Lubelskie Dworce i port Lotniczy LUZ pod lupą NIK. Chodzi o nadzór właścicielski

Rozkład jazdy:

1. Jakie nieprawidłowości wykryła NIK w spółkach województwa lubelskiego?
2. Dlaczego Lubelskie Dworce znalazły się w centrum krytyki?
3. Jakie konsekwencje mogą mieć ustalenia kontroli dla transportu publicznego i pasażerów?

Krytyczna ocena nadzoru właścicielskiego

Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła sposób sprawowania nadzoru właścicielskiego przez zarząd województwa lubelskiego nad trzema podległymi spółkami: Lubelskie Dworce SA, Lubelski Regionalny Fundusz Rozwoju sp. z o.o. oraz Port Lotniczy Lublin SA. Kontrola wykazała liczne nieprawidłowości w zakresie ustalania wynagrodzeń, przyznawania świadczeń dodatkowych oraz gospodarowania środkami publicznymi.

NIK poinformowała, że zarząd województwa nie zapewnił właściwej kontroli nad kształtowaniem wynagrodzeń w spółkach, a ich władze nie przestrzegały części przepisów regulujących ten obszar. Efektem kontroli było sformułowanie 21 wniosków pokontrolnych, które zostały wykonane lub przyjęte do realizacji. Izba skierowała także dwa zawiadomienia do prezesów Urzędu Zamówień Publicznych i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz jedno zawiadomienie do prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa.

Zakres nieprawidłowości obejmował m.in. ustalanie wynagrodzenia zmiennego członków zarządów niezgodnie z przepisami, przyznawanie świadczeń dodatkowych, w tym odpraw, a także brak publikacji uchwał płacowych w Biuletynie Informacji Publicznej. Kontrolerzy wskazali również na brak określenia wymogów wobec kandydatów na członków zarządów oraz nieweryfikowanie zakazu kumulacji stanowisk w radach nadzorczych.

„Organy właścicielskie nie dopełniły obowiązków dotyczących ustalenia zasad przyznawania świadczeń dodatkowych oraz ustalania wynagrodzenia. Wypłacono nienależne odprawy i zawyżano wynagrodzenia, bezpodstawnie używano samochodu prywatnego do celów służbowych i korzystano z mienia spółek do celów prywatnych” – wykazała kontrola NIK.

Lubelskie Dworce i pieniądze mimo strat

Szczególnie krytycznie NIK odniosła się do sytuacji w Lubelskich Dworcach SA, spółce zarządzającej dworcem autobusowym w centrum Lublina, kluczowym dla funkcjonowania regionalnego i miejskiego transportu publicznego oraz obsługi pasażerów autobusów i komunikacji zbiorowej.

Dwóm członkom zarządu spółki wypłacono łącznie 32 tys. zł nienależnych odpraw. Dodatkowo, mimo braku odpowiednich upoważnień w uchwałach, zawarto z nimi umowy na używanie prywatnych samochodów do celów służbowych, co skutkowało wypłatą kolejnych 22,7 tys. zł.

Kontrola wykazała również przekazanie przez spółkę 620 tys. zł darowizn w okresie, gdy generowała ona straty finansowe. NIK podkreśliła, że Lubelskie Dworce SA nie posiadały strategii społecznej odpowiedzialności biznesu, a prognozowane zyski były niższe niż wartość przekazanych darowizn.

W dwóch przypadkach, obejmujących także inne spółki, zarządy i rady nadzorcze nie zabezpieczyły należycie interesów podmiotów przy zawieraniu umów na usługi marketingowe oraz przy przekazywaniu darowizn. W jednej ze spółek odstąpiono od stosowania trybów konkurencyjnych w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Problem dworca PKS

Ustalenia NIK zbiegają się w czasie z przedłużającą się niepewnością dotyczącą przyszłości starego dworca PKS przy al. Tysiąclecia w Lublinie. Zgodnie z wcześniejszymi zapowiedziami obiekt miał zakończyć działalność 28 lutego 2025 roku, po uruchomieniu nowoczesnego Dworca Lublin.

Na kilka dni przed planowanym wygaszeniem działalności Lubelskie Dworce SA wycofały się jednak z tego harmonogramu. Poinformowano wówczas, że dworzec przy al. Tysiąclecia będzie funkcjonował co najmniej do końca 2025 roku.

Styczeń 2026 roku pokazuje, że decyzja ta została faktycznie przedłużona. Dworzec nadal obsługuje pasażerów, a Lublin od ponad dwóch lat funkcjonuje z dwoma dworcami autobusowymi, z których korzystają zarówno przewoźnicy krajowi, jak i międzynarodowi.

Aktualnie z al. Tysiąclecia realizowane są połączenia krajowe przez 21 przewoźników oraz międzynarodowe przez 30 firm, co bezpośrednio wpływa na dostępność transportu publicznego dla pasażerów.

Lotnisko i fundusz pod kontrolą

Nieprawidłowości stwierdzono także w Porcie Lotniczym Lublin SA oraz w Lubelskim Regionalnym Funduszu Rozwoju sp. z o.o.. W obu podmiotach kontrolerzy wykazali przypadki nieprawidłowego przyznawania wynagrodzenia zmiennego członkom zarządów. Łącznie wypłacono 4,5 tys. zł zawyżonych kwot.

W Porcie Lotniczym Lublin SA byłemu prezesowi wypłacono nienależną odprawę w wysokości 66 tys. zł. Członkom zarządu przyznano także świadczenia umożliwiające korzystanie z mienia spółki, w tym samochodu, telefonu i komputera, do celów prywatnych.

NIK wykazała również nieprawidłowości w dwóch postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego na marketing przewoźników lotniczych. Działania te naruszały zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, a zawarta umowa o wartości 3 mln euro nie zabezpieczała należycie interesów portu.

„Niekorzystna sytuacja finansowa, powodująca konieczność corocznego i coraz większego dofinansowania ze środków publicznych, systematycznie się pogłębiała” – podała NIK, mimo że port podejmował działania skutkujące wzrostem liczby połączeń i liczby pasażerów.

Port Lotniczy Lublin SA działa od 2012 r. i obsługuje samoloty wielkości Boeing 767 czy Airbus A310. W 2025 r. z lotniska skorzystało 471,1 tys. pasażerów. Spółka pozostaje własnością jednostek samorządu terytorialnego.

Urząd marszałkowski poinformował, że do ustaleń NIK odniesie się w przyszłym tygodniu.