Czy praca kierowcy autobusu za granicą liczy się do emerytury pomostowej? Wyjaśnienie ZUS i resortu

Rozkład jazdy:

1. Czy praca kierowcy autobusów w Wielkiej Brytanii może być uwzględniona do emerytury pomostowej?
2. Jakie dokumenty musi dostarczyć kierowca autobusu, by ZUS uznał zagraniczny okres pracy jako szczególny?
3. Kiedy zagraniczny okres pracy liczy się tylko do ogólnego stażu, a nie do stażu w szczególnych warunkach?

Jak ZUS ocenia pracę kierowcy autobusu z Wielkiej Brytanii?

W odpowiedzi na interpelację nr 13888 do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej resort szczegółowo wyjaśnił, na jakich zasadach okresy pracy kierowców autobusów wykonywane w Wielkiej Brytanii mogą zostać zaliczone do prawa do emerytury pomostowej. Podstawą przyznania świadczenia jest ustawa z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, jednak w przypadku osób posiadających okresy pracy w państwach członkowskich UE lub w Wielkiej Brytanii zastosowanie mają również przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w tym rozporządzenie nr 883/2004 oraz umowy zawarte po Brexicie.

Resort wyraźnie podkreślił, że unijna zasada sumowania okresów ubezpieczenia znajduje zastosowanie również przy ustalaniu prawa do emerytur pomostowych. Oznacza to, że ZUS sumuje polskie i zagraniczne okresy ubezpieczenia w celu spełnienia wymogu ogólnego stażu pracy – 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn – a także sumuje okresy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, gdy wymagane jest np. 15 lat takiej pracy.

Jak wskazano w odpowiedzi, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, że przepisy „dotyczą wyłącznie prac wykonywanych na terytorium Polski”. Resort jednoznacznie zaznaczył, że zagraniczne okresy pracy mogą być uwzględniane, o ile spełniają wymogi ustawowe i są odpowiednio udokumentowane.

W przypadku branży transportu publicznego kluczowe znaczenie ma zapis załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Do prac o szczególnym charakterze zaliczono tam pracę „kierowców autobusów, trolejbusów oraz motorniczych tramwajów w transporcie publicznym”. Dodatkowo, zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy, praca ta musi być wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy.

Resort podkreślił, że dla ZUS kluczowe są konkretne informacje zawarte w zaświadczeniu wystawionym przez zagranicznego pracodawcę.

„Informacje w tym zakresie są dla ZUS kluczowe i muszą wprost wynikać z zaświadczenia wystawionego przez pracodawcę i załączonego do wniosku o emeryturę pomostową” – podkreślono w odpowiedzi.

Zaświadczenie powinno jednoznacznie wskazywać okres zatrudnienia, charakter wykonywanej pracy, potwierdzenie pełnego wymiaru czasu pracy oraz – w przypadku kierowców autobusów – że była to praca w transporcie publicznym. Brak tych danych jest najczęstszą przyczyną odmowy zaliczenia brytyjskich okresów pracy jako pracy o szczególnym charakterze.

Jednocześnie resort zaznaczył, że w przypadku braku odpowiedniego zaświadczenia zagraniczny okres nie przepada. Może on zostać zaliczony jako tzw. okres „zwykły”, czyli uwzględniony do ogólnego stażu pracy przy emeryturze powszechnej, lecz nie jako okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Istotnym ograniczeniem jest także wymóg posiadania choćby minimalnego okresu pracy w szczególnych warunkach w Polsce. Jak wskazano:

„Jeżeli wnioskodawca w Polsce nigdy nie wykonywał tego rodzaju pracy to brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia (…) zagranicznych okresów pracy (…) jako okresów pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze” – podkreślono w odpowiedzi.

Podsumowując

Oznacza to, że sama praca jako kierowca autobusu w Wielkiej Brytanii, nawet w systemie komunikacji miejskiej przewożącej pasażerów w transporcie publicznym, nie wystarczy do uzyskania emerytury pomostowej, jeśli w Polsce dana osoba nigdy nie wykonywała pracy kwalifikowanej jako szczególna.

Resort podsumował stanowisko jednoznacznie: obowiązujące przepisy nie wykluczają możliwości zaliczania pracy wykonywanej poza granicami Polski do prawa do emerytury pomostowej. Ewentualna odmowa nie wynika z braku podstaw prawnych ani z naruszenia zasady równego traktowania, lecz z indywidualnej oceny spełnienia warunków i kompletności dokumentów.

Dokumentacja: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych – Dz. U. z 2024 r. poz. 1696 z późn. zm.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.