. Jednym z kluczowych argumentów za wdrażaniem takich rozwiązań jest problem niedoboru kierowców.

„To daje możliwość utrzymania, a nawet rozszerzenia siatki połączeń tam, gdzie trudno pozyskać kierowców” – podkreślił Olav Madland.