90 lat kolejki na Kasprowy Wierch. Inżynieryjna wizja, która zmieniła turystykę w Tatrach

15 marca 1936 r. pierwsi turyści wjechali kolejką linową z Kuźnic na Kasprowy Wierch. Była to pierwsza wysokogórska kolej linowa w Polsce i jedno z najbardziej ambitnych przedsięwzięć inżynieryjnych II Rzeczypospolitej.

Dziś, dziewięć dekad później, inwestycja uznawana jest za jeden z symboli rozwoju turystyki w polskich górach, a jej operatorem pozostaje Grupa Polskie Koleje Linowe (PKL).

Rozkład jazdy:

1. W ile dni zbudowano kolej linową z Kuźnic na Kasprowy Wierch?
2. W którym roku przeprowadzono modernizację kolejki, podczas której wprowadzono nowe wagoniki i system sterowania?
3. Ile osób rocznie odwiedza łącznie ośrodki turystyczne zarządzane przez Grupę Polskie Koleje Linowe?

Rekordowa budowa w trudnych warunkach

Budowę rozpoczęto latem 1935 r., a całą inwestycję zrealizowano w rekordowym tempie 227 dni. Spółkę odpowiedzialną za realizację projektu powołano 24 lipca 1935 r., a już tydzień później ruszyły pierwsze prace terenowe.

Roboty prowadzono w ekstremalnych warunkach pogodowych. Materiały budowlane transportowano ciężarówkami na Myślenickie Turnie, dalej wozami konnymi w okolice Hali Gąsienicowej, a ostatni odcinek pokonywali tragarze oraz konie huculskie, które wnosiły elementy konstrukcyjne na dużą wysokość.

Kolej składała się z dwóch odcinków:

• z Kuźnic na Myślenickie Turnie,
• z Myślenickich Turni na Kasprowy Wierch.

Na każdym z nich kursowały dwa wagony zawieszone na jednej linie – jeden jechał w górę, drugi w dół.

Kontrowersyjny projekt II Rzeczypospolitej

Choć dziś kolejka na Kasprowy Wierch jest jedną z ikon Tatr, w momencie budowy inwestycja wywoływała ogromne kontrowersje. Przeciwko niej występowały organizacje turystyczne, środowiska naukowe oraz Państwowa Rada Ochrony Przyrody.

Polskie Towarzystwo Tatrzańskie w 1936 r. argumentowało, że budowa kolei w wysokich partiach gór jest „niezgodna z racjonalną turystyką górską” i stoi w sprzeczności z ideą poznawania gór poprzez wysiłek i bezpośredni kontakt z naturą.

Mimo krytyki inwestorzy przyspieszyli tempo prac. Na budowie pracowało około tysiąca osób, często w systemie dwu- i trzyzmianowym.

Koszt budowy kolejki wyniósł około 2 mln zł – ogromną sumę w realiach międzywojennej Polski. Głównym udziałowcem spółki było Ministerstwo Komunikacji, posiadające 51 proc. akcji. W projekt zaangażowały się także m.in. Polskie Koleje Państwowe, biuro podróży Orbis oraz Liga Popierania Turystyki.

Mimo początkowych wątpliwości inwestycja szybko okazała się sukcesem gospodarczym. Już po trzech latach działalności kolej zaczęła przynosić zyski, a ruch turystyczny w Tatrach wyraźnie wzrósł.

W 1938 r. kolejką na Kasprowy Wierch wjechało około 92 tys. pasażerów, a po wojnie liczba turystów rosła jeszcze szybciej. Kolej odegrała także ważną rolę w rozwoju narciarstwa wysokogórskiego oraz organizacji zawodów sportowych w Zakopanem.

Modernizacja i nowe możliwości

Na początku XXI wieku kolej przeszła gruntowną modernizację. W 2007 r. wprowadzono nowe wagoniki, wymieniono podpory oraz liny nośne, a system sterowania został w pełni skomputeryzowany. Modernizacja kosztowała około 70 mln zł i znacząco poprawiła bezpieczeństwo oraz komfort podróży.

Zmiany objęły także stacje w Kuźnicach, na Myślenickich Turniach oraz na szczycie Kasprowego Wierchu. Powstały m.in. przesuwane perony oraz windy hydrauliczne ułatwiające dostęp osobom z niepełnosprawnościami.

Obecnie kolej na Kasprowy Wierch jest częścią działalności Grupy Polskie Koleje Linowe, która zarządza ośrodkami turystycznymi w kilku regionach górskich Polski. Spółka prowadzi m.in. koleje i wyciągi na Jaworzynie Krynickiej, Palenicy w Szczawnicy, Mosornym Groniu w Zawoi, Górze Żar czy w bieszczadzkiej Solinie.

Łącznie ośrodki PKL odwiedza rocznie ponad 4 mln osób, a sama kolejka na Kasprowy Wierch obsługuje setki tysięcy turystów rocznie.

– Wypracowany dorobek oraz społeczne znaczenie Grupy PKL sprawiają, że jej funkcjonowanie stanowi istotny element tożsamości gospodarczej i turystycznej Podhala oraz innych regionów górskich – podkreślił prezes zarządu Grupy PKL Daniel Pitrus.

Jubileusz na szczycie

90-lecie uruchomienia kolejki będzie świętowane na Kasprowym Wierchu. W programie obchodów zaplanowano m.in. pokaz zabytkowego sprzętu narciarskiego z lat 30., spotkanie poświęcone historii narciarstwa w Tatrach oraz jubileuszowy tort dla turystów odwiedzających tego dnia szczyt.

Po dziewięciu dekadach od pierwszego kursu kolejka na Kasprowy Wierch pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiej turystyki górskiej – i jednym z najważniejszych projektów infrastrukturalnych w historii Tatr.