Czy dwie klasy w pociągach HS dla PKP Intercity to za mało? I co z wychylnym pudłem?

Rozkład jazdy:

1. Czy ograniczenie pociągów HS do dwóch klas (1 i 2) obniży konkurencyjność PKP Intercity wobec prywatnych przewoźników?
2. Czy w nowych składach KDP pojawi się klasa biznes lub premium z podwyższonym standardem podróży?
3. Dlaczego PKP Intercity nie planuje zastosowania technologii wychylnego pudła (tilt) w pociągach dużych prędkości?

Dwie klasy w pociągach na dekady?

W interpelacji podkreślono, że rynek dalekobieżnych przewozów pasażerskich dynamicznie się zmienia. Konkurencja między przewoźnikami obejmuje już nie tylko czas przejazdu i cenę biletu, lecz także jakość podróży, standard wnętrza, zakres usług pokładowych czy dodatkowe udogodnienia dla określonych grup pasażerów.

Tymczasem PKP Intercity poinformowało, że nowe pociągi HS mają posiadać wyłącznie dwie klasy: pierwszą i drugą. Poseł określił takie podejście jako „mocno archaiczne”, wskazując, że ograniczenie się do tradycyjnego podziału może osłabić konkurencyjność przewoźnika wobec prywatnych operatorów już obecnych na polskich torach.

W interpelacji przypomniano, że przed laty PKP Intercity oferowało w wagonach przedziałowych tzw. czteromiejscowe przedziały menedżerskie. Później zrezygnowano z ich odrębnej klasyfikacji, włączając je do standardowej klasy pierwszej. Zdaniem autora interpelacji, obecnie – przy planowaniu zupełnie nowego taboru – jest moment, aby wrócić do dyskusji o bardziej zróżnicowanej ofercie.

Konkurencja oferuje klasy biznes i premium

W interpelacji przywołano przykłady konkurencyjnych przewoźników. RegioJet oferuje kilka kategorii standardu: Business, Relax, Standard, Low Cost oraz Standard Astra. Leo Express proponuje cztery klasy: Economy, Economy Plus, Business i Premium.

Wskazano również na doświadczenia z podróży pociągiem „Porta Moravica” relacji Kraków – Wiedeń, zestawionym z wagonów Kolei Czeskich, w którym w ramach klasy pierwszej funkcjonowały zarówno przedziały czteroosobowe, jak i sześcioosobowe. To pokazuje, że nawet w obrębie jednej klasy możliwe jest zróżnicowanie standardu.

Poseł podniósł, że rosnąca konkurencja sprawia, iż przewoźnicy coraz częściej wprowadzają ofertę klasy biznes, z wydzielonymi przedziałami o podwyższonym standardzie i dodatkowymi usługami – na wzór linii lotniczych. W jego ocenie, analiza zajętości miejsc w pociągach wskazuje, że istnieje zapotrzebowanie na takie rozwiązania również w Polsce.

Pytania o przeszkody prawne i analizy rynkowe

W interpelacji skierowano do ministra infrastruktury szereg szczegółowych pytań. Dotyczyły one m.in.:

• powodów, dla których PKP Intercity planuje ograniczyć się do dwóch klas,
• ewentualnych przeszkód prawnych, np. związanych z systemem ulg ustawowych dla klasy pierwszej i drugiej,
• planów przeprowadzenia analiz dotyczących wprowadzenia dodatkowych klas – np. biznes lub premium,
• oceny potencjalnego popytu na podwyższoną klasę pierwszą w relacjach obsługiwanych przez KDP,
• powodów, dla których PKP Intercity nie korzysta z doświadczeń konkurencji.

Parlamentarzysta zapytał również, czy w nowych składach HS – a także w innych zamówieniach taborowych (wagonowych i elektrycznych zespołów trakcyjnych) – analizowano rozwiązania podnoszące standard klasy pierwszej, takie jak:

• większy odstęp między fotelami,
• możliwość ustawienia fotela w pozycji półleżącej,
• dedykowana klimatyzacja,
• system pokładowej rozrywki z wbudowanymi tabletami,
• przycisk wzywający obsługę,
• wyższy poziom indywidualnej obsługi pasażera.

Wnioski z eksploatacji Pendolino

W interpelacji odniesiono się także do doświadczeń z eksploatacji pociągów Pendolino (EIP). W ich wnętrzu znajdują się zamykane przedziały, które początkowo miały stanowić klasę biznes. Ostatecznie jednak – m.in. ze względu na ograniczoną przestrzeń między fotelami – rozwiązanie to zostało dedykowane rodzinom z dziećmi.

Autor interpelacji wskazał ponadto na pojawiające się opinie pasażerów dotyczące zabudowy toalet w składach EIP, które – poza toaletą przystosowaną dla osób z niepełnosprawnościami – bywają oceniane jako zbyt ciasne.

W związku z tym zapytano, czy PKP Intercity wyciągnie wnioski z dotychczasowej eksploatacji Pendolino przy projektowaniu nowych składów HS oraz czy możliwa jest modyfikacja specyfikacji przetargowej w kierunku podwyższonego standardu.

Postępowanie w trybie dialogu konkurencyjnego

W odpowiedzi wiceministra Piotra Malepszaka przekazano, że postępowanie na zakup elektrycznych zespołów trakcyjnych dużych prędkości (nr 25/WNP-034226/TUT) zostało ogłoszone 29 grudnia 2025 r. w trybie dialogu konkurencyjnego.

Istotą tego trybu jest to, że Opis Przedmiotu Zamówienia powstaje w wyniku dialogu z potencjalnymi dostawcami. Oznacza to, że na obecnym etapie analizowane są różne warianty techniczne i funkcjonalne przyszłych pojazdów, w tym także podział na klasy oraz inne rozwiązania wpływające na komfort podróży.

Decyzje mają być podejmowane w oparciu o analizy wykonalności i opłacalności, a także zgodnie z wymaganiami norm i Technicznych Specyfikacji Interoperacyjności (TSI), określających szczegółowe wymagania dla systemów kolei dużych prędkości w Unii Europejskiej – w tym warunki eksploatacji, utrzymania i interoperacyjności.

Ministerstwo podkreśliło, że wzmocnienie taboru PKP Intercity do obsługi KDP jest jednym z priorytetów polityki transportowej państwa i wpisuje się w realizowaną Strategię Zrównoważonego Rozwoju Transportu.

Bez technologii „wychylnego pudła”

W interpelacji poruszono również kwestię zastosowania technologii wychylnego pudła (tilt), która pozwala na szybsze pokonywanie łuków dzięki kontrolowanemu wychyleniu nadwozia pojazdu i redukcji bocznych przyspieszeń działających na pasażerów.

W odpowiedzi wskazano, że nie ma planów, aby nowe elektryczne zespoły trakcyjne dużych prędkości były wyposażone w tego rodzaju technologię. System tilt stosowany jest głównie na liniach klasycznych, przy prędkościach do około 200 km/h i promieniach łuków do 1500 metrów. W przypadku projektowanych linii KDP, których geometria dostosowana jest do wysokich prędkości, takie rozwiązanie nie jest obecnie przewidywane.

Standard jako element konkurencyjności

Interpelacja pokazuje, że poza parametrami technicznymi – takimi jak maksymalna prędkość – coraz większe znaczenie ma standard podróży. W perspektywie wieloletniej eksploatacji nowych pociągów HS, decyzje dotyczące liczby klas, układu wnętrza i zakresu usług pokładowych mogą mieć istotny wpływ na pozycję rynkową PKP Intercity.

Ostateczny kształt specyfikacji nowych składów ma zostać wypracowany w toku dialogu z producentami. Dyskusja wywołana interpelacją wskazuje jednak, że oczekiwania części pasażerów i obserwatorów rynku wykraczają poza tradycyjny podział na dwie klasy i obejmują bardziej zróżnicowaną, nowoczesną ofertę, dostosowaną do realiów konkurencyjnego rynku kolejowego.