CUPT odpowiada posłowi Moskalowi. Krajowy Zarząd Transportu nadal w przygotowaniu

Centrum Unijnych Projektów Transportowych 30 czerwca 2026 r. odpowiedziało na interwencję poselską Michała Moskala dotyczącą przygotowań do pełnienia funkcji przyszłego Krajowego Zarządu Transportu.

Sprawa dotyczy też organizacji przetargów na dalekobieżne przewozy kolejowe po 2030 r. Z odpowiedzi wynika, że CUPT wspiera dziś Ministra Infrastruktury, ale kluczowe decyzje dotyczące ustawy, budżetu, pakietów przetargowych i ostatecznego modelu organizacji przewozów nadal pozostają po stronie resortu.

Rozkład jazdy:

1. Ilu pracowników CUPT bezpośrednio pracuje nad przygotowaniem przetargów PSC po 2030 r.?
2. Kiedy ma zostać opublikowany Nowy Plan Transportowy i wstępne ogłoszenie w DUUE?
3. Co z ustawą o Krajowym Zarządzie Transportu, osłoną antykorupcyjną i pakietami przetargowymi?

CUPT: organizatorem nadal jest minister

Najważniejszy wniosek z odpowiedzi Centrum Unijnych Projektów Transportowych jest taki, że w obecnym stanie prawnym organizatorem publicznego transportu zbiorowego w kolejowych przewozach międzywojewódzkich i międzynarodowych pozostaje minister właściwy do spraw transportu. CUPT nie jest jeszcze samodzielnym organizatorem tych przewozów, lecz wykonuje zadania wspierające.

„W obecnym stanie prawnym organizatorem publicznego transportu zbiorowego w kolejowych przewozach międzywojewódzkich i międzynarodowych jest minister właściwy ds. transportu” – przekazała Joanna Lech, dyrektor Centrum Unijnych Projektów Transportowych.

Podstawą działań CUPT jest m.in. zmienione zarządzenie w sprawie utworzenia tej jednostki. Jak wskazano w odpowiedzi, zmiana w zakresie działalności CUPT nastąpiła z dniem 22 maja 2025 r. W statucie wpisano zadania dotyczące opracowywania, wdrażania i rozwijania rozwiązań organizacyjnych i systemowych wspierających ministra w planowaniu, organizowaniu i zarządzaniu publicznym transportem zbiorowym w kolejowych przewozach międzywojewódzkich i międzynarodowych.

„Przedmiotem działalności CUPT jest opracowywanie, wdrażanie i rozwijanie rozwiązań organizacyjnych i systemowych wspierających ministra właściwego do spraw transportu w planowaniu, organizowaniu i zarządzaniu publicznym transportem zbiorowym w międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozach pasażerskich w transporcie kolejowym” – czytamy w odpowiedzi CUPT.

To ważne dla rynku kolejowego, bo przyszłe przetargi PSC po 2030 r. mają dotyczyć połączeń dalekobieżnych, z których korzystają pasażerowie w całym kraju. Chodzi o nowy model organizacji przewozów po zakończeniu obecnej umowy PSC z PKP Intercity S.A.

9 osób i 7,2 etatu bezpośrednio przy projekcie

W odpowiedzi na pytanie o przygotowanie organizacyjno-kadrowe CUPT podał dane według stanu na 31 maja 2026 r. Bezpośrednio w zadania merytoryczne związane z nowym modelem kolejowych przewozów pasażerskich zaangażowanych było 9 pracowników, łącznie w wymiarze 7,2 etatu. Dodatkowo zadania te wspierały inne osoby z CUPT, co łącznie dawało 58 pracowników zaangażowanych w realizację prac.

„Według stanu na dzień 31 maja 2026 r. w zadania merytoryczne związane z opracowywaniem, wdrażaniem i rozwijaniem rozwiązań organizacyjnych i systemowych (…) bezpośrednio zaangażowanych było 9 pracowników CUPT, w łącznym wymiarze 7,2 etatu” – poinformowała Joanna Lech.

W dalszej części odpowiedzi wskazano, że dodatkowo zadania te były wspierane przez pozostałych pracowników jednostki.

„Dodatkowo zadania te były wspierane przez pozostałych pracowników CUPT, co łącznie daje 58 osób zaangażowanych w ich realizację” – dodała dyrektor CUPT.

Dla branży kolejowej ta liczba jest istotna, bo przygotowywany model ma objąć przetargi o bardzo dużej skali, z wpływem na rozkład jazdy, standard obsługi pasażera, dostęp do taboru, sposób finansowania przewozów i relacje między przewoźnikami komercyjnymi a operatorami realizującymi połączenia publiczne.

Pełna zdolność operacyjna dopiero w I półroczu 2027 r.

CUPT zakłada, że pełną zdolność operacyjną do samodzielnego prowadzenia postępowań przetargowych o bardzo wysokiej wartości osiągnie w I półroczu 2027 r. Jednocześnie jednostka zastrzega, że ostateczna decyzja w tym zakresie należy do Ministerstwa Infrastruktury.

„Uwzględniając aktualny stan zaawansowania działań oraz ich złożony charakter, przewiduje się, że osiągnięcie pełnej zdolności operacyjnej CUPT do samodzielnego prowadzenia postępowań przetargowych o bardzo wysokiej wartości nastąpi w I półroczu 2027 r.” – wskazano w odpowiedzi.

Dalej pojawia się jednak ważne zastrzeżenie.

„Ostateczna decyzja należy jednak do organizatora czyli MI” – podkreśliła Joanna Lech.

Oznacza to, że CUPT przygotowuje się organizacyjnie, ale formalna rola przyszłego Krajowego Zarządu Transportu nadal zależy od procesu legislacyjnego prowadzonego przez Ministerstwo Infrastruktury. W odpowiedzi nie podano gotowego docelowego modelu zatrudnienia przyszłej instytucji. Zaznaczono, że te kwestie pozostają przedmiotem prac legislacyjnych.

„Na tym etapie rozwiązania te mają charakter roboczych założeń, co wynika z faktu, że projektowane przepisy nie uzyskały jeszcze ostatecznego kształtu, a dalsze etapy procesu legislacyjnego są w toku” – czytamy w piśmie CUPT.

Budżet bez osobnej kwoty dla KZT

Poseł Michał Moskal pytał także o budżet planowanego Krajowego Zarządu Transportu. W odpowiedzi CUPT nie wskazał odrębnej kwoty dla przyszłej instytucji. Poinformował, że jako państwowa jednostka budżetowa jest finansowany w ramach środków otrzymywanych corocznie w planie finansowym jednostki, a budżet na 2026 r. i planowany na 2027 r. funkcjonuje w części 39 – Transport.

W piśmie wskazano kilka źródeł finansowania działalności CUPT, w tym pomoc techniczną FEnIKS, FEPW, CEF, projekt CEF EU-UA, współfinansowanie krajowe oraz środki budżetu państwa na działania poza projektami finansowanymi ze środków UE.

„Wszelkie działania dot. działalności związanej ze wsparciem MI w procesie liberalizacji są planowane i realizowane tylko i wyłącznie w ramach środków z budżetu państwa” – przekazało Centrum Unijnych Projektów Transportowych.

Branżowo to ważna odpowiedź, bo przyszły organizator przewozów dalekobieżnych będzie musiał obsłużyć nie tylko procedury przetargowe, ale też analizy oferty przewozowej, podział na pakiety, rozliczenia rekompensaty, kontrolę jakości przewozów, relacje z przewoźnikami oraz nadzór nad umowami PSC.

Nowy Plan Transportowy na koniec III kwartału 2026 r.

Kolejny kluczowy element to Nowy Plan Transportowy. Z odpowiedzi CUPT wynika, że jego opracowanie pozostaje obowiązkiem ministra właściwego do spraw transportu. Ministerstwo Infrastruktury było wspierane przez ekspertów CUPT, Centralnego Portu Komunikacyjnego Sp. z o.o., Instytutu Kolejnictwa oraz PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w zakresie zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej.

Konsultacje publiczne projektu zakończyły się 21 maja 2026 r. Planowana data zakończenia prac i opublikowania dokumentu jako rozporządzenia Ministra Infrastruktury została wskazana na koniec III kwartału 2026 r.

„Planowana data zakończenia i opublikowania Planu Transportowego w postaci rozporządzenia Ministra Infrastruktury (…) przewidziana jest na koniec III kwartału 2026 r.” – poinformował CUPT.

To termin bardzo istotny, bo Nowy Plan Transportowy ma być podstawą do określenia docelowej sieci połączeń, oferty przewozowej i podziału zamówienia na pakiety przetargowe. Bez tego trudno mówić o finalnych warunkach przyszłych przetargów dla przewoźników.

Pakiety przetargowe nadal w analizie

W odpowiedzi CUPT nie wskazał ostatecznej liczby pakietów przetargowych ani finalnych kryteriów ich tworzenia. Jednostka poinformowała, że trwają analizy dotyczące podziału oferty przewozowej na pakiety, a ich wynik będzie zależał m.in. od prac nad planem transportowym i wniosków z wstępnych konsultacji rynkowych.

„Na obecnym etapie nie ma jeszcze podstaw do przesądzania ani finalnej liczby pakietów, ani ostatecznych kryteriów oceny ofert” – przekazało CUPT.

To jeden z najważniejszych fragmentów całej odpowiedzi. Podział na pakiety zdecyduje o tym, kto realnie będzie mógł wystartować w przetargach: wyłącznie najwięksi gracze z dużym zapleczem taborowym i finansowym, czy także mniejsi przewoźnicy, konsorcja albo nowe podmioty krajowe. Będzie też miał wpływ na ryzyko tzw. cherry-pickingu, czyli wybierania najbardziej atrakcyjnych relacji przez przewozy komercyjne i pozostawiania mniej rentownych połączeń w systemie dotowanym.

Wstępne ogłoszenie w DUUE w III kwartale 2026 r.

Zgodnie z odpowiedzią CUPT, wstępne ogłoszenie informacyjne ma zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w III kwartale 2026 r. To ma umożliwić ogłoszenie właściwego przetargu w III kwartale 2027 r., a zawarcie umowy w 2028 r., z uwzględnieniem procedury przetargowej i ewentualnych odwołań.

„Zgodnie z zapowiedziami, na rok przed publikacją ogłoszenia o zamówieniu publicznym na usługi w zakresie międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozów w transporcie kolejowym, w III kwartale br. planowana jest publikacja wstępnego ogłoszenia” – poinformowała Joanna Lech.

W odpowiedzi wskazano też, że zgodnie z ustawą o publicznym transporcie zbiorowym ogłoszenie publikuje organizator. Jednocześnie rozważane jest powierzenie tego zadania CUPT jako podmiotowi wykonawczemu.

„Rozważana jest możliwość powierzenia przez Ministra Infrastruktury tego zadania do realizacji CUPT, jako podmiotowi wykonawczemu” – czytamy w piśmie.

To oznacza, że nawet na tym etapie nie wszystkie role są ostatecznie przesądzone. Formalnie organizatorem pozostaje minister, ale część zadań wykonawczych może zostać powierzona CUPT.

Wstępne konsultacje rynkowe i rozmowy z branżą

CUPT wskazał, że w ramach przygotowań prowadzone były działania pod szyldem Forum Otwarta Kolej oraz Transportowego Obserwatorium Badawczego. Wśród spotkań wymieniono m.in. warsztat z 24 lutego 2026 r. „Kolej 2030: Twoja firma na »nowych« torach”, skierowany do producentów taboru i firm typu ROSCO, oraz spotkanie z 24 kwietnia 2026 r. „Ekspercka Wizja: Otwarcie Kolejowego Rynku Pasażerskiego – Przyszłość w Rękach Badaczy”.

W odpowiedzi wskazano także, że odbywały się spotkania z przedstawicielami wszystkich urzędów marszałkowskich. Miały one formę zamkniętych śniadań eksperckich prowadzonych zgodnie z zasadą Chatham House Rule.

„Konsultacje te realizowano w II półroczu 2025 r. poprzez cykl zamkniętych śniadań eksperckich, prowadzonych zgodnie z zasadą Chatham House Rule, co zapewniło przedstawicielom UM pełną swobodę wypowiedzi oraz możliwość otwartego formułowania potrzeb, obaw i doświadczeń” – przekazał CUPT.

Jednocześnie CUPT odmówił przekazania list uczestników spotkań Forum Otwarta Kolej, powołując się na przepisy o dostępie do informacji publicznej i RODO.

„Nie jest możliwe przekazanie list uczestników spotkań Forum »Otwarta Kolej«. Udostępnienie danych osobowych uczestników stanowiłoby naruszenie zasad legalności, minimalizacji danych oraz ograniczenia celu przetwarzania” – wskazano w odpowiedzi.

W sprawie spotkań z przewoźnikami kolejowymi CUPT odpowiedział, że dedykowane spotkania z takimi podmiotami jak PKP Intercity S.A., RegioJet, Leo Express, FlixTrain, Gepard Express czy polscy przewoźnicy regionalni nie odbywały się, aby zachować przejrzystość i równe traktowanie potencjalnych uczestników przyszłego przetargu.

„Z uwagi na zachowanie zasad przejrzystości oraz równego traktowania przewoźników, jako potencjalnych uczestników procesu przetargowego, nie odbywały się dedykowane spotkania CUPT z przewoźnikami kolejowymi” – poinformowała Joanna Lech.

Osłona antykorupcyjna: wniosek złożony przez MI

Jednym z najważniejszych wątków odpowiedzi jest osłona antykorupcyjna. CUPT przekazał, że Ministerstwo Infrastruktury złożyło wniosek o objęcie postępowania osłoną antykorupcyjną. W odpowiedzi nie podano jednak daty złożenia wniosku ani daty rozpoczęcia działań osłonowych.

„Ministerstwo Infrastruktury złożyło wniosek o objęcie postępowania osłonę antykorupcyjną” – odpowiedział CUPT.

W piśmie opisano też wewnętrzne procedury antykorupcyjne obowiązujące w CUPT. Wymieniono m.in. regulamin pracy, kontrolę zarządczą, opisy stanowisk pracy pod kątem konfliktu interesów, kodeks etyki, doradcę etycznego, szkolenia dla pracowników, system zgłoszeń nieprawidłowości oraz politykę bezpieczeństwa informacji opartą na normie ISO/IEC 27001.

W sprawie tzw. cooling-off, czyli zakazu przechodzenia po zakończeniu pracy do firm mogących startować w przetargu, CUPT wskazał, że osoby nowo zatrudnione i bezpośrednio zaangażowane w proces liberalizacji zawierają umowy o zakazie konkurencji obowiązujące przez okres zatrudnienia w CUPT.

„Osoby nowo zatrudnione, bezpośrednio zaangażowane w proces liberalizacji rynku przewozów pasażerskich, zawierają umowy o zakazie konkurencji obowiązujące przez okres zatrudnienia w CUPT” – czytamy w odpowiedzi.

To rozróżnienie jest istotne. Odpowiedź mówi o zakazie konkurencji w czasie zatrudnienia, ale nie wskazuje na odrębny, połączony z tym postępowaniem okres karencji po odejściu z jednostki.

Rekompensata i nadrekompensata jeszcze w pracach

W przyszłych umowach PSC kluczowe będą zasady ustalania rekompensaty dla operatorów. CUPT wskazał, że prace nad metodyką są realizowane zgodnie z harmonogramem uzgodnionym z Ministerstwem Infrastruktury, a pierwsze założenia znalazły się w rozdziale 6.2 projektu Nowego Planu Transportowego.

„Prace nad metodyką ustalania rekompensaty w przyszłych umowach PSC obowiązujących od grudnia 2030 r. są realizowane zgodnie z przyjętym w uzgodnieniu z MI harmonogramem prac” – przekazał CUPT.

Na pytanie o wstępne szacunki rocznej wartości rekompensaty w pierwszym pełnym roku obowiązywania nowych umów PSC CUPT odesłał do tabeli nr 21 w projektowanym Nowym Planie Transportowym.

„Założenia w tym zakresie zostały przedstawione w rozdziale 6.2 projektowanego Nowego Planu Transportowego, w szczególności w tabeli nr 21” – czytamy w piśmie.

Dla rynku to jeden z najważniejszych elementów całej reformy. Wysokość i sposób rozliczania rekompensaty będą decydować o atrakcyjności pakietów dla przewoźników, stabilności przewozów i kosztach systemu dla państwa. Dla pasażera przełoży się to na ofertę, częstotliwość, standard i dostępność połączeń kolejowych.

Polscy przewoźnicy i dostęp do przetargów

W odpowiedzi na pytania dotyczące realnej, a nie tylko formalnej możliwości startu mniejszych podmiotów, CUPT wskazał, że analizowany jest podział planowanej oferty na pakiety. Ten temat ma być jednym z elementów wstępnych konsultacji rynkowych ogłoszonych przez CUPT w imieniu Ministerstwa Infrastruktury 15 czerwca 2026 r.

„Pierwszym z elementów podlegających analizie jest podział planowanej oferty przewozowej na pakiety” – wskazało CUPT.

Jednostka przekazała też, że realizowana jest ocena dostępności taboru na rynku kolejowym, a w ramach śniadań eksperckich CUPT spotkał się z producentami taboru i podmiotami typu pool taborowy.

„W ramach wsparcia MI, realizowana jest także ocena dostępności taboru na rynku kolejowym” – czytamy w odpowiedzi.

W pytaniach pojawił się kontekst przetargu PKP Intercity S.A. na 72 piętrowe pociągi, w którym wybrano Alstom Polska, a warunki udziału miały ograniczyć samodzielny udział takich producentów jak PESA, NEWAG czy FPS Cegielski. CUPT odpowiedział ogólnie, że zamawiający będzie konstruował warunki udziału zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji, równego traktowania wykonawców i proporcjonalności.

Bezpieczeństwo państwa: CUPT odsyła do MI

Osobny blok pytań dotyczył bezpieczeństwa państwa, w tym zdolności PKP Intercity S.A. do obsługi połączeń o znaczeniu obronnym, kryzysowym, transgranicznym oraz w ramach Military Mobility i korytarzy NATO na wschodniej flance.

Odpowiedź CUPT jest tu bardzo krótka i odsyła do Ministerstwa Infrastruktury jako obecnego organizatora.

„Wszelkie działania związane z zapewnieniem obsługi połączeń o znaczeniu obronnym, kryzysowym, transgranicznym oraz w ramach Military Mobility i korytarzami NATO na wschodniej flance realizowane są przez organizatora, którym obecnie jest MI” – wskazano w piśmie.

Podobnie odpowiedziano na pytanie o współpracę z Ministerstwem Obrony Narodowej, Sztabem Generalnym Wojska Polskiego i Dowództwem Operacyjnym Sił Zbrojnych RP.

„Wszelkie działania związane ze współpracą z innym podmiotami kluczowymi ze względów strategicznych realizowane są przez organizatora – obecnie przez MI” – przekazał CUPT.

W sprawie możliwości zastrzeżenia jednego lub więcej pakietów do bezpośredniego powierzenia w przypadku połączeń o newralgicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa, CUPT odpowiedział, że implementacja rozporządzenia 1370/2007 będzie odbywać się przy zachowaniu wszystkich jego wymogów, a zakres i wielkość pakietów będą wynikiem konsultacji NPT i wstępnych konsultacji rynkowych.

Ustawa o Krajowym Zarządzie Transportu nadal w pracach

Na pytanie o projekt ustawy dotyczącej KZT albo innego aktu prawnego powołującego przyszłego organizatora, CUPT odpowiedział, że prace nadal trwają pod przewodnictwem Ministerstwa Infrastruktury.

„Obecnie trwają, pod przewodnictwem MI, prace nad ustawowym uregulowaniem przyszłej roli CUPT jako organizatora publicznego transportu zbiorowego w kolejowych przewozach międzywojewódzkich i międzynarodowych” – poinformowała Joanna Lech.

To najważniejszy systemowy punkt odpowiedzi. CUPT wykonuje już zadania przygotowawcze, prowadzi konsultacje, analizuje pakiety, współpracuje z MI, CPK, Instytutem Kolejnictwa i PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., ale pełne umocowanie przyszłej roli jednostki nadal wymaga decyzji legislacyjnej.

Zdaniem Michała Moskala

W komunikacie prasowym Michał Moskal przedstawia odpowiedź CUPT jako sygnał alarmowy przed jedną z największych zmian na polskiej kolei pasażerskiej po 2030 r. Poseł wskazuje, że stawką są przyszłe przetargi warte kilkadziesiąt miliardów złotych, a jednocześnie z odpowiedzi wynika, że bezpośrednio nad przygotowaniami pracuje 9 osób w wymiarze 7,2 etatu, nie ma jeszcze ustawy o Krajowym Zarządzie Transportu, nie wskazano osobnego budżetu nowej instytucji, a ostateczne decyzje pozostają przy Ministerstwie Infrastruktury.

„Za rok ma zostać ogłoszony przetarg wart kilkadziesiąt miliardów złotych, a pracuje nad nim dziewięć osób w wymiarze nieco ponad siedmiu etatów. Nie ma ustawy, nie ma budżetu, nie wiadomo, ile będzie pakietów ani kto opublikuje ogłoszenie” – mówi Michał Moskal.

Poseł podkreśla jednocześnie, że jego zarzuty nie są wymierzone w pracowników CUPT, lecz w organizację prac po stronie rządu.

„To nie jest zarzut wobec pracowników CUPT – oni robią, co mogą. To zarzut wobec rządu, który przez rok nie dał im ani podstaw prawnych, ani ludzi, ani pieniędzy” – dodaje Michał Moskal.

W komunikacie pojawia się także krytyka sposobu prowadzenia konsultacji, szczególnie zamkniętych śniadań eksperckich bez protokołów i bez udostępnienia list uczestników. Michał Moskal zwraca też uwagę na brak daty złożenia wniosku o osłonę antykorupcyjną CBA.

„Konsultacje w sprawie przyszłości połączeń, którymi jeździ cała Polska, odbywają się na zamkniętych śniadaniach, bez protokołów, a podsumowań mam szukać w mediach społecznościowych” – komentuje poseł.

Najmocniejszy politycznie fragment dotyczy bezpieczeństwa państwa. Michał Moskal wskazuje, że kolej dalekobieżna to nie tylko rozkłady jazdy i bilety, ale także zdolność do przewozu wojska, sprzętu oraz ewakuacji ludności w sytuacjach kryzysowych.

„Kolej dalekobieżna to nie tylko bilety i rozkłady jazdy. To także przewozy wojska, sprzętu i ewakuacja ludności w sytuacjach kryzysowych” – podkreśla Michał Moskal.

Poseł ocenia, że jeżeli wymiar obronny nie zostanie uwzględniony teraz, na etapie projektowania przetargów, po 2030 r. może być za późno na korektę modelu.