80 lat temu w Warszawie pojawiły się pierwsze trolejbusy. Na liniach A i B

Rozkład jazdy:

1. Jakie były nazwy dwóch pierwszych linii trolejbusowych uruchomionych w Warszawie w 1946 roku?
2. W którym roku warszawska sieć trolejbusowa osiągnęła największy rozwój?
3. W jakich trzech polskich miastach trolejbusy kursują do dziś?

Nieodłączny element warszawskiej komunikacji miejskiej

Trolejbusy, czyli pojazdy komunikacji miejskiej napędzane energią elektryczną pobieraną z przewodów trakcyjnych umieszczonych nad jezdnią, przez niemal 50 lat były nieodłącznym elementem warszawskiej komunikacji miejskiej. Po raz pierwszy na ulicach stolicy pojawiły się 80 lat temu.

Na prezentowanej fotografii, wykonanej przez Jerzego Baranowskiego w czerwcu 1946 r., widać dwa trolejbusy linii C na ulicy Kredytowej. Z prawej strony widać fragment gmachu byłego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, a z lewej, na rusztowaniu, reklamę przedsiębiorstwa inżynieryjno-budowlanego, które swą siedzibę miało na Saskiej Kępie. U góry widać przewody trakcyjne, z których trolejbusy pobierały prąd do swoich silników.

W 1948 r. oznaczenia literowe trolejbusów zmieniono na cyfrowe, od liczby 50 do 99. Fakt ten wykorzystał Stefan Wiechecki „Wiech”, wprowadzając w swoich felietonach pojęcie „wieku trolejbusowego”. Napisał wówczas o „paniach po pięćdziesiątce”, które jeżdżą „pięćdziesiątką jedynką”, i tak przyczynił się do rozwoju folkloru warszawskich trolejbusów.

Przez kolejne lata sieć trolejbusową w Warszawie systematycznie rozwijano, uruchamiano nowe linie i modernizowano tabor. Miejsce wysłużonych wozów radzieckich zajmowały kolejno Vetry i Skody 7Tr, 8Tr i 9Tr. Szczyt rozwoju sieci trolejbusowej przypadł na 1962 r., kiedy to po ulicach stolicy kursowało 127 trolejbusów na 10 liniach. Warszawskie trolejbusy w ruchu można zobaczyć w wielu filmach fabularnych i dokumentalnych z lat 50. i 60.

Koniec w latach 60-tych

W połowie lat 60., po rozpoczęciu w Polsce licencyjnej produkcji autobusów Jelcz RTO (tzw. ogórków), w wielu polskich miastach zaczęto odchodzić od trakcji elektrycznej na rzecz spalinowej. Trend ten nie ominął Warszawy. Koniec lat 60. to początek eliminacji trolejbusów ze stołecznej komunikacji miejskiej. Ostatnia linia nr 52 (łącząca ulicę Chełmską z Placem Zawiszy) zakończyła kursowanie w lipcu 1973 r. Nie był to jednak koniec historii tych pojazdów w Warszawie.

„Konsekwencje nie do końca przemyślanej decyzji przyszło odczuć pasażerom kilka lat później, w czasie kryzysu paliwowego lat 70. Ponownie zaczęto wtedy dostrzegać zalety komunikacji trolejbusowej i rozważać przywrócenie zlikwidowanych trakcji” – napisano na stronie Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej w Warszawie.

W 1978 r. rozpoczęto budowę linii trolejbusowej Warszawa – Piaseczno, z Dworca Południowego (obecnie przystanek Metro Wilanowska) wzdłuż ulicy Puławskiej do Piaseczna. Pierwsze trolejbusy ruszyły na tę trasę w marcu 1983 r. Ta ostatnia trolejbusowa linia w Warszawie działała do sierpnia 1995 r. „Początkowo obsługę linii 51 zapewniały radzieckie pojazdy ZIU-9B, okresowo wspomagane przez prototypowe Jelcze PR110T testowane przez Instytut Elektrotechniki z Międzylesia. Trwałość radzieckich trolejbusów pozostawiała wiele do życzenia. Po kilku latach zdecydowano się zmodernizować wyeksploatowaną flotę »Ziutków«” – napisano na stronie Klubu Miłośników Komunikacji Miejskiej w Warszawie. „W latach 1989-1991 dostarczono łącznie 20 nowych trolejbusów Jelcz PR110E. W 1992 r. dołączyło do nich 11 trolejbusów Saurer 4TIILM wraz z ośmioma przyczepami Moser APE4/80 podarowanymi Warszawie przez szwajcarskie miasto St. Gallen. Taki zastrzyk nowego taboru pozwolił na ostateczne wycofanie wszystkich ZIU-9” – napisano dalej.

Pierwszy na świecie trolejbus przejechał wiosną 1892 r. ulicami Berlina. W Polsce po raz pierwszy użyto ich w komunikacji miejskiej w Poznaniu w 1930 r. Po II wojnie światowej trolejbusy można było spotkać na ulicach wielu polskich miast. Obecnie w Polsce takie pojazdy wożą pasażerów w trzech miastach: Gdyni, Lublinie i Tychach.