Specjalne autobusy na ulicach. Polska gotowa na nadejście silnego mrozu

W obliczu zapowiadanej przez IMGW fali silnych mrozów samorządy w całym kraju sięgają także po narzędzia znane z transportu publicznego.

Obok noclegowni, ogrzewalni i patroli streetworkerów coraz częściej wykorzystywane są specjalne autobusy, które w czasie niskich temperatur pełnią rolę mobilnych punktów pomocy dla osób w kryzysie bezdomności oraz innych najbardziej narażonych mieszkańców.

Rozkład jazdy:

1. Jaką rolę pełnią specjalne autobusy uruchamiane przez miasta podczas silnych mrozów?
2. W których miastach opisano wykorzystanie autobusów jako mobilnych punktów pomocy?
3. Jakie formy wsparcia mogą otrzymać osoby korzystające z ogrzewanych autobusów?

Idzie mróz

Według prognoz IMGW temperatura nocami, szczególnie na północnym wschodzie kraju, może spaść nawet do minus 25 stopni Celsjusza, a odczucie zimna potęguje porywisty, wschodni wiatr. W takich warunkach kilkugodzinny pobyt na zewnątrz stanowi realne zagrożenie życia, dlatego miasta uruchamiają ogrzewane autobusy, często we współpracy z operatorami komunikacji miejskiej i organizacjami pomocowymi.

Jednym z przykładów jest Białystok, gdzie specjalny ogrzewany autobus wystawiony przez spółki komunikacji miejskiej przez najbliższy tydzień pełni funkcję całodobowego punktu wsparcia. Pojazd ustawiono w centrum miasta, na Rynku Kościuszki, a jego wnętrze ogrzewane jest elektrycznymi nagrzewnicami. Na miejscu dyżurują przedstawiciele organizacji pozarządowych, w tym Caritas, Spe Salvi oraz Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia Eleos.

„Specjalny ogrzewany autobus będzie przez najbliższy tydzień dodatkowym miejscem, gdzie wsparcie i ciepłą herbatę będą mogły dostać potrzebujące osoby, w tym osoby w kryzysie bezdomności” – powiedział prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski po posiedzeniu sztabu kryzysowego.

Podobne rozwiązania od lat funkcjonują w Łodzi, gdzie właśnie rozpoczął się 22. sezon kursowania Autobusu dla bezdomnych i potrzebujących. Pojazd wyjeżdża codziennie o godz. 21.00 i będzie kursował przez całą zimę – do 15 marca 2026 r. Projekt realizowany jest na zlecenie miasta i Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łodzi, a autobus tradycyjnie zapewnia MPK Łódź.

„Osobom w kryzysie bezdomności udzielamy kompleksowego wsparcia przez cały rok, ale okres zimy jest najtrudniejszy, dlatego ta mobilna forma pomocy ma ogromne znaczenie” – podkreślił Piotr Kowalski, dyrektor MOPS w Łodzi.

Autobus zatrzymuje się na pięciu przystankach zlokalizowanych w miejscach, gdzie najczęściej przebywają osoby potrzebujące pomocy. Każdej nocy wydawana jest ciepła zupa, pieczywo i herbata, a chętni mogą zostać dowiezieni do noclegowni. W poprzednim sezonie średnio każdej nocy z tej formy wsparcia korzystało niemal 150 osób, a w całym sezonie wydano blisko 15 tys. porcji posiłków. Miasto Łódź przeznaczyło na realizację projektu 81,7 tys. zł w 2025 r. i blisko 83 tys. zł w 2026 r.

Mobilne wsparcie realizowane jest także w Krakowie, gdzie codziennie wieczorem na ulice wyjeżdża streetbus. Autobus kursuje do końca marca, zatrzymując się w trzech stałych lokalizacjach, m.in. przy Muzeum Narodowym i dworcu autobusowym Podgórze SKA. Osoby w kryzysie bezdomności mogą tam otrzymać posiłek, ciepły napój, odzież oraz informacje o dostępnych formach pomocy. Dodatkowo zapewniono przejazdy do ogrzewalni oraz poranne kursy powrotne.

W Rzeszowie do 13 marca po ulicach Rzeszowa będzie kursował Autobus Ciepła, który stanowi element wsparcia dla osób potrzebujących w okresie zimowym. Każda osoba może w nim otrzymać gorący posiłek, pieczywo oraz ciepłą herbatę. Pojazd, choć nie pełni klasycznej funkcji przewozowej, wpisuje się w działania miasta wykorzystujące infrastrukturę transportu publicznego do celów interwencyjnych. Autobus Ciepła kursuje od poniedziałku do piątku według stałej trasy i godzin postoju:

Uzupełnieniem mobilnej formy pomocy jest kuchnia stacjonarna prowadzona przez Rzeszowskie Towarzystwo Pomocy im. św. Brata Alberta. Ciepły posiłek można tam zjeść od poniedziałku do czwartku w godz. 11.00–13.00, a w piątki w godz. 10.00–13.00.

Miasto zachęca mieszkańców, aby przekazywali informacje o Autobusie Ciepła osobom, które mogą potrzebować takiej formy wsparcia w czasie mrozów.

Również Wrocław wykorzystuje od lat streetbus jako element systemu pomocy. Mobilny autobus, uruchomiony po raz siódmy, kursuje codziennie i oferuje nie tylko ciepły posiłek i możliwość ogrzania się, ale także pomoc medyczną oraz wsparcie streetworkerów.

„Streetbus pozwala nam dotrzeć tam, gdzie pomoc często nie sięga. To miejsce rozmowy, zaufania i pierwszego kroku do wyjścia z kryzysu” – zaznaczyła Magdalena Wdowiak-Urbańczyk z Urzędu Miejskiego Wrocławia.

Do działań przygotowuje się również Warszawa, gdzie Zarząd Transportu Miejskiego uruchamia dwa bezpłatne autobusy grzewcze kursujące nocą pod hasłem „Ogrzej się”. Linie A i B zaplanowano tak, by docierały do rejonów o największym ruchu pieszym, w tym węzłów przesiadkowych, dworców i głównych arterii miasta. Uzupełnieniem są ogrzewane namioty rozstawiane przy stacjach metra i dużych skrzyżowaniach.

Specjalne autobusy wykorzystywane w czasie mrozów nie pełnią klasycznej funkcji przewozowej, ale stają się integralnym elementem miejskiego systemu bezpieczeństwa. Dzięki zapleczu technicznemu komunikacji miejskiej, dostępności kierowców i infrastruktury przystankowej mogą być szybko uruchamiane i realnie wspierają osoby, dla których w ekstremalnych warunkach pogodowych transport publiczny bywa jedyną dostępną formą pomocy.

Szersze przygotowania

Samorządy i służby w całym kraju przygotowują się na zapowiadane przez meteorologów nadejście silnego mrozu, aby chronić najbardziej narażonych, m.in. osoby w kryzysie bezdomności. Według prognoz IMGW temperatura w najbliższych dniach gwałtownie spadnie.

Na północnym wschodzie, m.in. w Białymstoku, nocami może być nawet minus 25 st. C. Odczucie chłodu może potęgować porywisty, wschodni wiatr. Od wtorku nastąpi stopniowe ocieplenie, szczególnie na południu i zachodzie kraju – zapowiada Instytut.

W Szczecinie pomoc osobom w kryzysie bezdomności niesie m.in. straż miejska, która kontroluje koczowiska.

– Odwiedzamy bezdomnych przede wszystkim po to, aby sprawdzić, w jakiej znajdują się kondycji. Często są to wspólne patrole z policją. Zwykle czynimy to późnym popołudniem, bo jest szansa, że w tych miejscach zastaniemy osoby bezdomne – przekazała rzeczniczka prasowa Straży Miejskiej w Szczecinie Joanna Wojtach.

Takie patrole planowane są też w najbliższych dniach, gdy temperatura w nocy może wynieść ponad 10 st. C na minusie.

– Będziemy usilnie namawiać ich do przyjęcia pomocy, chociażby do skorzystania z ogrzewalni, żeby te kilka godzin przy najniższych temperaturach spędzili w warunkach cywilizowanych, napili się gorącego napoju i ogrzali się – dodała.

Marcin Szeląg z Urzędu Miasta w Gdańsku poinformował w piątek, że wszyscy mieszkańcy potrzebujący wsparcia – ogrzania się i ciepłego posiłku – mogą zgłosić się w weekend do Ośrodka Interwencji Kryzysowej. Zapewnia on całodobowe schronienie, a w godz. 11.00–19.00 także ciepłe napoje i posiłek.

Można zadzwonić lub zgłosić się osobiście, tel. 58-511-01-21, pl. Gustkowicza 13. Ośrodek Interwencji Kryzysowej działa 24 godziny na dobę.

Z kolei osoby w bezdomności mogą skorzystać z pomocy w przeznaczonych dla nich placówkach. Działają one całodobowo i nadal dysponują wolnymi miejscami. Każda osoba, która się zgłosi, otrzyma schronienie i ciepły posiłek. Placówki są prowadzone przez organizacje pozarządowe i są dostosowane do potrzeb konkretnych grup odbiorców.

Dom Samotnej Matki prowadzony przez Caritas Archidiecezji Gdańskiej przy ul. Matemblewskiej 67 zapewnia schronienie i wsparcie samotnym matkom z małoletnimi dziećmi. Otwarte na przyjęcie osób w kryzysie bezdomności są schroniska i noclegownie w Gdańsku.

Straż miejska, pracownicy socjalni i ratownicy medyczni zaplanowali dodatkowe patrole w ciągu najbliższych dni i nocy.

Ciepłą zupę, odzież na zmianę, możliwość skorzystania z konsultacji ratownika medycznego i pracownika socjalnego lub streetworkera, informację o dostępnych formach pomocy w mieście i podwiezienie do noclegowni przy ul. Mostowej 1A oferuje bezdomnym i potrzebującym załoga autobusu SOS.

Rzecznik prasowy olsztyńskiego ratusza Patryk Pulikowski poinformował PAP, że miasto na razie nie planuje jakichś dodatkowych działań związanych ze spodziewanym silnym mrozem.

– Ale monitorujemy sytuację. Także w przypadku osób bezdomnych pracownicy MOPS-u i straży miejskiej zwracają baczniejszą uwagę – zapewnił.

Również rzeczniczka Urzędu Miasta w Elblągu Joanna Urbaniak przekazała PAP, że miasto nie planuje specjalnych działań, przesłało i opublikowało ostrzeżenia przed silnym mrozem.

– Straż miejska z jeszcze większą uwagą będzie patrolowała miejsca gromadzenia się osób bezdomnych – dodała.

W Białymstoku specjalny ogrzewany autobus będzie przez najbliższy tydzień dodatkowym miejscem, gdzie wsparcie i ciepłą herbatę będą mogły dostać potrzebujące osoby, w tym osoby w kryzysie bezdomności. Autobus, który wystawią spółki komunikacji miejskiej, stanie o 18.00 w piątek w centrum miasta na Rynku Kościuszki – poinformował w piątek po południu po obradach sztabu kryzysowego prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski.

Autobus będzie ogrzewany elektrycznymi nagrzewnicami. Dyżurować w nim będą przez całą dobę przedstawiciele organizacji pozarządowych: Spe Salvi, Caritasu, Prawosławnego Ośrodka Miłosierdzia Eleos. Potrzebującym pomaga także stowarzyszenie Ku Dobrej Nadziei.

Wzmożone patrole w miejscach, gdzie mogą przebywać osoby w kryzysie bezdomności, będzie prowadzić straż miejska. Państwowa Straż Pożarna poinformowała, że można się do niej zgłaszać, jeśli gdzieś byłaby potrzeba użycia np. agregatu prądotwórczego.

Władze miasta i dyrekcja Centrum Pomocy Rodzinie zaapelowały także do wszystkich mieszkańców Białegostoku o szczególne zwracanie uwagi na osoby, które mieszkają samotnie, osoby starsze, sprawdzanie, czy mają opał, czy potrzebują wsparcia lub jakiejkolwiek pomocy.

W poniedziałek do szkół w Podlaskiem wracają dzieci po feriach zimowych. Prezydent Truskolaski poinformował, że dyrektorzy szkół otrzymali instrukcje i informacje, że gdyby nie udało się dogrzać pomieszczeń do wymaganych minimum 18 stopni C, wtedy można odwołać lekcje, ale należy zapewnić opiekę w świetlicy tym dzieciom, które tego wymagają.

W Poznaniu od soboty na Placu Wolności oraz przed dworcem Poznań Główny skorzystać można z ogrzewanych namiotów. Są one dostępne dla każdego, kto będzie potrzebował schronienia przed mrozem. W środku można napić się gorącej kawy lub herbaty oraz otrzymać suchy prowiant. Na miejscu dyżurować będą strażacy PSP, straż miejska i wolontariusze PCK.

W Ozorkowie pod Łodzią w piątek na przystankach autobusowych ponownie pojawiły się koksowniki, które są znanym z przeszłości sposobem na duże mrozy. Pozostaną na przystankach do 4 lutego – poinformowała PAP Izabela Dobrynin z Urzędu Miejskiego w Ozorkowie. Jak przyznała, mieszkańcy, którzy korzystają z komunikacji publicznej, są zadowoleni z możliwości ogrzania się w mroźne dni.

W Łodzi służby miejskie, jednostki organizacyjne oraz spółki miejskie działają w trybie podwyższonej gotowości i monitorują sytuację. Nie są planowane zmiany w funkcjonowaniu instytucji miejskich, komunikacji publicznej ani placówek oświatowych. MPK Łódź oraz Zakład Wodociągów i Kanalizacji prowadzą stały monitoring infrastruktury technicznej i są przygotowane do natychmiastowej reakcji w przypadku ewentualnych awarii.

– Szczególny nacisk położony jest na działania osłonowe i pomocowe skierowane do osób najbardziej narażonych na skutki silnych mrozów. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Łodzi we współpracy ze strażą miejską i organizacjami pozarządowymi intensyfikuje działania na rzecz osób w kryzysie bezdomności – przekazały PAP służby prasowe Urzędu Miasta Łodzi.

W czasie mrozów zwiększana jest liczba patroli streetworkerów, liczba wydawanych posiłków, ciepłej odzieży i koców. Codziennie po godz. 21.00 na ulice miasta wyjeżdża autobus dla bezdomnych i potrzebujących, który – w razie potrzeby – dowozi osoby potrzebujące pomocy do noclegowni, które dysponują łącznie blisko 265 miejscami, a w sytuacjach szczególnych mogą przyjąć większą liczbę osób.

Wojewoda świętokrzyski Józef Bryk w związku z prognozami mrozów do minus 20 st. C. wydał rekomendacje dla samorządów, m.in. o całodobowym otwarciu dworców jako schronienia dla osób w kryzysie bezdomności. W regionie działa również 20 noclegowni z wolnymi miejscami. Służby apelują o szczególną czujność wobec osób potrzebujących pomocy oraz o śledzenie komunikatów IMGW i Rządowego Centrum Bezpieczeństwa.

W Lublinie funkcjonariusze straży miejskiej i Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie patrolują miejsca, w których przebywają osoby w kryzysie bezdomności i dostarczają im gorącą herbatę.

– Patrole zapewniają im podstawowe wsparcie, kontrolują, czy ich życie lub zdrowie nie są zagrożone oraz zachęcają do skorzystania z sieci placówek oferujących pomoc – poinformowała Anna Czerwonka z lubelskiego ratusza.

Miasto zaapelowało do mieszkańców o zwrócenie szczególnej uwagi na osoby w kryzysie bezdomności, osoby samotne w wieku senioralnym oraz te z niepełnosprawnościami.

Również w Opolu ze względu na zapowiadane mrozy obradował Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego. Jak poinformowało biuro prasowe wojewody, podczas spotkania przekazano starostom uwagi z wideokonferencji z udziałem wiceministra spraw wewnętrznych Wiesława Szczepańskiego w celu skoordynowania działań samorządów oraz służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo mieszkańców i zapewnienia jednolitych standardów reagowania na terenie całego województwa.

W kraju zgodnie z prognozą IMGW w sobotę na południu i zachodzie miejscami niewykluczone są słabe opady śniegu. W nocy na północnym wschodzie możliwe lokalne spadki temperatury do minus 22 st. C. Temperatura maksymalna od minus 12 i minus 10 stopni na północy i północnym wschodzie, około minus 8 stopni w centrum, do minus 3 i minus 2 stopni na południowym zachodzie.

W niedzielę i poniedziałek po bardzo mroźnych porankach będzie słonecznie. Tylko na południu i południowym zachodzie ma być duże zachmurzenie i tam miejscami wystąpią opady śniegu. Nocami na wschodzie i północnym wschodzie temperatura spadnie do minus 23, a lokalnie do minus 25 stopni. W ciągu dnia temperatura maksymalna ma wynosić ok. minus 15 stopni na wschodzie do minus 5 i minus 3 st. na południowym zachodzie. (PAP)