Autosan w ogniu poselskich pytań. Jaka przyszłość czeka polskiego producenta autobusów?

Rozkład jazdy:

1. Od którego roku Ministerstwo Aktywów Państwowych przewiduje rozpoczęcie seryjnej produkcji nowych autobusów Autosan?
2. Jaki profil działalności jest obecnie głównym trzonem funkcjonowania Oddziału Autosan w Sanoku?
3. Czy w latach 2024–2026 służby mundurowe lub wojsko kupowały autobusy marki Autosan?

Jest nadzieja – w roku 2027

Odpowiedzi na zapytanie udzieliły Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Aktywów Państwowych, przy czym tylko to drugie przekazało szczegółowe informacje dotyczące działalności HSW S.A. Oddział Autosan w Sanoku. Teoretycznie czekamy jeszcze na odpowiedź ze strony Ministerstwa Infrastruktury, ale zakładamy, że podobnie jak MON nie wniesie ono za wiele do tego tematu.

Z odpowiedzi resortów wynika, że Autosan pozostaje dziś przede wszystkim zakładem o profilu produkcji specjalnej, a autobusy cywilne mają charakter uzupełniający. W latach 2020–2025 autobusy miejskie i międzymiastowe trafiały głównie do polskich samorządów i operatorów komunikacji miejskiej, przy czym w ostatnich dwóch latach skala zamówień była ograniczona. Jednocześnie żadna ze służb mundurowych ani Siły Zbrojne RP nie kupowały autobusów Autosan w latach 2024–2026.

MAP potwierdziło prowadzenie prac nad zupełnie nowym autobusem miejskim elektrycznym oraz nowym autobusem międzymiastowym, jednak są to projekty na etapie prototypów. Ich seryjna produkcja, ofertowanie i dostawy mają ruszyć najwcześniej w 2027 roku. W 2026 r. spółka nie planuje dostaw autobusów, nie realizuje kontraktów zagranicznych i nie produkuje pojazdów z dofinansowaniem z KPO.

Całość odpowiedzi pokazuje, że choć Autosan zachowuje kompetencje w zakresie produkcji autobusów, to powrót do istotnej roli na rynku transportu publicznego będzie możliwy dopiero po wdrożeniu nowych konstrukcji i uzyskaniu homologacji, a więc nie wcześniej niż za kilka lat. O ile jest to w ogóle możliwe po tak długiej przerwie rynkowej i braku sieci sprzedażowo-marketingowej. Po kolei.

MON: „to nie nasza właściwość”

W odpowiedzi podpisanej przez sekretarza stanu Pawła Bejdę, Ministerstwo Obrony Narodowej wskazało przede wszystkim na kwestię nadzoru właścicielskiego. Wyjaśniono, że Huta Stalowa Wola S.A. Oddział Autosan w Sanoku jest częścią grupy Polska Grupa Zbrojeniowa S.A., a nadzór nad PGZ S.A. sprawuje Minister Aktywów Państwowych, nie MON.

„W związku z powyższym, udzielenie odpowiedzi na postawione w interpelacji pytania dotyczące funkcjonowania i rozwoju spółek wchodzących w skład PGZ S.A. pozostaje poza zakresem właściwości Ministra Obrony Narodowej.” – podkreślił Paweł Bejda.

Jednocześnie MON odniósł się do wątku zakupów dla wojska w latach 2024–2026.

„W latach 2024–2026 Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej nie dokonywały zakupu pojazdów z fabryki, o której mowa w interpelacji.” – dodał Paweł Bejda.

MAP: nie ma liczb o „mocach”

Z kolei kluczowa, merytoryczna odpowiedź padła ze strony Ministerstwa Aktywów Państwowych podpisana przez podsekretarza stanu Konrada Gołotę:

Odbiorcy autobusów miejskich 2020–2025 (bez rozbicia na lata i typy)

MAP podało listę odbiorców autobusów komunikacji miejskiej różnych typów z lat 2020–2025 oraz wolumeny dostaw. Wśród klientów dominują operatorzy transportu publicznego obsługujący pasażerów w komunikacji miejskiej.

„W latach 2020–2025 odbiorcami autobusów komunikacji miejskiej różnych typów od fabryki Autosan były: PKS Białystok – 3 sztuki; MPK Rzeszów – 70 sztuk; MPK Kraków – 11 sztuk; Miasto Ostrołęka – 10 sztuk; Miasto Suwałki – 11 sztuk; MPK Częstochowa – 15 sztuk; MPK Kielce – 4 sztuki; MZA Warszawa – 90 sztuk; Gmina Miejska Jarosław – 1 sztuka.” – wskazał Konrad Gołota.

Zakupy 2024–2025: 9 szt.

W kolejnym fragmencie doprecyzowano, kto kupował w ostatnich dwóch latach i w jakiej skali.

„W latach 2024–2025 autobusy Autosan zostały zakupione przez Gminę Miejską Jarosław – 1 szt. i MPK Kraków – 8 szt.” – podało MAP.

To jest istotne dla rynku komunikacji miejskiej (autobus w miastach i przewozach pasażerów), bo pokazuje, że bieżący wolumen zamówień cywilnych w tym okresie był bardzo ograniczony.

Autobusy międzymiastowe i turystyczne 2020–2025

Dla segmentu autobusów podmiejskich/międzymiastowych i turystycznych MAP również podało zbiorczy wykaz odbiorców (ale podobnie jak w miejskich – bez rozbicia na lata i konkretne typy).

„W latach 2020–2025 odbiorcami autobusów komunikacji międzymiastowej i turystycznej różnych typów były: 1 Regionalna Baza Logistyczna w Wałczu – 15 sztuk, Gmina Nowy Żmigród – 1 sztuka, Gmina Niebylec – 1 sztuka, Gmina Bychawa – 1 sztuka, Gmina Osiecznica – 1 sztuka.” – wskazano w odpowiedzi.

„Moce przerobowe” vs realna produkcja

W zapytaniu poselskim padło też pytanie o zdolności/ moce przerobowe i maksymalną produkcję roczną.

„Należy wyodrębnić moce i zdolności produkcyjne od rzeczywistej wielkości produkcji w danym okresie. Określenie mocy produkcyjnych zależy od oceny wielkości zamówień i uzgodnionego z odbiorcą harmonogramu dostaw, ponieważ to one determinują tempo produkcji.” – podkreślił Konrad Gołota.

5) Co się dzieje w fabryce?

Odpowiedź na to pytanie zawiera ważny kontekst właścicielsko-organizacyjny: przejęcie przez HSW S.A..

„Należy podkreślić, że 1 grudnia 2022 r. zakończył się proces nabycia przez Hutę Stalowa Wola S.A. całości przedsiębiorstwa od Autosan sp. z o.o., które od tego momentu działa jako HSW S.A. Oddział Autosan w Sanoku.” – wskazało MAP.

Wprost dodano też, że w bieżącej strategii oddziału istotna jest produkcja koncesjonowana/specjalna.

„Po przejęciu przedsiębiorstwa przez HSW S.A., w odpowiedzi na potrzeby rynku wynikające z aktualnej sytuacji geopolitycznej Oddział Autosan rozwija produkcję wyrobów koncesjonowanych i w bieżącym roku produkcja specjalna nadal będzie stanowić trzon działalności Oddziału.” – zaznaczono.

I podano twardą liczbę dla 2025 r. – ale tylko w zakresie „pojazdy specjalne”.

„W 2025 roku Oddział Autosan wyprodukował/zmontował 175 jednostek pojazdów specjalnych.” – podało MAP.

6) Nowe autobusy od 2027

To najważniejszy fragment z punktu widzenia komunikacji miejskiej, pasażerów i rynku zeroemisyjnego autobusu.

„W Oddziale Autosan Huty Stalowa Wola prowadzone są aktualnie intensywne prace nad projektem i budową prototypu zupełnie nowego miejskiego autobusu elektrycznego oraz międzymiastowego z napędem konwencjonalnym (Diesel)… Prototypy planowane są do wykonania i zaprezentowania potencjalnym klientom w bieżącym roku, jednak seryjna produkcja będzie wymagała przejścia przez proces testów i homologacji, dlatego zgodnie z przewidywaniami produkcja, ofertowanie oraz dostawy nowych autobusów do użytkowników rozpoczną się najwcześniej w roku 2027.” – podało MAP.

Dodatkowo pojawia się wątek wariantu specjalnego dla potrzeb ewakuacji medycznej.

„W ramach prowadzonych prac zaplanowano wyprodukowanie prototypu oraz opracowanie dokumentacji do produkcji seryjnej autobusu międzymiastowego dostosowanego do ewakuacji rannych na noszach.” – dodano w odpowiedzi.

W odpowiedzi nie dołączono żadnych wizualizacji ani opisu „na czym zmiany będą polegać” w zakresie stylistyki. Jest informacja o „zupełnie nowym” autobusie i terminie 2027+, ale bez szczegółów.

Zagranica 2023–2025

Wątek ekspansji eksportowej też został zamknięty jednoznacznie.

„W latach 2023–2025 HSW S.A. Oddział Autosan w Sanoku nie uczestniczył w przetargach poza Polską na zakup autobusów i nie ma zakontraktowanych dostaw autobusów na lata 2026–2027 dla klientów zagranicznych.” – napisało MAP.

I wskazano warunek konieczny do powrotu do postępowań.

„Udział w postępowaniach będzie możliwy po zakończeniu prac projektowych i uzyskaniu homologacji dla opracowanych prototypów.” – podkreślono.

Brak produkcji z KPO

To ważne dla rynku dofinansowań i zamówień samorządowych na autobus elektryczny.

„HSW S.A. Oddział Autosan w Sanoku nie produkował autobusów z dofinansowaniem z KPO i jak wskazano wyżej, nie planuje dostaw autobusów w 2026 r.” – wskazało MAP.

9) Bez zakuópów służb mundurowych

W pytaniach 11–15 poseł Kmita pytał o Policję, PSP, Wojsko, SW, SG. MAP odniosło się zbiorczo do całej grupy służb.

„Służby mundurowe, wymienione w pytaniach 11–15 ww. zapytania, nie kupowały autobusów marki Autosan w latach 2024–2026.” – podał Konrad Gołota.

To uzupełnia stwierdzenie MON o braku zakupów przez wojsko i rozciąga je na pozostałe służby z katalogu pytań. Dalsze szczegółowe informacje o samej interpelacji i odpowiedziach resortów na stronie: https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/interpelacja.xsp?documentId=54DF2BD0988DC91EC1258D79004D5BB4&view=S