Nowa ustawa od MFiPR ma zintegrować transport publiczny. Konsultacje do 23 lutego

Rozkład jazdy:

1. Do kiedy można zgłaszać uwagi do projektu ustawy o zrównoważonym rozwoju miast?
2. Jaką nową formę współpracy samorządów wprowadza projekt ustawy?
3. Jakie elementy transportu publicznego mają być integrowane w ramach związków rozwojowych?

Do 23 lutego

Przygotowany przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR) projekt ustawy zakłada wprowadzenie elastycznej formy współpracy samorządów, która ma wzmocnić wspólne planowanie rozwoju, w tym w szczególności planowanie transportowe, integrację sieci autobusowych, kolejowych i innych środków transportu publicznego oraz koordynację inwestycji w infrastrukturę komunikacyjną. Celem jest ułatwienie pasażerom codziennych dojazdów do pracy, szkół i usług publicznych – niezależnie od granic administracyjnych gmin.

„Do 23 lutego można zgłaszać uwagi do projektu ustawy” – poinformował resort w komunikacie, podkreślając, że ustawa o zrównoważonym rozwoju miast stanowi jeden z kluczowych elementów wdrażania Strategii Rozwoju Polski do 2035 r. W strategii tej transport publiczny i zrównoważona mobilność są wskazywane jako jedne z podstawowych narzędzi ograniczania wykluczenia komunikacyjnego i emisji w miastach oraz ich otoczeniu.

Jak zaznaczyła cytowana w komunikacie minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, projekt ustawy oznacza „fundamentalną zmianę systemową”, która ma usprawnić relacje między miastami a ich zapleczem funkcjonalnym. W praktyce oznacza to stworzenie skutecznych mechanizmów współpracy tam, gdzie dotąd brakowało narzędzi do wspólnego organizowania transportu publicznego, taryf, rozkładów jazdy czy standardów obsługi pasażerów. Minister podkreśliła również gotowość rządu i samorządów do szybkiego wdrożenia nowych rozwiązań.

Związki rozwojowe

Resort funduszy wskazuje, że ustawa wprowadzi nowe, kompleksowe regulacje dotyczące polityki miejskiej i uporządkuje kwestie rozwoju miast w systemie zarządzania rozwojem kraju. Kluczowym elementem projektu jest powołanie związku rozwojowego – nowej formy współpracy jednostek samorządu terytorialnego. Taki związek będzie mógł funkcjonować zarówno na obszarach metropolitalnych i aglomeracyjnych, jak i w mniejszych ośrodkach miejskich wraz z gminami ościennymi.

Związki rozwojowe mają realizować lub koordynować m.in. integrację transportu publicznego i rozwój mobilności, planowanie strategiczne i ponadlokalne, działania środowiskowe oraz adaptację do zmian klimatu. W praktyce oznacza to możliwość wspólnego organizowania sieci autobusowych, koordynacji przewozów kolejowych i autobusowych, wdrażania jednolitych systemów informacji pasażerskiej czy planowania inwestycji w tabor niskoemisyjny. Związki będą mogły także koordynować rozwój usług publicznych, w tym edukacji ponadpodstawowej, oraz realizować zadania z zakresu gospodarki komunalnej, jeśli zdecydują o tym samorządy. MFiPR zwraca uwagę, że związek rozwojowy może pełnić również rolę centrum usług wspólnych lub grupy zakupowej, co może przełożyć się na bardziej efektywne zakupy taboru autobusowego i obniżenie kosztów funkcjonowania komunikacji miejskiej.

Ministerstwo podkreśla również, że planowane jest wsparcie finansowe dla związków rozwojowych, uzależnione od stopnia integracji oraz realizacji wspólnych strategii, w tym planów transportowych i komunikacyjnych. Oznacza to premiowanie tych obszarów, które zdecydują się na realną współpracę w zakresie organizacji transportu publicznego i mobilności mieszkańców.

Jak zauważa MFiPR, polska sieć osadnicza ma charakter policentryczny i opiera się na miastach różnej wielkości, które pełnią funkcje usługowe i komunikacyjne dla otaczających je terenów. Wiele współczesnych wyzwań – takich jak suburbanizacja, depopulacja, starzenie się społeczeństwa czy zapewnienie sprawnego transportu publicznego – wykracza poza granice jednej gminy. Zdaniem resortu skuteczne przeciwdziałanie wykluczeniu komunikacyjnemu i poprawa dostępności transportowej wymagają współpracy całych obszarów funkcjonalnych.

Projektowana ustawa ma stworzyć ramy prawne i zachęty do współdziałania miast oraz gmin je otaczających przy rozwiązywaniu wspólnych problemów rozwojowych, w tym organizacji komunikacji miejskiej i regionalnej. Jednocześnie ma zapewnić lepszą koordynację działań rządu i samorządów, co może przełożyć się na bardziej spójne inwestycje w transport publiczny.

W ocenie ministerstwa nowe regulacje mogą przyczynić się do zmniejszenia liczby sporów między miastami a gminami sąsiednimi, poprawy koordynacji działań rządowych wobec samorządów oraz zwiększenia możliwości pozyskiwania środków zewnętrznych na projekty transportowe. Szczególnie ważnymi beneficjentami zmian mają być miasta regionalne i subregionalne, niebędące stolicami województw, które pełnią funkcje ponadlokalne i często borykają się z ograniczonym dostępem do nowoczesnego, dobrze zorganizowanego transportu publicznego.

Projekt ustawy jest dostępny pod linkiem: Ustawa o zrównoważonym rozwoju miast – projekt do konsultacji