Warszawa gospodarzem międzynarodowej konferencji o rzekach. W programie także przyszłość żeglugi śródlądowej

Jak przywrócić rzekę miastu, jednocześnie chroniąc jej naturalne funkcje i przygotowując przestrzeń nadrzeczną na skutki zmian klimatu? Jak rozwijać rekreację, turystykę i żeglugę, nie tracąc z pola widzenia ochrony przyrody? Odpowiedzi na te pytania mają szukać uczestnicy międzynarodowej konferencji „United by Rivers: Flow, Friction, Future – Zjednoczeni przez rzeki”, która odbędzie się 3 i 4 września 2026 roku w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie.

Do stolicy przyjadą przedstawiciele miast, eksperci i praktycy z Polski oraz zagranicy. Wśród uczestników mają znaleźć się reprezentanci m.in. Seulu, Londynu, Chicago, Paryża, Turynu, Rygi i Düsseldorfu.

Rozkład jazdy:

1. Jakie tematy związane z Wisłą, żeglugą śródlądową i turystyką rzeczną będą omawiane podczas konferencji United by Rivers w Warszawie?
2. Jakimi doświadczeniami w zakresie przywracania rzek mieszkańcom podzielą się miasta takie jak Seul, Londyn, Chicago czy Ryga?
3. Czym ma być United by Rivers Declaration i jakie znaczenie może mieć dla dalszej współpracy europejskich miast położonych nad rzekami?

Wisła jako punkt wyjścia

Konferencja ma pokazać, że rzeki coraz częściej wracają do centrum miejskich strategii rozwoju. Nie są już traktowane wyłącznie jako element krajobrazu czy infrastruktury wodnej. Stają się przestrzenią rekreacji, turystyki, edukacji i transportu, ale jednocześnie pozostają szczególnie wrażliwe na presję urbanizacyjną oraz konsekwencje zmian klimatu.

Pierwszy dzień konferencji zostanie poświęcony przede wszystkim Wiśle oraz współpracy polskich miast położonych nad rzeką.

Warszawa chce przedstawić własne doświadczenia związane z zagospodarowaniem blisko 33-kilometrowego odcinka Wisły przepływającego przez miasto. Ważnym elementem będzie pokazanie działań prowadzonych w ramach Dzielnicy Wisła, łączących inwestycje, utrzymanie infrastruktury, animację przestrzeni nadrzecznej, edukację i ochronę przyrody.

Współorganizatorem wydarzenia jest Zarząd Zieleni m.st. Warszawy, który ma opowiedzieć o codziennej pracy związanej z utrzymaniem i rozwojem terenów nadwiślańskich.

– Rozmowy podczas konferencji wykraczają poza granice Warszawy. Jednym z tematów będzie rozwój współpracy miejscowości położonych wzdłuż Wisły, oraz perspektywa stworzenia wspólnego produktu turystycznego, który połączy miasta i gminy nadwiślańskie. Dbając o komfort, ofertę rekreacyjną i infrastrukturę dostępną dla mieszkańców nie można zapominać o naturalnym dziedzictwie przyrodniczym, jaki stanowią rzeki w miastach. To spojrzenie, którym chcemy się dzielić i idea, którą chcemy inspirować nie tylko miasta nadwiślańskie, ale również partnerów zagranicznych – mówi Magdalena Młochowska, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy.

Wspólny produkt turystyczny nad Wisłą

Jednym z bardziej interesujących wątków pierwszego dnia będzie możliwość stworzenia wspólnego produktu turystycznego dla miejscowości i miast położonych wzdłuż Wisły.

Chodzi o wykorzystanie potencjału samej rzeki, ale również istniejącej infrastruktury, lokalnych atrakcji, oferty rekreacyjnej i możliwości podróżowania pomiędzy kolejnymi miejscowościami.

W dyskusji mają uczestniczyć m.in. Warszawska Organizacja Turystyczna, Nadwiślańska Organizacja Turystyczna oraz Bydgoska Lokalna Organizacja Turystyczna.

Wymiana doświadczeń ma pozwolić spojrzeć na Wisłę nie tylko z perspektywy pojedynczych samorządów, ale jako na długi korytarz turystyczny i rekreacyjny, który może łączyć miasta i regiony.

Żegluga śródlądowa jednym z tematów

Z punktu widzenia transportu wodnego szczególnie interesującym elementem konferencji będzie rozmowa o dziedzictwie rzecznym i przyszłości żeglugi śródlądowej.

Organizatorzy chcą połączyć temat tradycyjnych drewnianych łodzi z pytaniem o ich współczesne znaczenie oraz rolę, jaką żegluga może odgrywać w życiu nowoczesnego miasta.

– Dopełnieniem pierwszego dnia i jednocześnie łącznikiem z międzynarodową częścią konferencji będzie rozmowa o dziedzictwie rzecznym i przyszłości żeglugi śródlądowej – od tradycyjnych drewnianych łodzi w Polsce i Europie po ich współczesne znaczenie. Stołeczna Żegluga Pasażerska i ludzie współtworzący ideę Dzielnicy Wisła to powód do dumy i niewyczerpane źródło inspiracji do nieprzerwanych działań na rzecz Wisły i innych europejskich rzek. Chcemy dzielić się tym co wiemy i czerpać z doświadczeń ludzi, którym los rzek jest tak samo bliski, jak nam – mówi Jan Piotrowski, pełnomocnik prezydenta m.st. Warszawy ds. Wisły.

W tym kontekście konferencja może być interesującym miejscem do rozmowy o przyszłości miejskich rejsów pasażerskich, turystyki rzecznej, przepraw wodnych oraz sposobach włączania transportu wodnego do szerszej oferty miasta.

Rejs po Wiśle zakończy pierwszy dzień

Organizatorzy nie chcą ograniczać wydarzenia wyłącznie do debat odbywających się w salach konferencyjnych.

Pierwszy dzień ma zakończyć wspólny rejs po Wiśle. W ten sposób uczestnicy będą mogli bezpośrednio zobaczyć przestrzeń, o której wcześniej będą dyskutować.

Rozmowy kuluarowe mają następnie przenieść się na brzeg rzeki.

Taki układ programu ma podkreślić praktyczny charakter konferencji i umożliwić konfrontację przedstawianych koncepcji z rzeczywistą przestrzenią warszawskiej Wisły.

Seul pokaże, jak przywrócono rzekę miastu

Drugi dzień będzie miał charakter międzynarodowy.

Jednym z najważniejszych przykładów ma być Cheonggyecheon w Seulu. To projekt znany z radykalnej zmiany podejścia do przestrzeni miejskiej – rzeka przez lata pozostawała ukryta pod infrastrukturą, a następnie została ponownie odsłonięta i włączona do przestrzeni publicznej.

Przykład Seulu ma być zestawiony z doświadczeniami Łodzi i Londynu.

Punktem dyskusji będzie renaturyzacja, odbudowa ekosystemów rzecznych oraz przywracanie rzek codziennemu życiu mieszkańców.

To zagadnienia szczególnie ważne dla miast, które w przeszłości podporządkowywały rzeki funkcjom technicznym, transportowym lub przemysłowym, a dziś próbują przywrócić im również funkcje środowiskowe i społeczne.

Chicago o wieloletniej współpracy

Kolejny przykład ma pochodzić z Chicago.

Tam dyskusja będzie dotyczyć przede wszystkim długoterminowej współpracy różnych podmiotów zaangażowanych w proces przekształcania przestrzeni nadrzecznych.

Organizatorzy chcą pokazać, że zmiana relacji miasta z rzeką nie jest pojedynczą inwestycją, lecz procesem wymagającym koordynacji działań samorządu, instytucji publicznych, ekspertów, organizacji społecznych i partnerów prywatnych.

Z kolei doświadczenia Rygi oraz innych europejskich ekspertów mają posłużyć do rozmowy o przechodzeniu od strategii i planów do konkretnych inwestycji.

Rzeki między rekreacją a ochroną przyrody

Jednym z głównych tematów przewijających się przez całą konferencję będzie konflikt pomiędzy coraz większą popularnością terenów nadrzecznych a potrzebą zachowania ich naturalnych funkcji.

Miasta chcą udostępniać rzeki mieszkańcom, rozwijać bulwary, rekreację, turystykę i transport wodny. Jednocześnie rzeki są ważnymi korytarzami ekologicznymi i miejscami występowania cennych siedlisk.

Dodatkowym wyzwaniem są zmiany klimatu – zarówno okresy suszy i niskiego poziomu wód, jak i coraz gwałtowniejsze zjawiska pogodowe oraz zagrożenie powodziowe.

Konferencja ma więc dotyczyć nie tyle samego zagospodarowania brzegów, ile szerszej odpowiedzi na pytanie, jak rozwijać miasta wokół rzek, nie niszcząc ich przyrodniczego charakteru.

Warszawa chce dzielić się własnymi doświadczeniami

Warszawa wystąpi w czasie wydarzenia nie tylko jako gospodarz, ale również jako miasto prezentujące własny model działania.

W ostatniej dekadzie stolica stopniowo zmieniała sposób traktowania Wisły. Rozwój przestrzeni nadrzecznych, infrastruktury rekreacyjnej, żeglugi pasażerskiej i inicjatyw związanych z Dzielnicą Wisła odbywał się równolegle z podkreślaniem naturalnego charakteru części brzegu.

To właśnie pogodzenie intensywnie użytkowanych bulwarów z dużo bardziej naturalnymi terenami po drugiej stronie rzeki ma być jednym z doświadczeń, którymi Warszawa chce dzielić się z zagranicznymi partnerami.

United by Rivers Declaration

Konferencja ma zakończyć się czymś więcej niż samą wymianą doświadczeń.

Jednym z kluczowych punktów programu będzie podpisanie „United by Rivers Declaration”.

Dokument ma podkreślić znaczenie dalszej współpracy miast rzecznych oraz wymiany wiedzy i doświadczeń.

Założenie jest proste: problemy związane ze zmianami klimatu, urbanizacją, ochroną środowiska, dostępnością rzek czy rozwojem transportu wodnego nie kończą się na granicach pojedynczych samorządów.

W związku z tym również poszukiwanie rozwiązań powinno mieć charakter ponadlokalny i międzynarodowy.

Bezpłatna konferencja 3 i 4 września

„United by Rivers: Flow, Friction, Future – Zjednoczeni przez rzeki” odbędzie się 3 i 4 września 2026 roku w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie.

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny.

Konferencja organizowana jest w ramach inicjatywy Dialogi Lokalne UE, realizowanej przez Europejski Komitet Regionów. Program ma wspierać dialog pomiędzy mieszkańcami oraz przedstawicielami władz lokalnych, regionalnych i europejskich.

Dla Warszawy wydarzenie będzie okazją do pokazania ponad dekady działań związanych z Wisłą, ale również do dyskusji o kolejnych krokach – od rozwoju wspólnej oferty turystycznej miast nadwiślańskich po przyszłość żeglugi pasażerskiej i śródlądowej.

Z perspektywy transportu wodnego szczególnie istotna może okazać się właśnie ta ostatnia część debaty. W europejskich miastach rzeki coraz częściej nie są już traktowane wyłącznie jako przeszkoda dzieląca poszczególne dzielnice, lecz jako potencjalna oś rekreacji, turystyki i mobilności. Warszawa chce sprawdzić, jak doświadczenia innych metropolii można wykorzystać nad Wisłą – i jednocześnie pokazać, jakie rozwiązania wypracowała już sama.