Żegluga pasażerska w planach rządu. Promy, bandera i infrastruktura – ale bez miejskiej rewolucji

Rozkład jazdy:

1. Jak program „Polskie Morze” oraz nowe regulacje (UD79 i UDER84) mogą wpłynąć na rozwój promowych przewozów pasażerskich pod polską banderą?
2. Czy inwestycje infrastrukturalne w portach w Gdańsku i Świnoujściu oraz rozbudowa systemu RIS na Odrze przełożą się na rozwój regularnych rejsów pasażerskich i turystycznych?
3. Dlaczego w rządowych planach na lata 2025–2027 nie uwzględniono odrębnej strategii rozwoju miejskiego transportu wodnego?

Prom „Jantar” i program „Polskie Morze”

Najbardziej namacalnym elementem wzmacniającym segment pasażerski jest oddanie do eksploatacji nowego promu „Jantar”, zbudowanego w Gdańskiej Stoczni „Remontowa”. Jednostka została przekazana armatorowi Unity Line w styczniu 2026 r., a 20 stycznia rozpoczęła regularne rejsy. To realne odmłodzenie floty obsługującej połączenia bałtyckie i poprawa standardu podróży dla pasażerów korzystających z transportu promowego między Polską a Skandynawią.

Budowa „Jantara” wpisuje się w szerszy program „Polskie Morze”, który obejmuje trzy filary: rozwój floty promowej, przywracanie atrakcyjności polskiej bandery oraz inwestycje infrastrukturalne w portach. Z perspektywy transportu pasażerskiego kluczowe znaczenie ma stabilność regulacyjna i podatkowa dla armatorów, co może przekładać się na większą skłonność do inwestycji w nowe jednostki.

W toku prac legislacyjnych znajdują się dwa projekty ustaw. Pierwszy (UD79) dotyczy wsparcia przedsiębiorstw żeglugowych i przywrócenia podatku tonażowego zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej. Zakłada także rozszerzenie zwolnień podatkowych dla marynarzy oraz poprawę warunków funkcjonowania armatorów. Drugi (UDER84) przewiduje cyfryzację rejestru statków, uproszczenie procedur i skrócenie czasu wpisu do rejestru, w tym dostępność dokumentacji w języku angielskim.

Choć są to zmiany systemowe, ich znaczenie dla przewozów pasażerskich jest istotne. Uproszczone procedury i bardziej konkurencyjne warunki rejestracyjne mogą sprzyjać rejestrowaniu promów pod polską banderą, a tym samym zwiększać krajową kontrolę nad segmentem pasażerskim i stabilność rynku.

Znaczna część planowanych inwestycji dotyczy rozbudowy infrastruktury portowej w Gdańsku i Świnoujściu, w tym projektów związanych z energetyką (FSRU, obsługa offshore, zaplecze dla elektrowni jądrowej). Bezpośrednio nie są to projekty pasażerskie, jednak zwiększenie przepustowości i poprawa infrastruktury ogólnej wpływają na warunki funkcjonowania terminali promowych.

Wody śródlądowe: bezpieczeństwo i modernizacja

W żegludze śródlądowej priorytetem pozostaje transport towarowy. Jednak rozbudowa systemu RIS na Odrze – obejmująca dodatkowe 272,53 km dróg wodnych, przy wartości projektu 26 mln zł (z czego 18 mln zł to środki UE) – poprawia bezpieczeństwo i zarządzanie ruchem. To element, który może sprzyjać także rozwojowi regularnych rejsów pasażerskich czy turystycznych.

Modernizacja infrastruktury hydrotechnicznej, w tym projekt budowy stopnia wodnego Ujście Nysy o wartości 540 mln zł, ma stabilizować warunki żeglugowe. Choć projektowana z myślą o żegludze towarowej, poprawa parametrów szlaków wodnych zwiększa potencjał dla statków wycieczkowych i lokalnych przewozów pasażerskich.

Ważnym elementem może być także modyfikacja zasad funkcjonowania Funduszu Żeglugi Śródlądowej. Planowane wsparcie dla modernizacji jednostek, w tym dopłaty do kredytów i dofinansowanie napędów alternatywnych, może stworzyć warunki do odnowy floty pasażerskiej w kierunku niskoemisyjnym.

Edukacja morska jako zaplecze kadrowe

Program budowy statków dla uczelni morskich w latach 2025–2029, o wartości 975,7 mln zł, obejmuje powstanie nowej jednostki szkolnej i szkolno-badawczej. Choć nie jest to projekt pasażerski, wzmacnia kompetencje kadrowe i zaplecze szkoleniowe dla całego sektora, w tym także dla przewozów promowych.

W analizowanych planach nie ma odrębnej strategii rozwoju miejskiego transportu wodnego jako elementu komunikacji publicznej – na wzór rozwiązań funkcjonujących w Skandynawii czy w niektórych miastach Europy Zachodniej. Nie pojawiają się zapowiedzi integracji taryfowej z autobusami czy koleją ani dedykowane programy wsparcia dla tramwajów wodnych.

Oznacza to, że choć rządowe działania wzmacniają system żeglugi od strony infrastrukturalnej i regulacyjnej, to rozwój transportu pasażerskiego na wodzie – zwłaszcza w wymiarze miejskim – pozostaje w dużej mierze w gestii samorządów i lokalnych operatorów.