Rząd raz jeszcze o kosztach 0% VAT na transport publiczny: Same autobusy to 521,2 mln zł

Rozkład jazdy:

1. Ile według Ministerstwa Finansów kosztowałoby wprowadzenie 0% VAT dla transportu publicznego i miejskiego?
2. Jak resort podzielił skutki budżetowe pomiędzy przewoźników autobusowych i kolejowych?
3. Czy Ministerstwo Finansów wskazało termin rozpoczęcia prac legislacyjnych?

Analizy trwają od przełomu 2023 i 2024 roku

Odpowiedź resortu dotyczy ponownej interpelacji nr 17371 posła Marcina Józefaciuka w sprawie możliwości zastosowania preferencyjnej stawki VAT dla publicznego transportu zbiorowego oraz wpływu polityki podatkowej na ceny biletów.

Ministerstwo poinformowało, że analizy możliwości obniżenia VAT z 8 do 0 proc. dla określonych usług transportu pasażerskiego rozpoczęły się na przełomie 2023 i 2024 r. Prowadzi je Departament Podatku od Towarów i Usług.

Nie powstał jednak jeden raport czy gotowa ocena skutków regulacji prowadząca bezpośrednio do projektu ustawy. Resort wskazuje na robocze wyliczenia, dokumenty wewnętrzne oraz analizy dotyczące zakresu zmian, potencjalnych korzyści dla uczestników rynku i konsekwencji dla dochodów oraz wydatków państwa.

1,9 mld PLN potrzebnej „przestrzeni w budżecie”

Kluczową barierą pozostają finanse państwa. Ministerstwo określiło „przestrzeń w budżecie” jako wolną kwotę wynikającą ze zmniejszenia wydatków lub zwiększenia dochodów, która w tym przypadku powinna wynosić co najmniej 1,9 mld PLN rocznie.

Resort nie wskazał terminu zakończenia analiz ani możliwej daty wejścia stawki 0 proc. w życie. Nie wyklucza jej wprowadzenia w przyszłości, ale rozpoczęcie procesu legislacyjnego uzależnia od pojawienia się środków pozwalających sfinansować ubytek dochodów z VAT.

Szczegółowe wyliczenia pokazują przy tym nieco szerszy obraz. Łączny szacowany skutek dla analizowanych usług transportu publicznego i prywatnego wynosi około 1.973,2 mln PLN rocznie.

Autobusy: 521,2 mln PLN. Kolej: 580,5 mln PLN

Najważniejsze z perspektywy publicznego transportu zbiorowego jest rozbicie kosztów, którego wcześniej brakowało.

Ministerstwo oszacowało skutek dla transportu publicznego i miejskiego na 1.101,7 mln PLN rocznie. Z tego 521,2 mln PLN przypada na przewoźników autobusowych, a 580,5 mln PLN na przewoźników kolejowych.

Pozostałe 871,5 mln PLN resort przypisał transportowi prywatnemu. W tej grupie 717,8 mln PLN dotyczy krajowego drogowego przewozu pasażerów, natomiast 153,7 mln PLN krajowej części transportu międzynarodowego.

To istotne rozróżnienie, ponieważ pokazuje, że wskazywane przez MF około 1,9 mld PLN nie jest kosztem dotyczącym wyłącznie komunikacji miejskiej, autobusów regionalnych i kolei publicznej. Sam segment określony przez resort jako transport publiczny/miejski odpowiada za około 1,1 mld PLN potencjalnego uszczuplenia dochodów.

Odpowiedź nie rozstrzyga jednak, czy Ministerstwo analizuje możliwość wdrożenia zerowej stawki wyłącznie dla tej grupy, z pozostawieniem dotychczasowej stawki dla pozostałych przewozów.

Jak MF policzyło koszt zerowego VAT?

Wyliczenia oparto na dwóch grupach danych. Pierwszą były zwaloryzowane dane GUS dotyczące spożycia gospodarstw domowych i zużycia pośredniego z 2022 r. w zakresie krajowych drogowych przewozów pasażerskich.

Drugą stanowiły dane z deklaracji VAT za 2025 r. wybranych dużych przedsiębiorstw transportowych. W analizie uwzględniono 25 największych przewoźników miejskich oraz 13 przewoźników kolejowych.

Wśród przedsiębiorstw miejskich resort wskazał między innymi MPK Kraków S.A. i MPK Olsztyn sp. z o.o., natomiast w grupie kolejowej między innymi PKP Intercity S.A. oraz Koleje Mazowieckie – KM sp. z o.o.

Otrzymane wartości zostały następnie zwaloryzowane wskaźnikami makroekonomicznymi, w tym spożyciem prywatnym i CPI.

Co istotne, Ministerstwo nie uwzględniło w tych obliczeniach potencjalnego zmniejszenia wydatków publicznych na rekompensaty, dopłaty lub dotacje dla operatorów transportu publicznego.

Jakie przewozy mogłyby zostać objęte stawką 0 proc.?

Analizowany wariant dotyczy usług, które obecnie korzystają z 8-procentowej stawki VAT. Chodzi między innymi o pasażerski transport kolejowy międzymiastowy, lądowy transport miejski i podmiejski oraz pozostały lądowy transport pasażerski.

Resort bierze pod uwagę także część transportu wodnego.

Jednocześnie MF zakłada wyłączenie przewozów pozarozkładowych, wycieczkowych i turystycznych. Preferencja nie miałaby również obejmować kolejek linowych naziemnych, kolejek linowych i wyciągów narciarskich, jeżeli nie stanowią części miejskiego lub podmiejskiego systemu komunikacji.

Takie ograniczenie zakresu ma zmniejszyć negatywne skutki budżetowe planowanej preferencji.

0% VAT nie musi automatycznie oznaczać tańszego biletu

Ministerstwo nie przeprowadziło ilościowej analizy pokazującej, o ile konkretnie zmniejszyłyby się ceny biletów komunikacji miejskiej, autobusów regionalnych czy kolei po przejściu z VAT 8 proc. na 0 proc.

Resort wskazuje dwa podstawowe scenariusze. Przy pełnym przeniesieniu obniżki podatku na pasażerów ceny mogłyby spaść. Jeżeli jednak organizator lub przewoźnik pozostawiłby ceny brutto bez zmian, obniżenie podatku zwiększyłoby cenę netto usługi i pozostawiło większą część wpływów po stronie podmiotu świadczącego przewozy.

MF nie analizowało mechanizmu, który uzależniałby zastosowanie stawki 0 proc. od rzeczywistego obniżenia lub czasowego zamrożenia cen biletów. Resort wskazuje, że unijne regulacje VAT nie pozwalają uzależniać wysokości stawki podatkowej od ceny konkretnego towaru lub usługi.

Branża i samorządy jeszcze bez konsultacji

Mimo że analizy trwają od ponad dwóch lat, Ministerstwo Finansów poinformowało, że nie prowadziło dotychczas konsultacji dotyczących potencjalnego 0% VAT z Ministerstwem Infrastruktury, jednostkami samorządu terytorialnego i ich organizacjami, organizatorami publicznego transportu zbiorowego, przewoźnikami autobusowymi i kolejowymi ani operatorami komunikacji miejskiej.

Resort nie prowadził również analizy innych instrumentów podatkowych lub finansowych, które mogłyby bezpośrednio przełożyć się na ceny biletów.

Nie posiada także analiz dotyczących wpływu cen biletów na zjawisko wykluczenia komunikacyjnego. To oznacza, że obecne prace mają przede wszystkim charakter podatkowo-budżetowy, bez kompleksowej oceny skutków dla zachowań pasażerów i popytu na transport publiczny.

Dania i Malta ze stawką 0 proc.

Ministerstwo zestawiło również stawki VAT na transport pasażerski stosowane w państwach Unii Europejskiej. Według danych przyjętych przez resort na 2026 r. stawkę 0 proc. stosowały Dania i Malta.

Polska ze stawką 8 proc. znajduje się pomiędzy państwami stosującymi niższe i wyższe opodatkowanie. Przykładowo Niemcy stosują 7 proc., Belgia i Szwecja po 6 proc., Luksemburg 3 proc., natomiast Austria i Francja po 10 proc., Czechy 12 proc., a Węgry 27 proc.

MF zastrzegło jednak, że samo zestawienie stawek nie pozwala wyciągać wiarygodnych wniosków dotyczących ich wpływu na ceny biletów lub liczbę pasażerów.

VAT przewoźników miejskich ze zwrotami większymi niż wpłaty

Ciekawy obraz przynoszą dane dla podatników, którzy jako przeważającą działalność deklarowali transport lądowy pasażerski miejski i podmiejski, a od 2025 r. transport drogowy pasażerski rozkładowy.

W 2025 r. podmioty z tej grupy wpłaciły 166,1 mln PLN VAT, natomiast otrzymały 737,7 mln PLN zwrotów. Różnica wyniosła minus 571,7 mln PLN.

W 2024 r. saldo wyniosło minus 735,7 mln PLN, w 2023 r. minus 720,7 mln PLN, a w 2022 r. minus 311,5 mln PLN.

MF zaznacza, że nie są to dane o VAT związanym wyłącznie z publicznym transportem zbiorowym. Przedsiębiorstwa przypisane do danej działalności mogą wykonywać również inne czynności podlegające opodatkowaniu.

Projekt ustawy nadal bez daty

Na 23 lipca 2026 r. Ministerstwo Finansów nie zapowiedziało przygotowania projektu ustawy ani terminu wpisania go do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów.

Resort deklaruje, że proces legislacyjny zostanie rozpoczęty dopiero po podjęciu decyzji o obniżeniu stawki, a ta pozostaje uzależniona od dostępności co najmniej 1,9 mld PLN rocznie w budżecie.

Odpowiedź MF przynosi więc znacznie dokładniejsze dane niż wcześniejsze stanowiska. Po raz pierwszy można wyraźnie oddzielić szacowany koszt dla autobusowego transportu publicznego, 521,2 mln PLN, od kolei, 580,5 mln PLN, oraz od przewozów klasyfikowanych przez resort jako transport prywatny.

Tło sprawy

Temat zerowej stawki VAT na transport publiczny regularnie wraca w interpelacjach parlamentarnych. Jeszcze w 2025 r. Ministerstwo Finansów szacowało koszt takiego rozwiązania na około 1,8 mld PLN rocznie, wskazując wówczas, że możliwość jego wdrożenia będzie zależała od sytuacji budżetowej.

W 2026 r. temat ponownie podejmowali posłowie, pytając zarówno o wpływ podatku na ceny biletów, jak i o możliwość objęcia preferencją komunikacji miejskiej, autobusów i kolei. Najnowsza odpowiedź z 23 lipca 2026 r. nie przynosi terminu wdrożenia, ale po raz pierwszy tak szczegółowo pokazuje strukturę potencjalnego kosztu dla poszczególnych rodzajów transportu.