Drogi rowerowe poza ZRID. Ministerstwo Infrastruktury wyjaśnia projekt UD401
2 listopada 2026 roku do ministra infrastruktury wpłynęła interpelacja nr 20835 posła Kamila Wnuka dotycząca projektu ustawy o trasach dla rowerów UD401, w szczególności zasad lokalizowania samodzielnych dróg rowerowych i pozyskiwania gruntów pod inwestycje.
Poseł zakwestionował rezygnację z mechanizmu automatycznego przejmowania nieruchomości znanego z procedury ZRID. Ministerstwo Infrastruktury odpowiedziało 12 listopada, przedstawiając odrębny model nabywania gruntów publicznych i prywatnych. O założeniach projektu UD401 i planowanym skróceniu przygotowania inwestycji do 9–24 miesięcy pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.
Rozkład jazdy:
- Dlaczego poseł Kamil Wnuk zakwestionował rozwiązania projektu UD401?
- Jak nowe przepisy mają umożliwiać przejmowanie gruntów pod drogi rowerowe?
- Dlaczego Ministerstwo Infrastruktury nie chce rozszerzyć specustawy drogowej?
Interpelacja nr 20835: Spór o grunty pod drogi rowerowe
Interpelacja posła Kamila Wnuka, skierowana do Ministerstwa Infrastruktury, dotyczy jednego z najważniejszych zagadnień związanych z budową samodzielnych dróg rowerowych, czyli możliwości pozyskiwania nieruchomości niezbędnych do realizacji inwestycji.
Pismo wpłynęło do Sejmu 2 listopada 2026 roku, a 4 listopada zostało skierowane do ministra infrastruktury. Poseł zwrócił uwagę na różnice pomiędzy projektowaną ustawą UD401 a rozwiązaniami obowiązującymi przy realizacji inwestycji drogowych.
Projekt UD401 przewiduje stworzenie odrębnej procedury administracyjnej ustalania lokalizacji samodzielnych dróg rowerowych. Ma ona umożliwiać przygotowanie inwestycji poza istniejącymi pasami dróg publicznych, gdzie budowa infrastruktury wymaga często uzyskania prawa do wielu nieruchomości.
Zdaniem autora interpelacji uproszczenie samej procedury lokalizacyjnej może być niewystarczające, jeżeli samorządy nadal będą napotykały trudności związane z pozyskiwaniem gruntów prywatnych.
Poseł wskazał przy tym na projekt legislacyjny z 2015 roku, zawarty w druku sejmowym nr 3896. Zakładał on rozszerzenie stosowania specustawy drogowej na drogi rowerowe, trasy tramwajowe oraz ciągi piesze.
Jednym z elementów tego rozwiązania było wykorzystanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, czyli ZRID, pozwalającej na przejęcie nieruchomości z mocy prawa po uzyskaniu przez decyzję ostateczności.
Projekt z 2015 roku i postulaty Mazowsza
W interpelacji przywołano również stanowisko nr 1/26 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 24 marca 2026 roku.
Samorząd województwa zwrócił się wówczas do Sejmu, Rady Ministrów i ministra infrastruktury o podjęcie działań legislacyjnych ułatwiających przygotowanie i realizację publicznych tras rowerowych.
Wśród postulatów znalazło się wykorzystanie rozwiązań analogicznych do specustawy drogowej, obejmujących możliwość przejmowania terenów z mocy prawa przy jednoczesnym zagwarantowaniu właścicielom należnego odszkodowania.
Poseł Kamil Wnuk skierował do resortu infrastruktury cztery pytania. Dotyczyły one powodów stworzenia odrębnej procedury lokalizacyjnej, analizy projektu z 2015 roku, problemów z pozyskiwaniem prywatnych nieruchomości oraz konsultacji z jednostkami samorządu terytorialnego.
W interpelacji podkreślono również konieczność zachowania równowagi pomiędzy interesem publicznym a konstytucyjną ochroną prawa własności.
Autor pisma zaproponował ponowne przeanalizowanie wcześniejszych rozwiązań legislacyjnych i rozważenie ich aktualizacji.
Ministerstwo: Nie będzie automatycznego przejmowania prywatnych gruntów
12 listopada 2026 roku Stanisław Bukowiec, sekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury, podpisał odpowiedź na interpelację nr 20835.
Resort potwierdził, że pozyskiwanie nieruchomości stanowi jedną z najważniejszych barier w budowie samodzielnych dróg rowerowych poza pasami dróg publicznych.
Jednocześnie wyjaśnił, że projekt UD401 nie ogranicza się wyłącznie do uproszczenia procedury lokalizacyjnej. Przewiduje również możliwość nabywania gruntów potrzebnych pod inwestycje, a w przypadku braku porozumienia z właścicielem także ich wywłaszczenia za odszkodowaniem.
Ministerstwo poinformowało, że podczas przygotowywania przepisów przeanalizowano zarówno mechanizmy specustawy drogowej z 10 kwietnia 2003 roku, jak i założenia projektu przedstawionego w druku sejmowym nr 3896 z 2015 roku.
Nie zdecydowano się jednak na bezpośrednie rozszerzenie procedury ZRID na samodzielne drogi rowerowe.
Według resortu podstawową przyczyną są różnice pomiędzy drogami publicznymi a samodzielną infrastrukturą rowerową. Ta druga może mieć charakter lokalny, regionalny lub krajowy oraz pełnić funkcję transportową, rekreacyjną i turystyczną.
Ministerstwo wskazało, że automatyczne przejmowanie gruntów prywatnych zarówno pod inwestycje o znaczeniu krajowym, jak i krótkie lokalne odcinki rowerowe mogłoby stanowić ingerencję w prawo własności niewspółmierną do skali przedsięwzięcia.
Minimum 30 dni na dobrowolne nabycie nieruchomości
Projekt UD401 przewiduje różne zasady pozyskiwania nieruchomości publicznych i prywatnych.
Decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi rowerowej ma określać teren inwestycji, zatwierdzać podział nieruchomości oraz stanowić podstawę odpowiednich wpisów w księgach wieczystych i katastrze nieruchomości.
Grunty należące do Skarbu Państwa lub innych jednostek samorządu terytorialnego, wskazane w decyzji, mają co do zasady przechodzić z mocy prawa na własność jednostki samorządowej właściwej dla danej drogi rowerowej.
Inaczej będzie wyglądać procedura dotycząca nieruchomości prywatnych. W pierwszej kolejności zarządca drogi rowerowej będzie musiał podjąć próbę dobrowolnego nabycia gruntu.
Dopiero po bezskutecznym upływie terminu na zawarcie umowy, wynoszącego co najmniej 30 dni od otrzymania pisemnej oferty, możliwe będzie wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.
Jeżeli zakup nieruchomości okaże się niemożliwy, wojewoda albo starosta, zależnie od kategorii trasy, będzie mógł wydać decyzję stwierdzającą nabycie własności przez właściwą jednostkę samorządu terytorialnego i ustalającą wysokość odszkodowania.
Projekt przewiduje również możliwość niezwłocznego zajęcia nieruchomości w uzasadnionych przypadkach. Decyzję w tej sprawie będzie można wydać po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, na wniosek właściwego zarządcy drogi rowerowej.
Takie zezwolenie umożliwi między innymi dysponowanie nieruchomością na cele budowlane oraz faktyczne objęcie jej w posiadanie.
Odszkodowanie i 70-procentowa zaliczka
Ministerstwo Infrastruktury przedstawiło również zasady ochrony właścicieli nieruchomości objętych projektowaną procedurą.
Wartość przejmowanego gruntu będzie określana przez rzeczoznawcę majątkowego. Przy ustalaniu odszkodowania uwzględniony zostanie stan nieruchomości na dzień wydania decyzji lokalizacyjnej oraz jej wartość rynkowa w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu.
Kwota odszkodowania ma następnie podlegać waloryzacji na dzień wypłaty.
Projekt zakłada również możliwość wypłacenia właścicielowi zaliczki w wysokości 70 proc. odszkodowania ustalonego przez organ pierwszej instancji. Zaliczka będzie wypłacana na wniosek osoby uprawnionej, w terminie 30 dni od jego złożenia.
Przewidziano także rozwiązanie dla właścicieli, których nieruchomości zostaną podzielone w wyniku inwestycji.
Jeżeli pozostała po przejęciu część działki nie będzie nadawała się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, zarządca drogi rowerowej będzie zobowiązany do jej nabycia na wniosek właściciela albo użytkownika wieczystego.
Samorządy konsultowały UD401 do 11 listopada
Projekt ustawy o trasach dla rowerów został skierowany do konsultacji publicznych i opiniowania 21 października 2026 roku, a dokumentację udostępniono 22 października.
Do przedstawienia stanowisk zaproszono organizacje reprezentujące samorządy, w tym Unię Metropolii Polskich, Unię Miasteczek Polskich, Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej, Związek Miast Polskich, Związek Powiatów Polskich, Związek Województw Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych.
Projekt przekazano również wojewodom.
Termin konsultacji publicznych wyznaczono na 11 listopada 2026 roku. W odpowiedzi na interpelację resort zaznaczył, że na dzień przygotowania pisma nie zakończono jeszcze pełnej analizy zgłaszanych uwag.
Ministerstwo podtrzymało stanowisko, że nie ma obecnie podstaw do zastąpienia projektowanej procedury prostym rozszerzeniem specustawy drogowej.
Zapowiedziało jednak dalszą analizę uwag dotyczących skuteczności pozyskiwania gruntów oraz ochrony prawa własności.
Ostateczny kształt ustawy UD401 ma uwzględniać wyniki konsultacji publicznych, opiniowania oraz uzgodnień międzyresortowych. Przepisy pozostają na etapie projektu i nie obowiązują.
Zakupowe tło
Prace nad projektem UD401 rozpoczęły się od przedstawienia jego założeń w rządowym wykazie prac legislacyjnych 28 kwietnia 2026 roku. Celem regulacji jest stworzenie spójnego systemu lokalnych, regionalnych i krajowych tras rowerowych oraz określenie zasad ich planowania, zarządzania i utrzymania.
Projekt przewiduje koordynację infrastruktury rowerowej wykraczającej poza granice pojedynczych gmin i województw. Nowe zasady mają obejmować zarówno samodzielne drogi rowerowe, jak i istniejące elementy infrastruktury wykorzystywane przez rowerzystów, w tym części dróg publicznych.
Jednym z założeń przedstawionych przez Ministerstwo Infrastruktury jest skrócenie przygotowania inwestycji rowerowych do 9–24 miesięcy. Projekt obejmuje także uporządkowanie numeracji i oznakowania tras krajowych oraz ich powiązanie z europejską siecią EuroVelo.
Komentarze