Transport publiczny zyska na nowych przepisach? Sejm wskazał strategiczne inwestycje

Ustawa nie dotyczy bezpośrednio zakupów autobusów czy tramwajów, ale może mieć wpływ na dostępność transportu zbiorowego i organizację podróży międzyregionalnych. O wcześniejszych propozycjach usprawnienia procedur inwestycyjnych w kolejnictwie pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl: https://transinfo.pl/inforail/zmiany-w-ustawie-o-transporcie-kolejowym-wiecej-podmiotow-bedzie-moglo-wystepowac-o-lokalizacje-linii-kolejowej/

Rozkład jazdy: transportowe inwestycje z nowymi procedurami

1. Które projekty transportowe znalazły się na liście strategicznych inwestycji?
2. Co nowe przepisy mogą zmienić w podróżowaniu koleją, samolotem i transportem lokalnym?
3. Jakie ułatwienia administracyjne przewidziano i kiedy będzie można z nich korzystać?

Pięć linii kolejowych i cztery lotniska. Sejm wskazał transportowe priorytety

Sejm RP przyjął 8 października ustawę, która ma przyspieszyć przygotowanie i realizację wybranych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce. Za jej uchwaleniem głosowało 295 posłów, nikt nie był przeciw, a 145 wstrzymało się od głosu. Teraz dokument trafi do Senatu.

Z perspektywy InfoTrans najważniejsze jest to, że nowe przepisy obejmują różne elementy jednego systemu transportowego: linie kolejowe wykorzystywane przez pasażerów, dostęp do portów i terminali promowych, infrastrukturę lotniskową oraz połączenia drogowe. Nie są to wyłącznie inwestycje służące przewozom pasażerskim, ale część z nich może poprawić dostępność komunikacyjną miast i regionów.

W katalogu strategicznych przedsięwzięć znalazło się pięć ważnych linii kolejowych, projekty kolejowe na Pomorzu, rozbudowa czterech portów lotniczych oraz inwestycje zapewniające dojazd do portów morskich. Osobno wskazano ogólnokrajową infrastrukturę łączności kolejowej GSM-R.

Warto podkreślić, że jest to ustawa dotycząca procesu inwestycyjnego, a nie nowy program finansowania komunikacji publicznej. Nie przyznaje ona automatycznie pieniędzy na poszczególne przedsięwzięcia ani nie oznacza, że wszystkie wskazane budowy ruszą w najbliższych miesiącach.

Warszawa, Gdańsk, Szczecin i Świnoujście. Najważniejsze połączenia pasażerskie

Z punktu widzenia codziennych i dalekobieżnych podróży szczególne znaczenie mają inwestycje na linii kolejowej nr 9 Warszawa–Gdańsk oraz linii nr 401 Szczecin–Świnoujście.

Pierwsza z nich należy do najważniejszych tras pasażerskich w kraju. Korzystają z niej podróżni przemieszczający się pomiędzy Warszawą a Trójmiastem, w tym pasażerowie pociągów dalekobieżnych oraz regionalnych. Dalsze inwestycje w jej infrastrukturę mogą wpływać na przepustowość, niezawodność i możliwości organizacji połączeń.

Linia Szczecin–Świnoujście ma z kolei szczególne znaczenie dla Pomorza Zachodniego. Łączy stolicę województwa z nadmorskim kurortem i ważnym ośrodkiem portowym, obsługując zarówno codzienne potrzeby transportowe mieszkańców, jak i sezonowe podróże turystyczne.

Wśród pozostałych tras wskazano linię nr 273 Wrocław–Szczecin, nr 131 Chorzów Batory–Tczew oraz nr 201 Nowa Wieś Wielka–Gdynia. Są to korytarze istotne także dla przewozów towarowych i obsługi portów, ale ich rozwój ma znaczenie dla funkcjonowania całej sieci kolejowej.

Przy wspólnym wykorzystaniu infrastruktury przez pociągi pasażerskie i towarowe poprawa przepustowości jednego korytarza może ułatwiać układanie rozkładów jazdy również na innych odcinkach. Nie oznacza to jednak automatycznego zwiększenia częstotliwości połączeń. Takie decyzje będą wymagały osobnych ustaleń organizatorów przewozów i przewoźników.

Pomorze: nowe dojazdy kolejowe do ośmiu gmin

Jednym z ciekawszych transportowo zapisów ustawy jest wskazanie infrastruktury kolejowej zapewniającej dostęp do gmin położonych w północnej części województwa pomorskiego.

Chodzi o Nową Wieś Lęborską, Lębork, Wicko, Łebę, Wejherowo, Choczewo, Gniewino i Krokową. Inwestycje te są związane przede wszystkim z przygotowaniem infrastruktury towarzyszącej budowie elektrowni jądrowej na Pomorzu.

Dla mieszkańców istotne będzie jednak to, czy modernizowane i budowane odcinki zostaną wykorzystane również w regularnych przewozach pasażerskich. W części wymienionych miejscowości dostęp do transportu kolejowego jest obecnie ograniczony, a istotną rolę w dojazdach odgrywa komunikacja autobusowa.

Rozwój infrastruktury szynowej może stworzyć nowe możliwości organizowania podróży łączonych, na przykład z dojazdem autobusem do stacji kolejowej. Szczególnie ważne mogłoby to być dla osób codziennie dojeżdżających do pracy lub szkół w większych ośrodkach.

Ustawa sama nie określa jednak siatki przyszłych połączeń pasażerskich, lokalizacji wszystkich przystanków ani sposobu integracji z regionalną komunikacją autobusową. Wskazuje przedsięwzięcia infrastrukturalne, które mogą zostać objęte usprawnionymi procedurami.

Cztery lotniska. Większa przepustowość i potrzeba lepszego dojazdu

Dużą część transportowego katalogu tworzą inwestycje na czterech lotniskach pasażerskich: Kraków-Balice, Warszawa-Chopin, Warszawa-Modlin i Rzeszów-Jasionka.

W przypadku Kraków Airport przewidziano między innymi budowę nowej drogi startowej o długości 2800 metrów. Jest to inwestycja związana z dalszym rozwojem jednego z największych regionalnych portów lotniczych w Polsce.

Dla Lotniska Chopina wskazano przedsięwzięcia zwiększające przepustowość do ponad 30 mln pasażerów rocznie. Dalszy wzrost możliwości obsługi podróżnych będzie oznaczał również konieczność odpowiedniego funkcjonowania transportu dowozowego, w tym kolei i miejskich autobusów.

Na lotnisku Warszawa-Modlin planowana jest rozbudowa terminala pasażerskiego, a w dalszej perspektywie także budowa nowej drogi startowej. Z punktu widzenia transportu zbiorowego rozwój portu wzmacnia znaczenie sprawnego dojazdu z Warszawy i innych miejscowości Mazowsza.

Natomiast Rzeszów-Jasionka ma realizować inwestycje o charakterze cywilno-wojskowym, obejmujące między innymi nową drogę kołowania i przebudowę drogi startowej.

Dla czytelników InfoTrans ważne jest rozróżnienie dwóch kwestii. Ustawa przyspiesza procedury dotyczące wskazanej infrastruktury lotniskowej, ale nie uruchamia bezpośrednio nowych połączeń autobusowych czy kolejowych na lotniska. Rozwój takich usług będzie zależał od odrębnych decyzji organizatorów transportu.

Gdynia, Gdańsk i Świnoujście. Dojazdy do portów i terminali promowych

Wśród inwestycji objętych ustawą znalazły się również przedsięwzięcia związane z dostępem do największych polskich portów morskich.

Jednym z nich jest budowa drogi krajowej nr 7 na odcinku od ul. Morskiej do publicznego terminala promowego w Gdyni. Projekt ma zapewnić sprawniejszy dojazd do infrastruktury portowej, w tym do miejsca obsługi promów pasażersko-samochodowych.

W Gdyni przewidziano także budowę portu zewnętrznego wraz z niezbędną infrastrukturą dostępową. W Świnoujściu katalog obejmuje port zewnętrzny i połączenia zapewniające jego obsługę, natomiast w Gdańsku poprawę dostępu kolejowego i drogowego do głębokowodnych terminali przeładunkowych.

Z punktu widzenia transportu miejskiego znaczenie tych inwestycji jest przede wszystkim pośrednie. Lepsze powiązanie portów z krajową siecią drogową może ograniczać część ruchu ciężarowego na ulicach wykorzystywanych również przez mieszkańców i autobusy komunikacji miejskiej.

Nie można jednak z góry zakładać, że każda przebudowa drogi dojazdowej do portu przełoży się na szybsze kursowanie autobusów. Taki efekt będzie zależał od konkretnych rozwiązań drogowych oraz organizacji ruchu w mieście.

Ważnym aspektem jest także dostęp do terminali promowych, gdzie pasażerowie korzystają z różnych środków transportu: samochodów, autobusów, kolei i przewozów międzynarodowych. Inwestycje drogowe mogą poprawiać obsługę tych węzłów, choć ustawa nie wskazuje nowych miejskich linii dowozowych.

Drogi do elektrowni jądrowej i znaczenie transportu pracowniczego

W ustawie znalazła się również budowa drogi krajowej nr 69 na odcinku Lubiatowo–S6, której podstawowym zadaniem będzie skomunikowanie planowanej elektrowni jądrowej z krajową siecią dróg szybkiego ruchu.

Inwestycja ma przede wszystkim znaczenie dla realizacji dużego przedsięwzięcia energetycznego i obsługi transportowej terenu budowy. W przyszłości nowa infrastruktura drogowa może mieć także znaczenie dla lokalnej dostępności komunikacyjnej.

Na obszarze inwestycji jądrowej należy liczyć się z potrzebą organizacji dojazdów dużej liczby pracowników oraz obsługi zaplecza budowlanego. Mogą to być zarówno przewozy pracownicze, jak i połączenia realizowane przez lokalnych operatorów autobusowych.

Nie są to jednak usługi zamawiane na podstawie przyjętej ustawy. Dokument obejmuje wskazaną infrastrukturę, a nie konkretny plan przewozowy dla budowy elektrowni.

Z punktu widzenia systemu transportowego istotne jest połączenie inwestycji drogowych i kolejowych w jednym regionie. Odpowiednie wykorzystanie obu gałęzi może w przyszłości ograniczać nadmierną koncentrację ruchu samochodowego, ale będzie to wymagało osobnego planowania usług transportowych.

GSM-R i infrastruktura niewidoczna dla pasażerów

Ustawa obejmuje również budowę elementów Kolejowego Systemu Ruchomej Łączności Radiowej GSM-R.

To infrastruktura służąca do komunikacji pomiędzy uczestnikami prowadzenia ruchu kolejowego, w tym maszynistami i dyżurnymi ruchu. Jej rozwój ma znaczenie dla niezawodności, bezpieczeństwa i organizacji przewozów pasażerskich oraz towarowych.

Sejm przyjął poprawkę dotyczącą przyłączy energetycznych dla urządzeń GSM-R, rozszerzając zakres przepisów możliwych do zastosowania przy ich realizacji.

Choć jest to kwestia techniczna, jej znaczenie dla transportu polega na ułatwieniu budowy zaplecza potrzebnego do prawidłowego funkcjonowania łączności kolejowej. Bez odpowiednich urządzeń i ich zasilania nie można skutecznie rozwijać nowoczesnej infrastruktury sterowania i komunikacji.

Usprawnienia nie oznaczają jednak natychmiastowego zakończenia wdrażania GSM-R w całym kraju. Poszczególne odcinki nadal będą wymagały odpowiednich prac i odbiorów technicznych.

Mniej formalności przy budowie. Co rzeczywiście przyspieszy?

Najważniejszym mechanizmem ustawy ma być uproszczenie procesu administracyjnego dotyczącego wyraźnie wskazanych inwestycji. Nowe regulacje przewidują krótsze terminy, pierwszeństwo rozpatrywania niektórych spraw oraz ułatwienia przy przygotowywaniu dokumentacji i uzgodnień.

Sejm doprecyzował między innymi przepisy dotyczące rozpatrywania odwołań i zażaleń. Zgodnie z przyjętą poprawką wezwanie do usunięcia braków formalnych ma następować nie później niż w terminie 14 dni.

Zmiany objęły także zasady zawierania porozumień z Lasami Państwowymi i parkami narodowymi. Doprecyzowano sposób przekazywania projektów porozumień, kwestie związane z wycinką drzew i krzewów oraz postępowanie w przypadku braku uzgodnienia między stronami.

Istotna jest również zmiana w Prawie budowlanym, rozszerzająca katalog wybranych obiektów infrastruktury kolejowej, portowej i lotniczej, które będzie można realizować na podstawie zgłoszenia zamiast pozwolenia na budowę.

Nie oznacza to jednak zniesienia wymagań technicznych lub rezygnacji z nadzoru nad robotami. Zachowany zostanie między innymi obowiązek sporządzenia projektu zagospodarowania terenu i spełnienia innych wymogów odpowiednich dla danej inwestycji.

Dla inwestorów największą korzyścią może być ograniczenie czasu potrzebnego na przechodzenie kolejnych etapów administracyjnych. Nadal jednak niezbędne będą finansowanie, dokumentacja, wybór wykonawców i przeprowadzenie samych robót budowlanych.