Tramwajowa gwiazda w Poznaniu z prefabrykatów. Jedyna taka w Polsce 

Rozkład jazdy:

1. Dlaczego zastosowanie prefabrykowanych płyt rozjazdowych pozwala na prowadzenie prac przy budowie węzła Wierzbięcice mimo zimowych warunków pogodowych?
2. Czym różni się zastosowana w Poznaniu technologia prefabrykacji węzłów tramwajowych od rozwiązań stosowanych w Europie pod koniec XX wieku?
3. Jakie korzyści komunikacyjne dla mieszkańców Poznania przyniesie budowa nowej trasy tramwajowej przez ul. Ratajczaka i węzeł Wierzbięcice?

120 płyt

Według producenta, zastosowane w Poznaniu rozwiązanie jest wyjątkowe w skali światowej. Cały budowany układ będzie się składał z ponad 120 prefabrykowanych płyt. W ostatnich dniach w mediach pojawiły się komentarze kwestionujące sens stosowania prefabrykatów w ramach poznańskiej inwestycji. Twórca technologii przekazał PAP, że krytyczne wypowiedzi dotyczą rozwiązań stosowanych w Europie około 30 lat temu — odmiennych od współczesnych.

Budowa trasy tramwajowej w ul. Ratajczaka, między węzłem Wierzbięcice a ul. Św. Marcin, rozpoczęła się w listopadzie ubiegłego roku i potrwa około dwóch lat. Inwestycja ma skrócić dojazd z Wildy i Dębca do centrum miasta.

Na węźle Wierzbięcice, po nieco ponad dwóch miesiącach prac, rozpoczął się montaż pierwszego rozjazdu tramwajowego. Miasto poinformowało w ostatnich dniach, że tak szybkie tempo robót, mimo mrozów, jest możliwe dzięki zastosowaniu prefabrykowanych płyt rozjazdowych.

Montowane na placu budowy prefabrykaty są polskim produktem z Krakowa. Każda z 123 płyt została zaprojektowana indywidualnie, z uwzględnieniem geometrii układu torowego i warunków eksploatacyjnych. Prezes spółki Poznańskie Inwestycje Miejskie Justyna Litka przekazała, że tego typu rozwiązanie pozwala skrócić czas prac na placu budowy i jest mniej zależne od warunków atmosferycznych.

— Możemy zachować ciągłość robót zimą. Co ważne, pomijamy uciążliwy etap wylewania płyt rozjazdowych — nie jest on realizowany na placu budowy, lecz w zakładzie produkcyjnym. Prefabrykaty co do zasady są trwalsze, a ich jakość jest kontrolowana przed transportem do Poznania. To także niższe koszty eksploatacji i utrzymania, dzięki możliwości wymiany części stalowej bez ingerencji w nawierzchnię drogową — poinformowała.

W lokalnych mediach pojawiły się w ostatnich dniach opinie, że węzeł Wierzbięcice nie powinien być budowany w taki sposób. Komentujący podkreślali, że stosowane pod koniec XX wieku panele torowe z prefabrykatów, były obarczone licznymi wadami, tj. nierównomierne zużycie nawierzchni. Wskazywano również na problemy z naprawami takich torowisk.

Jak poinformowała PAP dr inż. Dorota Błaszkiewicz-Juszczęć ze spółki KZN Contrack, która wytwarza prefabrykowane elementy, mieszkańcy Poznania nie powinni obawiać się o jakość i trwałość powstającego węzła.

— Przywoływane w komentarzach konstrukcje torowisk tramwajowych z lat 90. w istotny sposób różnią się od opracowanego przez nas rozwiązania. Tamta technologia, stosowana na prostych odcinkach, rzeczywiście miała wiele wad i nie była dostosowana do warunków atmosferycznych panujących w Czechach czy w Polsce. Woda dostająca się pod małe i lekkie płyty powodowała nierównomierne osiadanie paneli, a kanały stalowe były szybko niszczone przez sól stosowaną przy odśnieżaniu – przekazała.

Dodała, że od tamtego czasu rozwiązanie to zostało dopracowane — technologia prefabrykacji z użyciem szyny rowkowej i zastawaniem grubszych płyt jest stosowana z powodzeniem od ponad 20 lat w różnych miastach w Polsce, obecnie jako jedno z najtrwalszych rozwiązań na torowiskach, po których poruszają się również autobusy. – Nasza technologia stanowi rozwój istniejących konstrukcji w zakresie dostosowania prefabrykacji w węzłach rozjazdowych – podkreśliła Błaszkiewicz-Juszczęć.

Wyjaśniła, że prefabrykowane elementy do tej pory rzadko były wykorzystywane do tworzenia węzłów rozjazdowych ze względu na ich duże skomplikowanie — obejmujące m.in. sterowanie, ogrzewanie, odwodnienie oraz smarownice — a także w związku z różnorodnością konstrukcji.

W Poznaniu wykorzystywane jest innowacyjne rozwiązanie opracowane w ramach prac badawczo-rozwojowych, realizowanych w konkursie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Na węźle Wierzbięcice stosowane są płyty o powierzchni sięgającej kilkudziesięciu metrów kwadratowych i grubości nawet 40 cm.

— Zwiększenie masy płyty wpływa zarówno na czas zabudowy, jak i na jej późniejszą eksploatację. Pod płytą prefabrykowaną stosowana jest samorozlewna zaprawa cementowa, która skleja ją od spodu. Płyty są osadzane w taki sposób, aby uzyskać idealnie równą nawierzchnię drogową — poinformowała.

Dodała, że prefabrykaty nie utrudniają miejscowego usuwania uszkodzeń szyn. Zapewniła również, że praktycznie wykluczone jest ryzyko wystąpienia zapadlisk — pod płytami betonowymi tworzącymi nawierzchnię torowiska znajduje się 15-centymetrowa warstwa betonu wyrównawczego oraz 35-centymetrowa warstwa podbudowy z mieszanki kruszyw związanych spoiwem hydraulicznym.

Płyty z betonu

Przedstawicielka firmy wyjaśniła ponadto, że prefabrykaty wykonane są z betonu podobnego do stosowanego w technologiach lotniskowych. Rodzaj zastosowanych materiałów, powłoka hydrofobowa na powierzchni płyty oraz ilość zbrojenia pozwalają założyć projektową trwałość nawierzchni na minimum 20–30 lat.

— W tym czasie zużyte części stalowe, takie jak szyny, rozjazdy i elementy sterowania, mogą być wymieniane wielokrotnie i szybko, bez naruszania nawierzchni drogowej. Taki system znacznie ogranicza czas remontów na najbardziej obciążonych torowiskach i węzłach rozjazdowych, gdzie żywotność rozjazdów — ze względu na duże zużycie — nie przekracza 7–10 lat — przekazała Błaszkiewicz-Juszczęć.

Oprócz skrzyżowania ulic Wierzbięcice, Matyi i Królowej Jadwigi prace trwają także w ul. Ratajczaka, między ul. Św. Marcin a ul. Ogrodową. Obecnie prowadzone są tam działania związane z infrastrukturą podziemną.

Powstająca trasa tramwajowa skróci dojazd z Wildy i Dębca do centrum miasta. Będzie również dodatkową osią komunikacyjną w relacji południe–północ Poznania. Nowe przystanki powstaną przy Starym Browarze oraz w ul. Wierzbięcice, na wysokości stacji benzynowej. (PAP)