Sprzedaż nowych pojazdów szynowych do pasażerskich przewozów miejskich w III kw. 2007 roku
Badaniem zostały objęte wszystkie fabrycznie nowe pojazdy szynowe przeznaczone do ruchu miejskiego. Na rynek ten składają się tramwaje, kolejki miejskie i dojazdowe (w tym WKD) oraz pociągi metra. W zestawieniu ujęto wszystkie pojazdy, które w okresie od 1 lipca do 30 września zostały odebrane przez odbiorcę. Na rynek szynowych pojazdów miejskich składają się trzy segmenty. Pierwszy to najliczniejsze tramwaje, drugi stanowią kolejki miejskie i dojazdowe, gdzie zaliczamy również WKD, natomiast segment trzeci stanowią pojazdy metra. Wielkość tych segmentów jest różna. Pierwszy z nich, czyli tramwajowy, obejmuje około 3300 wagonów tramwajowych. Zakładając 30 letni okres ich eksploatacji rocznie powinno się więc wymieniać 110 tramwajów, czyli na kwartał powinno zostać zakupionych 27-28 tramwajów. Oczywiście większość obecnie kursujących pojazdów to tramwaje 105N i pochodne, natomiast nowe tramwaje mają różną długość. Dlatego czasami jeden tramwaj może zastąpić dwa starsze. W segmencie kolejek miejskich i dojazdowych ocena zapotrzebowania jest nieco bardziej skomplikowana. Sieci wąskotorówek dojazdowych praktycznie przestały istnieć, a pojedyncze jeszcze funkcjonujące nie stwarzają licznego rynku. Jedynym liczącym się tutaj odbiorcą jest warszawska WKD, której potrzeby roczne można szacować na poziomie 1 –2 pojazdy, przy założenie 30 letniej eksploatacji. Tak więc w tym segmencie zamówienia będą miały raczej charakter jednorazowy na kilka lat. Podobnie wygląda sprawa w segmencie metra, gdzie o wyglądzie rynku decydują zamówienia Metra Warszawskiego, które jednak ma stosunkowo nowy tabor, a nowe zamówienia są związane jedynie z rozbudową linii. Jednak jak naprawdę kształtowała się sprzedaż?
Tablica 1: Udział producentów w rynku nowego szynowego taboru miejskiego w III kw. 2007r.
Lp
|
Dostawca
|
% łączny udział w jednostkach
|
% łączny udział w długościach
|
% łączny udział w jednostkach segmentu tramwajowego
|
% łączny udział w długościach segmentu tramwajowego
|
1
|
Fabryka Pojazdów Szynowych
|
46,43
|
30,97
|
54,17
|
35,51
|
2
|
Pesa
|
21,43
|
31,78
|
25
|
36,45
|
3
|
Bombardier/ Kiepe/ Solaris
|
3,58
|
4,33
|
4,16
|
4,97
|
4
|
Škoda
|
14,28
|
20,12
|
16,67
|
23,07
|
5
|
Metrowagonmash
|
14,28
|
12,8
|
nd
|
nd
|
Wykres 1: Udział w rynku nowych jednostek miejskich pojazdów szynowych.
Wykres 2: Udział w rynku nowych miejskich pojazdów szynowych pod względem długości.
Łącznie w badanym okresie dostarczono 28 szynowych pojazdów miejskich. Największy udział w rynku zdobyła Fabryka Pojazdów Szynowych osiągając 46,23% udział. Drugie miejsce zajęła Pesa z udziałem na poziomie 21,43%. Trzecie miejsce przypadło równocześnie Škodzie i Metrowagonmash, które osiągnęły poziom 14,28%. Całą stawkę zamyka konsorcjum Bombardier/ Kiepe/ Solaris, które rozpoczęło dostawy tramwajów NGT6. Jeden dostarczony tramwaj zaowocował udziałem na poziomie 3,58%. Jednak są to udziały w ilości dostarczonych jednostek, a jak wiadomo długości pojazdów są różne. Dlatego dla celów porównawczych został oceniony również udział w długości taboru. Uwzględniając ten czynnik znacznie zmienia się układ sił. Nieoczekiwanie na pierwsze miejsce wysuwa się Pesa, która osiągnęła wynik 31,78, którym nieznacznie wyprzedziła FPS. Producent z Poznania osiągnął udział na poziomie 31,78%. Na trzeciej pozycji uplasowała się Škoda, która osiągnęła udział na poziomie 20,12%. Czwarta pozycja przypadła Metrowagonmash, który dostarczał tabor do warszawskiego metra. Pozwoliło to na osiągnięcie udziału na poziomie 12,8%. Całą stawkę zamyka konsorcjum Bombardier/ Kiepe/ Solaris uzyskując wynik 4,33%.
Wykres 3: Udział w segmencie dostarczonych jednostek tramwajowych.
Wykres 4: Udział w segmencie tramwajów pod względem długości.
W segmencie tramwajów dostawy realizowało czterech producentów. Do realizujących dostawy FPS oraz Škody dołączyły Pesa oraz konsorcjum Bombardier/ Kiepe/ Solaris. Podobnie jak w poprzednim półroczu wiodącą pozycję w ilości dostarczonych jednostek zachowała Fabryka Pojazdów Szynowych, osiągając poziom 54,17%. Drugie miejsce zajęła Pesa z wynikiem 25%. Trzecia uplasowała się Škoda z udziałem 16,67%. Całą stawkę zamyka koncern Bombardier/ Kiepe/ Solaris, który to rozpoczął dostawy tramwajów NGT6. W III kw. dostarczono jedynie jeden wagon co dało udział na poziomie 4,16%. Jednak w przypadku nowoczesnych tramwajów dysproporcje długościowe są znaczne i diametralnie zmieniają one udział w rynku. Tak więc korygując ilość dostarczonych jednostek o ich długości uzyskujemy zmieniony obraz rynku. Pod tym względem na prowadzenie wysuwa się Pesa, która uzyskuje udział 36,45%, na drugiej pozycji plasuje się FPS z udziałem 35,51. Trzecia i czwarta pozycja pozostaje bez zmian, jedynie udział procentowy Škody rośnie do 23,07%, a konsorcjum Bombardier/ Kiepe/ Solaris do poziomu 4,97%. W segmencie kolejek miejskich oraz dojazdowych nie dostarczono żadnego pojazdu, natomiast w segmencie metra 100% udziału posiada Metrowagonmash.
Tablica 2: Wykaz dostarczonych typów i ilości taboru miejskiego w III kw. 2007 roku.
Lp
|
Dostawca
|
Typ
|
Trakcja
(przekładnia lub napięcie)
|
Rozstaw szyn
|
Odbiorca
(użytkownik)
|
Ilość dostarczo
-nych jednostek |
Ilość członów
|
Długość
|
Niska podłoga
|
1
|
Fabryka pojazdów szynowych
|
123N
|
Elektryczna
(600V=)
|
1435mm
|
Tramwaje warszawskie
|
13
|
1
|
14,3
|
nie
|
2
|
Pesa
|
120N
|
Elektryczna
(600V=)
|
1435mm
|
Tramwaje Warszawskie
|
6
|
5
|
31,8
|
tak
|
3
|
Bombardier/ Kiepe/ Solaris
|
NGT6
|
Elektryczna
(600V=)
|
1435mm
|
MPK Kraków
|
1
|
3
|
26,0
|
tak
|
4
|
Škoda
|
16T
|
Elektryczna
(600V=)
|
1435mm
|
MPK Wrocław
|
4
|
5
|
30,2
|
tak
|
5
|
Metrowagonmash
|
81
|
Elektryczna
(750V=)
|
1435mm
|
Metro Warszawskie
|
4
|
1
|
19,2
|
nie
|
w sumie
|
28
|
|
W zasadzie najbardziej liczącym się segmentem jest segment tramwajowy. Dostarczono łącznie 24 tramwaje. Z czego 13 odpowiada jednemu tramwajowi 105N, natomiast pozostałe 11 zastępuje dwa tramwaje tego typu. Tak więc dostawy te można szacować na poziomie 35 tramwajów zastępujących konstrukcje starsze. Co przy wymaganiach na poziomie 27-28 tramwajów na kwartał oznacza nie tylko zrealizowanie bieżących potrzeb ale również pozwala odrobić mocne zaległości z lat poprzednich. Jeżeli to tempo wymiany się utrzyma będzie można mówić o odrodzeniu transportu tramwajowego w Polsce. Biorąc pod uwagę ilość zakontraktowanego taboru dobra passa będzie trwała również w kolejnym roku. Jednak również i tutaj zaczyna objawiać się brak kolejnych zamówień. Największe zapowiedzi prezentują Tramwaje Warszawskie, jednak konkretny przetarg jeszcze nie został ogłoszony.
Drugim z segmentów jest obszar kolejek miejskich i dojazdowych. Nie dziwi brak zamówień na pasażerskie wagony motorowe dla kolejek dojazdowych. Rozczarowuje jednak brak zamówień z WKD, której tabor jest już na granicy swojej żywotności. Aby zapobiec dalszej degradacji należałoby kupować rocznie jeden zespół trakcyjny zbliżony do EN95, co zresztą kandydaci do przejęcia spółki od PKP zapowiadali. Jednak ciągnące się przejmowanie spółki zamroziło proces wymiany już na dwa lata. Dlatego należy mieć nadzieję na duże jednorazowe zamówienie w przyszłości. Całe zestawienie zamyka segment wagonów metra. Niespodziewanie w III kw. br. Metrowagonmash dostarczył 4 wagony, które miały zostać dostarczone dopiero w przyszłym roku, co pozwoliło przetrwać temu segmentowi. Kolejne zamówione wagony mają dotrzeć jeszcze w tym roku co oznacza, że metro ciągle rozbudowuje swój park taborowy. Wiąże się to ze wzrostem przewozów oraz postępującymi pracami nad wydłużeniem obecnej linii. W przyszłym roku mają dołączyć również nowe wagony produkowane przez Wagonmash z St. Petersburga.
Reasumując rynek szynowych pojazdów miejskich w Polsce w III kw. br. nabrał rozpędu. Ilość produkowanych tramwajów zaczęła przewyższać zapotrzebowanie wynikające z trybu normalnej wymiany taboru. Dzięki temu jest szansa, że zaległości z poprzednich lat zostaną nadrobione. Dobra passa potrwa jeszcze rok, natomiast dla dalszego rozwoju potrzeba kolejnych przetargów. Do końca roku zostaną zakończone dostawy FPS, oraz będą kontynuowane dostawy przez Pesę i Škodę. Na dobre rozkręci się również dostawa tramwajów przez konsorcjum Bombardier/ Kiepe/ Solaris. Tak więc IV kwartał upłynie pod znakiem dostaw. Niestety nie będzie ich w segmencie kolejek miejskich.