Kraków i pierwsze dni Strefy Czystego Transportu. Kontrole, pouczenia i mandaty

Rozkład jazdy:

1. Ile wykroczeń odnotowano w pierwszych dniach funkcjonowania SCT?
2. Jakie normy emisji muszą spełniać pojazdy wjeżdżające do strefy?
3. Jakie opłaty obowiązują kierowców niespełniających wymogów SCT?

Pierwsze kontrole i reakcje kierowców

Jak poinformował Piotr Subik z Urzędu Miasta Krakowa, od 1 stycznia straż miejska odnotowała 61 wykroczeń, z czego 58 kierowców zostało pouczonych, a trzech ukarano mandatami.

–„Ukarani zostali kierowcy, którzy w trakcie kontroli zachowywali się agresywnie wobec strażników i zapowiadali dalsze niestosowanie się do przepisów SCT” – podkreślił Subik.

W ciągu pierwszych pięciu dni funkcjonowania SCT przeprowadzono około 500 wyrywkowych kontroli pojazdów.

„Zdecydowana większość samochodów wjeżdżała do strefy zgodnie z przepisami” – zaznaczył Marek Anioł, rzecznik prasowy Straży Miejskiej Miasta Krakowa.

Dodał jednocześnie, że strażnicy są przygotowani do nowych zadań, a liczba zatrudnionych funkcjonariuszy nie została zwiększona. Władze miasta zapowiedziały, że w pierwszych miesiącach SCT dominować będą pouczenia, jednak w przypadku notorycznego łamania przepisów kierowcy muszą liczyć się z mandatami.

Zakres i zasady działania SCT

Strefa Czystego Transportu w Krakowie obowiązuje na około 61 proc. powierzchni miasta, w przybliżeniu wewnątrz IV obwodnicy. Do strefy bez opłat mogą wjeżdżać pojazdy benzynowe i LPG spełniające normę Euro 4 lub wyprodukowane co najmniej w 2005 roku, a także samochody z silnikiem Diesla spełniające normę Euro 6 lub wyprodukowane nie wcześniej niż w 2014 roku (osobowe) lub 2012 roku (ciężarowe).

Kierowcy pojazdów niespełniających tych wymogów mogą wykupić wjazd do SCT, płacąc 2,5 zł za godzinę, 5 zł za dzień lub 100 zł za miesiąc. W kolejnych latach opłaty będą rosły, a w 2029 roku zostaną zniesione, ustępując miejsca całkowitemu zakazowi wjazdu dla starszych pojazdów.

Z obowiązku opłat zwolnieni są mieszkańcy Krakowa zameldowani i rozliczający podatki w mieście, jeśli posiadali pojazd przed 26 czerwca 2026 roku, jednak muszą oni zarejestrować auto w systemie SCT i co roku potwierdzać uprawnienia. Zwolnienia obejmują także m.in. osoby z niepełnosprawnościami, pojazdy zabytkowe oraz pojazdy specjalne, takie jak kampery czy food trucki, po wcześniejszym zgłoszeniu w systemie.

Jak podał Zarząd Dróg Miasta Krakowa, do tej pory złożono ponad 77 tys. wniosków o wjazd do SCT, z czego ponad 40 tys. rozpatrzono pozytywnie, a ponad 17 tys. negatywnie. Dodatkowo odnotowano ponad 3 tys. wniosków związanych z dojazdem do placówek medycznych posiadających kontrakt z NFZ.

System informatyczny SCT obsłużył już ponad 1 mln zapytań o spełnianie norm przez pojazdy. Wpłynęło również niemal 47 tys. opłat za wjazd do strefy, w tym ponad 29 tys. godzinowych i ponad 17 tys. abonamentowych.

Monitoring wjazdów do SCT realizowany jest za pomocą kamer, a kontrole prowadzone przez straż miejską mają charakter wyrywkowy. „Na razie przede wszystkim informujemy o nowych przepisach” – podkreślił Marek Anioł.

Kontrowersje i spory prawne

Zapisy SCT wzbudzają silne emocje społeczne. W pierwszych dniach funkcjonowania strefy przeciwnicy zniszczyli lub ukradli 20 znaków drogowych informujących o SCT. Sprawa została zgłoszona przez Zarząd Dróg Miasta Krakowa na policję. Komenda Miejska Policji w Krakowie przypomniała, że zgodnie z art. 85 Kodeksu wykroczeń za niszczenie lub usuwanie znaków drogowych grozi kara aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny, a także obowiązek pokrycia kosztów naprawy.

Dodatkowo 14 stycznia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrzy skargi na SCT, w tym złożoną przez wojewodę małopolskiego Krzysztofa Jana Klęczara. Analiza prawników urzędu wojewódzkiego wskazuje m.in. na „naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez nieuprawnione różnicowanie sytuacji obywateli” oraz na wątpliwości dotyczące uprzywilejowania mieszkańców Krakowa. Wyrok będzie nieprawomocny i nie wpłynie bezpośrednio na funkcjonowanie SCT.

Władze miasta konsekwentnie podkreślają, że celem SCT jest poprawa jakości powietrza i zdrowia mieszkańców, a obowiązek jej wprowadzenia wynika z nowelizacji ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zapowiedział, że wpływy z opłat za wjazd do SCT zostaną przeznaczone na wymianę pieców w gminach ościennych.