Reforma finansowania kolei ma zmienić standard podróży w Polsce

Rozkład jazdy:

1. Na czym polega reforma finansowania polskiej kolei i jakie zmiany wprowadzi w funkcjonowaniu Funduszu Kolejowego?
2. W jaki sposób nowe środki wpłyną na bezpieczeństwo oraz prędkość pociągów dzięki systemom ERTMS/ETCS?
3. Jakie konkretne korzyści odczują pasażerowie w wyniku modernizacji linii kolejowych oraz przebudowy stacji i przystanków?

Koniec z niepewnością finansową

„Reforma finansowania polskiej kolei to cywilizacyjna zmiana dla pasażerów, dla których pociąg stanie się najszybszą i najbardziej ekologiczną alternatywą dla transportu drogowego. Naszym priorytetem jest „kolej bez barier”. Chcemy, aby pasażer czuł wysoki standard podróży nie tylko w wagonie, ale już w momencie wejścia na peron” – podkreśla Piotr Wyborski, Prezes Zarządu PKP Polskich Linii Kolejowych S.A.

Przez lata polska kolej zmagała się z brakiem przewidywalności finansowej. Model oparty na corocznych decyzjach budżetowych ograniczał możliwość długofalowego planowania i sprawnej realizacji dużych projektów infrastrukturalnych. W efekcie tempo modernizacji było uzależnione od bieżącej sytuacji budżetowej.

To ma się zmienić dzięki reformie przepisów dotyczących Funduszu Kolejowego. Projekt zmian ma zostać przyjęty przez rząd w drugim kwartale bieżącego roku i jest traktowany jako absolutny priorytet. Nowy system finansowania ma stanowić prawdziwą rewolucję z punktu widzenia pasażera.

Nowe źródła finansowania Funduszu Kolejowego

Sercem reformy jest zmiana sposobu zasilania Funduszu Kolejowego. Zakłada ona spadek wpływów z akcyzy na paliwa silnikowe przy jednoczesnym zwiększeniu wpływów z opłaty paliwowej. Obecnie na inwestycje kolejowe trafia mniej niż 20 proc. tej opłaty, co znacząco ograniczało skalę realizowanych przedsięwzięć.

Reforma ma być neutralna dla kierowców – poziom środków przeznaczanych na drogi oraz ceny paliw na stacjach mają pozostać stabilne. Cała operacja nie powinna również wpłynąć na poziom inflacji.

Zmiany w przepisach mają zagwarantować, że Fundusz Kolejowy będzie dysponował kwotą rzędu 10–12 mld zł rocznie. To poziom finansowania, który pozwoli na realizację wszystkich zadań krajowych oraz współfinansowanie projektów unijnych, takich jak FEnIKS czy CEF. Wartość ogłoszonych już przetargów w PKP PLK sięga 27 mld zł, co pokazuje skalę planowanych inwestycji.

Cyfryzacja torów i większe bezpieczeństwo

Środki z Funduszu Kolejowego mają wspierać rozwój nowoczesnych systemów sterowania ruchem, w tym ERTMS/ETCS. System ten komunikuje się z pociągiem za pomocą fal radiowych przez cały czas trwania podróży. Jeśli maszynista nie zauważy sygnału „stój” lub przekroczy dozwoloną prędkość, komputer pokładowy automatycznie uruchomi hamowanie.

To rozwiązanie minimalizuje ryzyko błędu ludzkiego, nawet w trudnych warunkach atmosferycznych, takich jak mgła czy intensywne opady. Jednocześnie cyfryzacja infrastruktury pozwala w pełni wykorzystać możliwości nowoczesnego taboru.

Dotychczasowe systemy zabezpieczeń często ograniczały prędkość pociągów poniżej ich technicznych możliwości. Dzięki nowym technologiom składy mogą bezpiecznie rozwijać prędkości powyżej 160 km/h, a ruch może być prowadzony gęściej – bez zwiększania ryzyka kolizji. Dla pasażerów oznacza to krótszy czas podróży, więcej połączeń i mniejszą liczbę nieplanowanych postojów.

„Cyfryzacja polskiej kolei to realne korzyści dla podróżnego. Dzięki nowoczesnym systemom, które zarządzają ruchem pociągów „wyciskamy” z torów maksimum możliwości. Pociągi mogą jeździć częściej, szybciej i przede wszystkim bezpieczniej” – tłumaczy Piotr Wyborski.

Modernizacja kluczowych tras

Fundusz Kolejowy umożliwi nie tylko bieżące utrzymanie infrastruktury, ale przede wszystkim kompleksową modernizację najważniejszych linii w kraju. Wśród nich znajdują się magistrala Poznań – Szczecin oraz Rail Baltica.

Inwestycje obejmą wymianę setek kilometrów torów, wzmocnienie wiaduktów oraz budowę bezkolizyjnych skrzyżowań. Pozwoli to na podniesienie prędkości do 160 km/h, a na wybranych odcinkach nawet do 200 km/h. W praktyce oznacza to płynną jazdę bez długich postojów przed stacjami oraz realną konkurencyjność kolei wobec transportu drogowego.

„Kolej bez barier” – wygodne stacje i przystanki

Równolegle z modernizacją torów prowadzona będzie poprawa standardu obsługi na stacjach i przystankach. Inwestycje obejmą budowę wysokich peronów z antypoślizgową nawierzchnią, co ułatwi wsiadanie osobom starszym, rodzicom z wózkami oraz podróżnym z dużym bagażem.

Standardem mają stać się nowoczesne wiaty, energooszczędne oświetlenie LED oraz elektroniczne tablice informacyjne z bieżącymi komunikatami o przyjazdach i odjazdach pociągów. To element szerszej strategii likwidacji barier architektonicznych i poprawy dostępności transportu publicznego.

„Naszym priorytetem jest „kolej bez barier”. Chcemy, aby pasażer czuł wysoki standard podróży nie tylko w wagonie, ale już w momencie wejścia na peron. Inwestycje finansowane z Funduszu Kolejowego pozwalają nam na konsekwentną budowę infrastruktury przyjaznej dla każdego: od seniorów po rodziców z wózkami. Nowoczesna kolej musi być wygodna i otwarta na potrzeby wszystkich grup społecznych” – dodaje Piotr Wyborski.

Stabilność finansowa i walka z wykluczeniem transportowym

Wiceminister odpowiedzialny za kolej Piotr Malepszak wskazuje, że Fundusz Kolejowy zyska możliwość zaciągania zobowiązań finansowych oraz elastycznego przenoszenia niewykorzystanych środków na kolejne lata. Takie rozwiązanie przyspieszy realizację kluczowych projektów, w tym komponentu kolejowego Centralnego Portu Komunikacyjnego.

Reforma ma również wymiar społeczny i gospodarczy. Jej celem jest ograniczenie wykluczenia transportowego oraz wzmocnienie konkurencyjności kolei wobec samochodów, zgodnie ze standardami klimatycznymi Unii Europejskiej.

Dla pasażerów oznacza to bardziej przewidywalny rozkład inwestycji, krótszy czas podróży, większe bezpieczeństwo i wyższy komfort – zarówno w pociągu, jak i na peronie. Jeśli zapowiadane zmiany wejdą w życie, polska kolej może rzeczywiście wejść w nową fazę rozwoju.