Citya Demo Day w Sosnowcu: Transport na zlecenie jako realna alternatywa dla nocnej komunikacji

Rozkład jazdy:

1. Dlaczego klasyczna nocna komunikacja nie sprawdza się w mniejszych gminach?
2. Jak działa transport na żądanie w Sosnowcu i czym różni się od taksówki?
3. Czy DRT może realnie obniżyć koszty komunikacji miejskiej?

Transport na żądanie zamiast pustych autobusów

Podczas Citya Demo Day, który odbył się 29 stycznia w Sosnowcu, przedstawiciele Citya, Sosnowca oraz Transport GZM pokazali przedstawicielom innych samorządów , jak to rozwiązanie funkcjonuje w praktyce.

Sosnowiec jest jednym z pierwszych miast w Polsce, które wprowadziły transport na żądanie jako stały element systemu komunikacji miejskiej. Usługa zastąpiła nocne linie tramwajowe i autobusowe, które generowały wysokie koszty przy niskiej liczbie pasażerów. Zamiast dużych pojazdów miasto postawiło na elektryczne mikrobusy Mercedes-Benz eVito, kursujące wyłącznie wtedy, gdy pasażer faktycznie zamówi przejazd.

– Szczególnie w mniejszych gminach jest bardzo dużo problemów z układaniem rozkładów jazdy tak, żeby pasowały wszystkim. Codziennie słychać, że jedna, druga czy trzecia osoba jest niezadowolona. I tu warto spojrzeć na transport na żądanie jako alternatywę – podkreślił Mikołaj Kwiatkowski, Country Manager Poland w Citya.

W Sosnowcu system funkcjonuje w nocy, w godzinach 23:00–5:00, obsługując dawne linie nocne 24, 26 i 27. Przejazdy realizowane są minibusami do 9 osób, pomiędzy przystankami regularnymi i tzw. przystankami wirtualnymi.

Transport na zlecenie w Sosnowcu opiera się wyłącznie na aplikacji STZ – Sosnowiecki Transport na Zlecenie. Pasażer wybiera miejsce startu i zakończenia podróży, a system w ciągu jednej sekundy wskazuje możliwy przejazd, godzinę odbioru i trasę.

– Z perspektywy pasażera mamy gwarancję przejazdu. Jeżeli zamawiamy kurs, to on jest potwierdzony. Kierowca nie może go odrzucić ani wybrać innego pasażera. Aplikacja bierze pod uwagę rzeczywiste dane ruchu i maksymalnie łączymy przejazdy – zaznaczył Dominik Janik, właściciel firmy  Citya.

Kierowca otrzymuje jasne instrukcje: kogo odebrać, skąd i dokąd jechać. System automatycznie prowadzi pojazd optymalną trasą, uwzględniając aktualny ruch drogowy oraz kolejne zamówienia.

Od początku stycznia 2026 r. zrealizowano 209 przejazdów, z czego 60 było współdzielonych. Oznacza to, że niemal co trzeci kurs odbywa się z więcej niż jednym pasażerem, co znacząco obniża koszty jednostkowe.

Elastyczność zamiast sztywnego rozkładu jazdy

Jedną z kluczowych przewag systemu DRT jest możliwość pełnej konfiguracji. Transport może działać:

• między przystankami regularnymi,
• między przystankami wirtualnymi,
• strefowo,
• punkt–punkt (np. taxi senior),
• jako linia „na żądanie” lub w pełni dynamicznie.

– Nawet jeżeli mamy stałą trasę w kształcie litery U, nie musimy przejeżdżać całej pętli. Jeżeli zamówienie jest krótsze, system wybiera najkrótszą drogę. Oszczędzamy kilometry, czas i energię. System Citya daje nam rozbudowany moduł raportowy i możliwość dalszego rozwoju usługi – wyjaśnił szef sosnowieckiego operatora Transportu na Zlecanie Piotr Kłys.

Takie podejście sprawdza się szczególnie tam, gdzie klasyczny autobus czy trolejbus nie ma ekonomicznego uzasadnienia – np. na osiedlach jednorodzinnych czy w godzinach nocnych.

Integracja biletowa GZM

Od 1 lipca 2025 r. nocny transport na żądanie w Sosnowcu został zintegrowany taryfowo z systemem Transport GZM. Pasażerowie posiadający bilet długookresowy mogą korzystać z nocnych przejazdów bez dodatkowych opłat. To pierwsze takie rozwiązanie w skali kraju.

– Posiadacze biletów długookresowych otrzymają możliwość korzystania z kolejnego sposobu przemieszczania się bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Zatem pasażer z Metrobiletem ważnym na terenie Sosnowca będzie mógł podróżować autobusami, tramwajami, pociągami, Metrorowerem, a także dodatkowo skorzystać jeszcze z transportu na zlecenie. To pionierskie rozwiązanie w skali kraju – wyjaśnił Kazimierz Karolczak, przewodniczący GZM.

Od stycznia 2026 r. dostawcą systemu została firma Citya, która dostarczyła także dedykowaną aplikację STZ, zastępując wcześniej funkcjonujące rozwiązanie Blees. Operatorem nocnej komunikacji pozostaje Sosnowiecka Sieć Szerokopasmowa Sp. z o.o.

– Udało nam się zoptymalizować koszty, a jednocześnie zwiększyć bezpieczeństwo i komfort nocnych podróży – powiedział Arkadiusz Chęciński, prezydent Sosnowca.

Dodatkowo integracja biletowa wdrożona w Sosnowcu zaczyna realnie zmieniać sposób korzystania z nocnej oferty komunikacji miejskiej.

„Aktualnie co trzeci przejazd realizowany w Sosnowcu odbywa się na podstawie biletu okresowego Transport GZM. Widzimy w tym duży potencjał i rozmawiamy z kolejnymi miastami na temat podobnych wdrożeń. Jednocześnie raczej staramy się wchodzić tam, gdzie taki transport jest rzeczywiście potrzebny, a nie tworzyć z tego masową ofertę” – powiedział Lucjan Dec z Działu Planowania Przewozów Transport GZM.

Jak zaznaczył przedstawiciel metropolii, transport na żądanie nie ma zastępować klasycznej oferty nocnej komunikacji tam, gdzie ta działa efektywnie, lecz uzupełniać system transportu publicznego w godzinach nocnych, na peryferiach miast lub w obszarach o rozproszonej zabudowie. Integracja taryfowa sprawia natomiast, że dla pasażera korzystającego z biletu długookresowego usługa staje się naturalnym elementem całego systemu mobilności – razem z metrorowerami, pociągami Kolei Śląskich i oczywiście komunikacją miejską.

Dodajmy, że w Sosnowcu ta sama miejska spółka, która oferuje nocny transport na zlecanie, w dzień dostarcza również rozwiązania dla transportu dedykowanego seniorom. To usługa Taxi Senior, obejmująca przewozy do placówek ochrony zdrowia, urzędu miasta oraz dziennych domów pomocy. W tym przypadku system opiera się na tradycyjnym dyspozytorze, a nie na aplikacji Citya. Być może w przyszłości to się zmieni.

Równolegle czeska firma rozpoczyna nowe projekty, m.in. w gminie Siechnice, gdzie testowany będzie także model „taxi senior”, ale już z aplikacją  – od drzwi do drzwi, z możliwością późniejszego rozszerzenia na pozostałych mieszkańców. Aktualnie samorząd jest tutaj na etapie wyboru przewoźnika w ramach przetargu.

Nie tylko w Sosnowcu

Rozwiązania z zakresu transportu na żądanie (DRT) coraz częściej pojawiają się także poza Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią. Podobne projekty były lub są realizowane m.in. w województwie zachodniopomorskim, gdzie samorządy sięgają po elastyczne przewozy jako sposób na walkę z wykluczeniem komunikacyjnym.

Pilotażowe usługi transportu na życzenie funkcjonowały tam m.in. w Międzyzdrojach, na trasie Międzyzdroje – Lubin (przez Wicko i Wapnicę), oraz w gminie Golczewo, gdzie busy kursowały pomiędzy Golczewem a Wysoką Kamieńską, obsługując mniejsze miejscowości pośrednie. Projekty te były finansowane ze środków unijnych i skierowane przede wszystkim do mieszkańców obszarów o słabo rozwiniętej ofercie klasycznej komunikacji autobusowej.

Celem takich usług było zapewnienie dojazdu do kluczowych punktów – lekarza, urzędu, szkoły czy stacji kolejowej – bez konieczności utrzymywania kosztownych, regularnych linii autobusowych o niskim napełnieniu. Mechanizm działania był zbliżony do rozwiązań znanych z Sosnowca: przejazd odbywał się po wcześniejszym zgłoszeniu, realizowany był niewielkim autobusem lub busem i dostosowany do realnego zapotrzebowania pasażerów.

Również Kraków – polski pionier transportu na telefon z usługą Telebus dla ościennych gmin od MPK Kraków – testuje teraz nową wersję DRT w ramach unijnego pilotażu LajkBus, który działa w dzielnicy Skotniki. To rozwiązanie skierowane do obszarów o rozproszonej zabudowie i wąskich ulicach, gdzie standardowe autobusy nie mogą kursować efektywnie. Przejazdy realizowane są na warunkach taryfowych komunikacji miejskiej, a pasażerowie zamawiają kursy przez aplikację mobilną, korzystając z wirtualnych przystanków. Usługa funkcjonuje w dni powszednie i stanowi uzupełnienie regularnej oferty transportu publicznego.

Naszym zdaniem: Przykłady z GZM, Zachodniopomorskiego i Krakowa pokazują, że transport na żądanie przestaje być eksperymentem, a coraz częściej staje się narzędziem systemowym – szczególnie tam, gdzie klasyczny autobus czy trolejbus nie są w stanie zapewnić efektywnej obsługi pasażerów. W tym kontekście doświadczenia Sosnowca wpisują się w szerszy, ogólnopolski trend poszukiwania elastycznych form organizacji transportu publicznego.