Nieformalne Spotkanie Ministrów UE na rzecz mobilności w miastach
Podczas Nieformalnego Spotkania Ministrów ds. Transportu z państw członkowskich UE 12 lutego 2010 r. w La Coruña (Hiszpania) odbyła się debata w sprawie Planu działania na rzecz mobilności w miastach. Został on przyjęty przez Komisję Europejską 30 września 2009 r. Przedłożony przez Komisję Europejską Plan działania na rzecz mobilności w miastach poprzedzony był opublikowanym w dniu 25 września 2007 r. dokumentem Komisji Zielona Księga –w kierunku nowej kultury mobilności w mieście. Celem tego dokumentu było zainicjowanie debaty publicznej na temat podjęcia, na poziomie wspólnotowym, działań i inicjatyw dotyczących poprawy mobilności w miastach. Zaadresowano ją do władz krajowych, regionalnych i lokalnych oraz do podmiotów społecznych: mieszkańców miast, użytkowników i pracowników przedsiębiorstw transportu miejskiego, przedstawicieli przemysłu motoryzacyjnego, a także przedstawicieli i stowarzyszeń zainteresowanych stron w poszczególnych branżach. Dokument, który powstał i zawarte w nim propozycje działań można uznać za wyraz woli konsultowanych podmiotów.
Plan działania określa spójne ramy dla unijnych inicjatyw dotyczących mobilności w miastach. Będzie on realizowany poprzez wspieranie i stymulowanie rozwoju polityki mobilności w miastach, zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju, co przyczyni się do osiągnięcia ogólnych celów UE, w szczególności dzięki ułatwianiu wymiany najlepszych praktyk i finansowaniu działań w tym zakresie. Komisja jest świadoma, że obszary miejskie w całej Europie stoją w obliczu różnych wyzwań, w zależności od ich położenia geograficznego, wielkości oraz względnej zamożności.
Celem Planu działania nie jest narzucenie wszystkim tych samych, odgórnych rozwiązań, ale zaproponowanie krótko- i średnioterminowych działań praktycznych odpowiadających w sposób zintegrowany na konkretne problemy związane z mobilnością w miastach, uruchamianych stopniowo od teraz do 2012 r.
Działania zostały zgrupowane w sześciu obszarach tematycznych:
– wspieranie zintegrowanej polityki,
– uwzględnienie dobra obywateli,
– bardziej ekologiczny transport miejski,
– wzmocnienie finansowania,
– dzielenie się doświadczeniem i wiedzą
– optymalizacja mobilności w miastach.
Komisja zwraca uwagę na konieczność uwzględnienia potrzeb w zakresie mobilności grup szczególnie narażonych, takich jak osoby starsze, osoby o niskich dochodach i niepełnosprawni, których mobilność ograniczają upośledzenie bądź niepełnosprawność fizyczna, intelektualna czy sensoryczna, lub wiek.
Odpowiedzialność za politykę mobilności w miastach spoczywa przede wszystkim na władzach lokalnych, regionalnych i krajowych. Decyzje podejmowane na szczeblu lokalnym wpisują się w ramy wytyczone przez krajową, regionalną i unijną politykę i prawodawstwo. Komisja proponuje organom lokalnym, regionalnym i krajowym działanie na zasadzie partnerstwa, opierające się na dobrowolnym zobowiązaniu do współpracy w wybranych obszarach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Komisja zaprasza również do ścisłej współpracy wszystkie inne zainteresowane podmioty z państw członkowskich, zarówno obywateli jak i sektor gospodarczy.
Komisja ma aktywnie przewodniczyć w realizacji Planu działań. Będzie również kontynuować konsultacje z zainteresowanymi stronami oraz wdrażać odpowiednie mechanizmy sterowania, np. za pośrednictwem wspólnej grupy ekspertów ds. transportu i środowiska. W 2012 r. Komisja przeprowadzi przegląd realizacji Planu działania oraz oceni potrzebę podjęcia dalszych kroków dla poprawy mobilności w miastach.
Co na to Polska?
Polski rząd uważa, że realizacja działań na rzecz poprawy mobilności w miastach powinna uwzględniać realne uwarunkowania, różnorodność i specyfikę państw członkowskich. W naszym kraju wynikają one głównie z wieloletnich zaległości w utrzymaniu, modernizacji i budowie infrastruktury transportowej, z zasobności budżetów miast i budżetu państwa oraz innych uwarunkowań społecznych. W realiach polskich miast musi obowiązywać pewna hierarchia potrzeb, których zlekceważenie w procesie dorównywania poziomowi miast EU-15 może skutkować nadmiernymi wydatkami i negatywnymi skutkami dla społeczeństwa. Jednocześnie Polska zwraca uwagę na fakt, iż u nas rozwój transportu publicznego w miastach ma coraz większe znaczenie. Środki pomocowe na rozwój transportu publicznego w miastach przyznane Polsce na lata 2007-2013 zostały już zaprogramowane, a znacząca ich część jest skierowana na wsparcie rozwoju systemów szynowych wraz z zakupem taboru oraz zwiększenie dostępności do transportu publicznego osobom o ograniczonych możliwościach ruchowych. Z tego powodu rząd z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź Komisji dokonania analizy potrzeb w zakresie przyszłego finansowania działań na rzecz poprawy mobilności w miastach.
Nasze Ministerstwo Infrastruktury w pełni popiera zastosowanie zintegrowanego podejścia w rozwiązywaniu problemów miejskich systemów transportowych. Municypalna polityka w tym zakresie musi być powiązana z polityką w zakresie ochrony środowiska, planowaniem przestrzennym, budownictwem mieszkaniowym, polityką przemysłową oraz polityką społeczną w zakresie dostępności i mobilności. Polska z zadowoleniem przyjmuje zapowiedź udzielania przez Komisję wsparcia dla władz lokalnych w opracowywaniu planów mobilności w miastach obejmujących przewozy osób i towarów zarówno na terenach miejskich jak i podmiejskich. Zdaniem Polski podejście takie będzie m. in. przeciwdziałać niekontrolowanemu efektowi „rozlewania się miast”.
Nasz rząd podziela opinię odnośnie skutecznego sposobu realizowania polityki mobilności w mieście, która powinna polegać na zintegrowanych działaniach łączących najlepsze rozwiązania w zakresie:
– rozwoju ekologicznych, bezpiecznych i inteligentnych systemów transportu;
– stosowania innowacyjnych technologii oraz
– użycia na szerszą skalę instrumentów finansowo-ekonomicznych.
Rolą UE w tym zakresie powinno być:
– ułatwianie wymiany najlepszych rozwiązań,
– udzielanie wsparcia finansowego,
– finansowanie badań i propagowanie ich wyników,
– uproszczenie prawodawstwa oraz
– określenie wspólnych standardów z możliwością ich ujednolicania, jednakże bez narzucania odgórnych rozwiązań, które mogłyby okazać się nieadekwatne do warunków lokalnych.
Polska docenia potrzebę wdrażania rozwiązań, które z jednej strony poprawiłby komfort życia mieszkańców, a z drugiej wspierały rozwój pojazdów o lepszych parametrach efektywnościowych i emisyjnych, w szczególności mających wpływ na zmiany klimatyczne. Równie istotna jest optymalizacja mobilności w miastach za pomocą udoskonalenia transportu towarowego oraz inteligentnych systemów transportu.
Polskie Ministerstwo Infrastruktury z zadowoleniem przyjęło wpisanie do Planu takich działań jak:
– stworzenie platformy ds. praw pasażerów w miejskim transporcie publicznym,
– poprawę dostępności transportu dla osób z ograniczeniami ruchowymi,
– usprawnienie informacji o transporcie oraz
– poszukiwanie najlepszych rozwiązań w zakresie wprowadzania, tzw. zielonych stref.
Polska zgadza się z opinią, że w celu promowania mobilności w miastach zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju konieczne są działania na rzecz wzrostu świadomości ekologicznej mieszkańców. Kampanie edukacyjne i informacyjne mogą odegrać ważną rolę w tworzeniu nowej kultury mobilności i skutkować większą akceptacją wprowadzanych rozwiązań, np. zamykania centrów miast przed transportem prywatnym czy też wydzielania pasa ruchu dla transportu publicznego. Obecnie służy temu zainicjowana przez Komisję kampania: Europejski Tydzień Mobilności, w której aktywnie uczestniczą polskie miasta (84 miasta w 2008 r. a w 2009 r. już 127 miast). Istotą Planu ma być udzielenie wsparcia miastom we wdrażaniu polityki zrównoważonego rozwoju na swoim obszarze.
Należy przy tym mieć na uwadze, że Komisja Europejska będzie zapewne realizować plan w różnych formach, w tym: umożliwianie wymiany dobrych praktyk, opracowanie zaleceń i wytycznych, udzielanie wsparcia finansowego oraz wsparcia eksperckiego, ewentualnie opracowanie nowych regulacji prawnych bądź nowelizowanie obecnych przepisów. Należy zakładać, że ten zakres spraw zostanie rozstrzygnięty na forum Grupy Roboczej Rady UE. Dotyczy to również kwestii utworzenia krajowych platform wymiany doświadczeń i dobrych praktyk. Jeżeli w wyniku tych prac zostaną określone szczegółowe zadania dla administracji rządowych państw członkowskich to w Ministerstwie Infrastruktury zostaną podjęte stosowne działania. Pierwsze posiedzenie tej Grupy miało się odbyć 17 marca 2010 r.
Ponadto podczas spotkania w La Coruña, hiszpańska Prezydencja zapowiedziała, że ma zamiar przygotować projekt Konkluzji Rady w sprawie Planu Działania na rzecz mobilności w miastach, tak by możliwe było ich przyjęcie na posiedzeniu Rady UE ds. Transportu, Telekomunikacji i Energii (Rady TTE) w czerwcu 2010 r.
Komentarze