Prezydent podpisał ustawę ws. inwestycji kolejowych. Nowe przepisy trafią do Trybunału Konstytucyjnego

Rozkład jazdy:

1. Jak skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na tempo realizacji inwestycji kolejowych, w tym budowy tunelu średnicowego w Łodzi?
2. W jaki sposób nowe przepisy zmienią sytuację lokatorów niebędących właścicielami mieszkań, dotkniętych skutkami inwestycji infrastrukturalnych?
3. Czy wydłużenie ważności decyzji środowiskowych do 20 lat może ułatwić planowanie i realizację dużych projektów kolejowych w przyszłości?

Odpowiedź na problemy przy budowie tunelu w Łodzi

Nowelizacja dotyczy ustawy o transporcie kolejowym i wprowadza szereg rozwiązań mających ułatwić realizację dużych projektów infrastrukturalnych, a jednocześnie wzmocnić ochronę osób dotkniętych skutkami takich inwestycji.

Ustawa została przygotowana w Senacie jako reakcja na trudności, jakie pojawiły się podczas realizacji tunelu średnicowego w Łodzi. Inwestycja została wstrzymana po tym, jak nad tarczą drążącą doszło do zawalenia części jednej z kamienic. Wcześniej wystąpiły nieprzewidziane anomalie gruntowe, które spowodowały pęknięcia i osiadania kolejnych budynków w silnie zurbanizowanej części miasta.

W konsekwencji wielu mieszkańców zostało zmuszonych do opuszczenia swoich lokali. Budowa tunelu średnicowego została wstrzymana we wrześniu 2024 roku, a od tego czasu około 250 lokatorów z kilku kamienic znajdujących się w obszarze oddziaływania tarczy mieszka w hotelach lub wynajętych mieszkaniach.

Wzmocnienie ochrony lokatorów

Jednym z kluczowych elementów nowelizacji jest wprowadzenie mechanizmów ochrony osób faktycznie dotkniętych skutkami inwestycji kolejowych, w tym lokatorów niebędących właścicielami nieruchomości. Dotychczasowe przepisy nie zapewniały im wystarczającej ochrony.

Nowe regulacje mają wprost umożliwić finansowanie przez inwestora – w tym przypadku PKP Polskie Linie Kolejowe – kosztów najmu lokali zastępczych oraz wypłat odszkodowań. Wysokość takich świadczeń ma być ustalana przez wojewodę.

Ułatwienia dla realizacji dużych inwestycji

Nowelizacja koncentruje się także na usprawnieniu realizacji strategicznych projektów infrastrukturalnych. Proponowane zmiany mają umożliwić kontynuowanie inwestycji kolejowych nawet w sytuacji wystąpienia nieprzewidzianych trudności, takich jak problemy geologiczne.

Jednym z rozwiązań jest możliwość zmiany decyzji o lokalizacji linii kolejowej przez wojewodę, co ma ułatwić dostosowanie inwestycji do zmieniających się warunków technicznych i środowiskowych.

Dodatkowe rozwiązania kryzysowe

Ustawa przewiduje również możliwość czasowego korzystania z ruchomości lub praw majątkowych osób trzecich w sytuacjach kryzysowych, na przykład w przypadku działania siły wyższej związanej z budową tunelu. Ma to umożliwić szybsze reagowanie na nagłe zdarzenia i ograniczenie ich skutków.

Wśród nowych regulacji znalazło się także wydłużenie okresu ważności decyzji środowiskowej dla inwestycji kolejowych, w szczególności tunelowych, do dwudziestu lat. Rozwiązanie to ma zwiększyć stabilność planowania długoterminowych projektów infrastrukturalnych.

Kontrola konstytucyjna po podpisaniu

Choć prezydent zdecydował się podpisać ustawę, zapowiedział jednocześnie skierowanie jej do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli następczej. Oznacza to, że nowe przepisy wejdą w życie, ale ich zgodność z konstytucją zostanie poddana ocenie TK. Kancelaria Prezydenta nie ujawniła, które elementy ustawy budzą wątpliwości konstytucyjne.

Nowelizacja ma istotne znaczenie zarówno dla dalszych losów tunelu średnicowego w Łodzi, jak i dla przyszłych dużych inwestycji kolejowych realizowanych w gęsto zabudowanych obszarach miejskich.