Raport UTK: Pendolino Warszawa – Kraków tanie z wyprzedzeniem, drogie na ostatnią chwilę

Na tle najszybszych i najdroższych połączeń kolejowych w Europie polskie Pendolino na trasie Warszawa – Kraków wypada relatywnie korzystnie cenowo – pod warunkiem, że bilet zostanie kupiony z odpowiednim wyprzedzeniem.

Najnowszy raport Urzędu Transportu Kolejowego (UTK) pokazuje jednak, że przy zakupie biletu na ostatnią chwilę koszt podróży w Polsce gwałtownie rośnie, a udział ceny biletu w przeciętnym wynagrodzeniu plasuje nas w europejskiej czołówce… drożyzny.

Rozkład jazdy:

1. Jak na tle innych krajów Europy wypada cena przejazdu Pendolino na trasie Warszawa – Kraków przy wczesnym i późnym zakupie biletu?
2. Dlaczego zakup biletu „last minute” na polskie Pendolino jest jednym z najbardziej kosztownych w Europie w relacji do wynagrodzeń?
3. Jakie znaczenie dla konkurencyjności kolei w Polsce może mieć zmiana polityki cenowej i wydłużenie przedsprzedaży biletów?

UTK porównał 13 krajów Europy

Urząd Transportu Kolejowego przeanalizował koszty podróżowania na najszybszych krajowych trasach kolejowych w 13 państwach Europy, w tym w Polsce. Pod lupę wzięto sztandarowe połączenia pomiędzy największymi miastami, porównując ceny w trzech ujęciach:

• bezwzględnym – koszt przejazdu 100 km,
• względnym – udział ceny w przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniu,
• czasowym – koszt jednej godziny podróży.

Jak podkreśla prezes UTK, cena biletu pozostaje kluczowym czynnikiem konkurencyjności kolei:

„Polityka transportowa powinna traktować cenę usługi kolejowej jako główną dźwignię marketingową i konkurencyjną. Utrzymanie przystępnych cen w relacji do średniego wynagrodzenia jest kluczowe dla zwiększenia udziału kolei w transporcie ogólnym” – stwierdza dr inż. Ignacy Góra, Prezes Urzędu Transportu Kolejowego.

Najdroższa kolej… niekoniecznie najbardziej obciążająca

Nominalnie najdroższa kolej w Europie funkcjonuje w Szwajcarii. Bilet na trasie Zurych – Genewa (ok. 268 km) kosztuje 57,8 euro, co odpowiada ok. 21,5 euro za 100 km przy wczesnym zakupie. Mimo wysokiej ceny bezwzględnej, przejazd ten stanowi jedynie 0,25% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia mieszkańca Szwajcarii.

Oznacza to, że choć bilety są drogie, realne obciążenie domowego budżetu jest mniejsze niż w wielu innych krajach Europy.

Największe obciążenie dla pasażerów

Znacznie gorzej wypadają Włochy, gdzie koszt 100 km przejazdu na trasie Rzym – Mediolan wynosi średnio 12,6 euro, co stanowi aż 0,45% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia – najwyższy wynik w całym zestawieniu.

Wysokie relatywne koszty ponoszą również pasażerowie:

• w Hiszpanii – 11,6 euro za 100 km, czyli 0,41% wynagrodzenia,
• w Szwecji – 13,7 euro za 100 km i 0,35% wynagrodzenia.

Na tym tle Polska wypada bardzo dobrze przy wczesnym zakupie biletu. Kupując bilet na 30 dni przed podróżą, koszt przejazdu 100 km wynosi zaledwie 4,1 euro, co odpowiada 0,23% przeciętnego wynagrodzenia – jednemu z najlepszych wyników w Europie.

Szybko, ale w różnej cenie

Raport pokazuje również, że wysoka prędkość nie zawsze oznacza wysoką cenę godzinową. Przykładowo:

• Hiszpania (Madryt – Barcelona) osiąga średnią prędkość 220 km/h, ale koszt to 25,6 euro za godzinę,
• Włochy (Rzym – Mediolan) – 166 km/h i 29,7 euro/h,
• Francja (Paryż – Marsylia) – aż 243 km/h, przy znacznie niższym koszcie 14,8 euro/h.

Dla porównania, znacznie wolniejsza trasa w Szwajcarii (94 km/h) generuje koszt 21,1 euro za godzinę podróży.

Polska liderem drożyzny „last minute”

Najbardziej niepokojące dane dotyczą jednak zakupu biletów na ostatnią chwilę. Połączenie Warszawa – Kraków (Pendolino EIP), przy średniej prędkości handlowej ok. 109 km/h, jest bardzo tanie przy wczesnym zakupie – koszt jednej godziny podróży wynosi ok. 4,5 euro.

Sytuacja diametralnie zmienia się, gdy bilet kupowany jest dzień przed odjazdem. Wówczas:

• koszt przejazdu 100 km wynosi ok. 13,6 euro,
• stanowi to 0,77% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

To trzeci najwyższy wynik w Europie, po Wielkiej Brytanii (1,05%) i Włoszech (0,83%).

Różnica cen jest ogromna. Bilet kupiony z 30-dniowym wyprzedzeniem kosztuje ok. 12,1 euro, natomiast dzień przed podróżą – już około 40 euro. Oznacza to wzrost ceny aż o 231,6%, co jest drugą najwyższą dynamiką wzrostu w Europie. Większy skok cen dotyczy jedynie trasy Londyn – Birmingham, gdzie cena „last minute” jest wyższa o 366,1%.

Cena jako bariera rozwoju kolei

W dobie rosnącej troski o klimat i środowisko kolej odgrywa kluczową rolę w rozwoju zrównoważonej mobilności. Aby jednak mogła skutecznie przejmować ruch z transportu drogowego i lotniczego, jej oferta musi być konkurencyjna.

W Polsce zbyt wysokie ceny biletów są czwartym najczęściej wskazywanym czynnikiem zniechęcającym pasażerów do korzystania z kolei. Raport UTK stawia więc istotne pytania o przyszłość polityki cenowej.

Czy wzorce z innych krajów mogą poprawić konkurencyjność kolei w Polsce?
Czy wydłużenie przedsprzedaży biletów PKP Intercity do 120 dni, planowane od grudnia 2025 roku, okaże się skutecznym rozwiązaniem?

Odpowiedzi na te pytania znajdują się w opracowaniu „Czy podróżowanie koleją po Europie jest drogie? Analiza danych na wybranych trasach europejskich”, które pokazuje, że kluczem do sukcesu kolei nie jest wyłącznie prędkość, lecz przede wszystkim przewidywalna i przystępna cena.