Sztokholm: elektryczny prom Candela P-12 zmienia zasady gry w transporcie publicznym

Elektryczny prom z aktywnymi skrzydłami hydrofoilowymi skrócił czas podróży niemal o połowę i ograniczył emisje o 94%, co w ocenie szwedzkiej administracji transportowej może oznaczać przełom w wykorzystaniu dróg wodnych w transporcie publicznym.

Sztokholm – nazywany „Wenecją Północy” – od lat zmaga się z wysokimi emisjami generowanymi przez transport wodny. Teraz test nowej technologii pokazał, że prom może być równie innowacyjny jak autobus elektryczny czy trolejbus bateryjny. Co więcej, pasażerowie nie tylko zaakceptowali zmianę, ale ocenili ją wyjątkowo wysoko.
O tym zamówieniu pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy:

1. O ile skrócił się czas przejazdu na linii 89 po wprowadzeniu nowego promu?
2. O ile procent zmniejszono emisję CO₂ względem jednostek dieslowskich?
3. Jakie korzyści ekonomiczne może przynieść zastąpienie dwóch promów diesla sześcioma jednostkami P-12?

Hydrofoil w służbie komunikacji miejskiej

Szwedzka Administracja Transportu Trafikverket oraz partnerzy projektu uznali pilotaż elektrycznego promu Candela P-12 Nova za znaczący sukces. Jednostka została wprowadzona do regularnej eksploatacji w systemie SL – publicznego transportu zbiorowego – na linii 89 pomiędzy podmiejskim Ekerö a centrum Sztokholmu.

Promy w regionie odpowiadają za niemal połowę całkowitych emisji transportu publicznego, przy relatywnie niewielkiej liczbie pasażerów. Głównym powodem była niska prędkość i ograniczona liczba kursów. Wprowadzenie w pełni elektrycznego hydrofoilowego promu miało to zmienić.

Z opublikowanego raportu wynika, że czas podróży skrócono z 55 minut do około 30 minut. Emisje CO₂ zmniejszono o 94% w porównaniu z jednostkami dieslowskimi. Zużycie energii było o 66% niższe niż w przypadku konwencjonalnych jednostek tej wielkości.

Przewozy wzrosły o 22,5%, a 95% pasażerów oceniło podróż pozytywnie lub bardzo pozytywnie – wynik lepszy niż w przypadku innych środków transportu w mieście.

„Paradygmatyczna zmiana” w transporcie wodnym

W komunikacie prasowym przewodniczący Komitetu Transportu Morskiego określił wyniki jako „paradygmatyczną zmianę dla wodnego transportu publicznego, pokazującą, że usługi mogą być niemal dwa razy szybsze i jednocześnie prawie całkowicie bezemisyjne”.

Candela P-12 Shuttle to pierwszy seryjnie produkowany prom hydrofoilowy. Jednostka „leci” nad wodą dzięki komputerowo sterowanym skrzydłom, co radykalnie redukuje opór hydrodynamiczny. W efekcie możliwa jest wysoka prędkość i duży zasięg wyłącznie na napędzie bateryjnym, przy minimalnym śladzie falowym i bardzo niskim poziomie hałasu.

Według raportu fala wytwarzana przez prom wynosi zaledwie 13 cm – porównywalnie do małej łodzi z silnikiem zaburtowym i znacząco mniej niż w przypadku klasycznych jednostek tej wielkości. Dokument rekomenduje rozważenie dalszych zwolnień z ograniczeń prędkości, aby przyspieszyć transport wodny w mieście.

Cichy jak samochód na letnich oponach

Pomiar hałasu wykazał, że Candela P-12 jest tak cicha jak samochód poruszający się na letnich oponach z prędkością 45 km/h. Z odległości 25 metrów jednostka jest niemal niesłyszalna, a jedynym wyraźnym dźwiękiem jest delikatny szum wody przecinanej przez skrzydła.

W raporcie podkreślono także wysoki poziom bezpieczeństwa – nie odnotowano żadnych incydentów ani sytuacji niebezpiecznych podczas eksploatacji z wyższą prędkością w granicach miasta.

Ekonomia i skalowanie systemu

Analiza symulacyjna zakładająca zastąpienie dwóch dużych promów diesla sześcioma jednostkami Candela P-12 wskazuje, że częstotliwość kursów mogłaby wzrosnąć z jednego na godzinę do jednego co 15 minut. Pojemność przewozowa wzrosłaby o 150%, a całkowite korzyści społeczno-ekonomiczne oszacowano na 119 mln SEK (około 12 mln euro), przy jednoczesnym obniżeniu kosztu przejazdu.

Co istotne, w przeciwieństwie do wielu elektrycznych promów wymagających rozbudowanej infrastruktury ładowania, system P-12 łączy niskie koszty infrastrukturalne z niższymi kosztami operacyjnymi i utrzymaniowymi niż jednostki diesla.

„Jesteśmy niezwykle zadowoleni, że oficjalna ewaluacja potwierdza to, czego doświadczyli już pasażerowie i operatorzy – że Candela P-12 może przekształcić miejskie drogi wodne. Łącząc wysoką prędkość, minimalne zużycie energii i niemal zerową emisję, możemy odblokować szybszy, czystszy i bardziej opłacalny transport wodny dla miast na całym świecie” – powiedział Gustav Hasselskog, założyciel i CEO Candela Technology AB.

Technologia i produkcja

Candela P-12 Shuttle to elektryczny prom pasażerski z napędem hydrofoilowym, oferujący około 30 miejsc dla pasażerów. Osiąga prędkość maksymalną 30 węzłów, zasięg 40 mil morskich przy 25 węzłach i jest określany jako najszybsza oraz najdalszego zasięgu jednostka elektryczna w swojej klasie.

Sercem systemu jest kontroler lotu stabilizujący jednostkę w czasie rzeczywistym poprzez regulację skrzydeł na podstawie danych z czujników fal i wiatru. Nawet przy trudnych warunkach pogodowych pasażerowie doświadczają o 90% mniejszych przeciążeń niż w tradycyjnej jednostce.

Produkcja seryjna trwa w fabrykach Candela Technology AB w Sztokholmie, a moce wytwórcze rosną do 40 jednostek rocznie. W 2026 roku rozpoczynają się dostawy m.in. do Mumbaju, Berlina, Tajlandii i na Malediwy.