60 lat DP Ostrava

W bieżącym roku DP Ostrava obchodzi 60 rocznicę od powstania, co stało się pretekstem do zorganizowana w dniach 23 i 24 maja obchodów, które uświetniła ekspozycja zabytkowych i liniowych pojazdów.

Historia komunikacji miejskiej w Ostrawie zaczyna się wraz z pierwszymi tramwajami parowymi uruchomionymi w 1894 roku. Od 1901 roku postępowała elektryfikacja, a w 1930  ruszyły pierwsze linie autobusowe. Dopiero po zakończeniu II Wojny Światowej postanowiono stworzyć Dopravne podniki města Ostrava, które przyjęły swoją obecną formę organizacyjną w 1996 roku. Jednak jeszcze wcześniej, bo w 1952 roku, uruchomiono trakcję trolejbusową, która funkcjonuje w mieście po dziś dzień. W związku z jubileuszem 60 lat istnienia DP Ostrava zdecydowano się zorganizować obchody, które typowo dla Czech przypominały wręcz „orgię”transportową, niźli imprezy tego typu znane z Polski. Obchody podzielono na dwa dni, gdzie pierwszy odbywał się w dniu 23 maja i obejmował Ústřednídílny Martinov (Centralne warsztaty Martinów), natomiast w dniu 24 maja otwarte były bramy zajezdni MoravskáOstrava. W pierwszym dniu uruchomiono specjalne jazdy zabytkowymi autobusami i tramwajami, natomiast w drugim były to jazdy zabytkowych tramwajów i trolejbusów. Koszt jednorazowego biletu wynosił 16 koron (około 2,64 zł) oraz 8 koron dla dzieci (1,32 zł). Mimo odpłatności przejazdy cieszyły się bardzo dużą popularnością i każdy kurs był odpowiednio zapełniony.

Ústřednídílny Martinov (Centralne warsztaty Martinów) są rozległym zakładem naprawczym wybudowanym 40 lat temu (w 1969 roku) i zdolnym również do własnej produkcji. Dzięki temu oprócz remontów 282 tramwajów znajdujących się na stanie DP Ostrawa wykonują również remonty trolejbusów i autobusów. Oprócz tego zakłady te odgrywają ważną rolę w modernizacji tramwajów oraz produkcji nowych trolejbusów (głównie na bazie pojazdów Solaris) oraz produkcji nowych tramwajów na zlecenie Inekon Trams. Dla tramwajów zakład ten funkcjonuje jedynie jako punkt naprawczy, podczas gdy dla autobusów jest również zajezdnią. Trolejbusy muszą być na teren zakładu przeciągane holownikiem z racji braku podłączenia do sieci napowietrznej.

Całe obchody zostały przygotowane tak profesjonalnie, że każdy, niezależnie od wieku mógł znaleźć coś dla siebie, co docenili przybyli tłumnie mieszkańcy. Oprócz ekspozycji tramwajowej (o której w dalszej części) zaprezentowano zabytkowe trolejbusy jak również liniowe wersje trolejbusów oraz autobusów. Oprócz DP Ostrava swoje stanowiska mieli również producenci autobusów jak SOR, EvoBus, Karosa czy Solaris, czym impreza ta przypominała niemal targi. Młodszych napewno zainteresowała wystawa wozów strażackich, a miłośnicy motoryzacji mogli zobaczyć samochód Škoda Fabia z przekrojami poszczególnych elementów pojazdu, jak również wziąć udział w symulacji przeciążeń podczas zderzenia organizowanych przez Policję.

 

DP Ostrava posiada dosyć dużą kolekcję zabytkowych tramwajów oraz trolejbusów i autobusów, jednak w niniejszym artykule omówimy jedynie tramwaje. Kolekcja ta była tworzona już od lat 1970-tych, czyli okresu w którym w Polsce złomowano wszystkie stare tramwaje. Pierwszym odrestaurwanym pojazdem był wóz numer 25, który wybudowała w 1919 roku Vagonka Kopřibnice (późniejsza Tatra Studenka) dla istniejących wówczas lokalnych linii tramwajowych. Wagon ten kursował z wagonem doczepnym numer 69, który powstał w 1921 roku w efekcie przebudowy z wagonu parowego na doczepny. Kolejnym jeżdżącym eksponatem był wagon motorowy numer 21, który został wybudowany w 1922 roku również dla lokalnej linii tramwajowej.

Pierwszy tabor powojenny reprezentowany był przez wagon silnikowy numer 50 wyprodukowany w 1948 roku oraz wagon doczepny numer 219 z 1951 roku oraz wagon motorowy numer 94 wyprodukowany w 1949 roku z wagonem doczepnym numer 269 powstałym w 1953 roku.

Bardzo ciekawymi eksponatami są pojazdy techniczne reprezentowane przykładowo przez wagon silnikowy służący do przeciągania wagonów normalnotorowych po torach tramwajowych. Wagon numer 106 powstał w 1951 roku i prowadził przewozy towarowe aż do zawieszenia tej usługi w 1972 roku. Innym przykładem jest wagon techniczny numer 24 z 1919 roku, przebudowany w 1965 roku na pojazd z koszem do pracy przy sieci trakcyjnej. Podobnie ciekawym eksponatem jest wagon silnikowy numer 35 pochodzący z 1935 roku i przebudowany na techniczny w 1965 roku. Współpracuje on z zestawem do odśnieżania torów wybudowanym w 1964 roku częściowo z używanych komponentów z 1925 roku. Ciekawostką w wozie 24 i 35 może być system podawania piasku pod ślizgające się koła, który składa się z otwartego zbiornika piasku na pulpicie motorniczego oraz usytuowanego obok niego zsypu. Gdy było potrzeba piasku motorniczy dawkował go własnoręcznie.

Oprócz dawno wycofanych z ruchu pojazdów DP Ostrawa posiada także młodsze klasyki jak tramwaj T1 numer 528 wyprodukowany w 1957 roku, który regularnie pojawia się podczas specjalnych okazji. Przewoźnik posiada również w swoich zbiorach tramwaj T2 numer 681 wyprodukowany w 1961 roku, który służył liniowo aż do 1998 roku i w 2000 roku został odbudowany jako historyczny. Podczas obchodów tramwaj znajdował się w hali w końcowej fazie remontu. DP Ostrava zabezpieczyło również tramwaj T3 numer 752 jako historyczny, który został wyprodukowany w 1970 roku i w bieżącym zakłada się jego wycofanie z eksploatacji z przeznaczeniem na zabytkowy.

Oprócz kursujących tramwajów zabytkowych przewoźnik zorganizował wystawę obecnego taboru liniowego w postaci całej rodziny Vario LF prezentowanej szerzej tutaj i tutaj. Pomimo stosunkowo wysokich kosztów, jakie pociągają za sobą modernizacje tramwajów T3 i K2 do wersji Vario LF przewoźnik zdaje się dążyć do zmodernizowania wszystkich posiadanych pojazdów. Już obecnie przeszło połowa pojazdów na liniach to tramwaje Varlo LF, dosyć licznie występują również pojazdy Vario LF 3. W związku z tym można się spodziewać, że pojazdy T3 i K2 (na podstawie których powstaje Vario LF) w oryginalnej formie znikną dosyć szybko –może nawet w 2010 roku. Popularność tych modernizacji może być zawdzięczana właśnie zakładom naprawczym w Ostrawie, które przodują w tym zakresie już od wielu lat. Zaprezentowano również inny typ taboru przewoźnika jakim są tramwaje Škoda Astra i Inekon Trio, które są konstrukcyjnie niemal tożsame.

Bez chwili zastanowienia można Czechom pogratulować perfekcyjnego zorganizowania obchodów 60 lecia DP Ostrawa połączonych z 40 leciem warsztatów naprawczych. Specjalne linie autobusowe kursowały w takcie 20 minutowym, podobnie jak linia tramwajowa, co dawało takt 10 minutowy dla pojazdów zabytkowych. Zakład został przygotowany do dowolnego zwiedzania wraz z dostępnością kanałów czy platform do pracy na dachach tramwajów. Oprócz tego wystawiono maszyny techniczne, torowe, przykładowe przystanki, urządzenia sterowania rozjazdami, czy poszczególne komponenty tramwaju jak bęben z T3, przekształtniki trakcyjne, silniki elektryczne czy wózki i co ważniejsze każdy eksponat został bardzo dobrze opisany. Nic tylko świętować… .