NIK punktuje gminy z Opolszczyzny. Chodzi o przetargi na autobusowy transport publiczny

Rozkład jazdy:

1. Które dwie gminy województwa opolskiego otrzymały negatywną ocenę Najwyższej Izby Kontroli?
2. Jakie główne nieprawidłowości NIK wskazała w przypadku gminy Namysłów?
3. Która gmina została oceniona pozytywnie i za co została pochwalona w raporcie NIK?

Negatywna ocena dla Namysłowa

Jak informuje Najwyższa Izba Kontroli, dwie gminy otrzymały ocenę negatywną – wśród nich znalazł się Namysłów.

– Dwie gminy uzyskały ocenę negatywną, przykładem jest gmina Namysłów – mówi Bartłomiej Pograniczny, rzecznik NIK. – We wszystkich czterech postępowaniach poprzedzających udzielenie zamówienia nie określono dokładnego przebiegu linii komunikacyjnych i nie określono ich długości, podczas gdy wysokość wynagrodzenia wykonawcy zależała od liczby kilometrów wykonanych usług. Od wykonawcy nie wymagano zapewnienia dostępności środków transportu dla osób z niepełnosprawnościami – dodaje.

Brak precyzyjnego określenia tras i długości linii w przetargach na komunikację autobusową oznacza realne ryzyko nieprawidłowego rozliczania wozokilometrów, a także utrudnia kontrolę kosztów transportu publicznego. W kontekście rosnących wydatków samorządów na komunikację miejską i gminną, to poważny zarzut.

Do ustaleń NIK odniósł się burmistrz Namysłowa.

– Rzeczywiście, pani kontroler wykazała większe lub mniejsze uchybienia w naszych procedurach, które przez lata były zaniedbane – mówi Jacek Fior, burmistrz Namysłowa. – Dla nas to o tyle ważne, że przygotowujemy się do uruchomienia swojej własnej komunikacji publicznej, która będzie oparta na autobusach elektrycznych. I to wskazania NIK-u i zalecenia naprawdę będą pomocą na przyszłość. Więc te, które udało się wykazać, oczywiście zostały na bieżąco wyjaśnione, poprawione. Także idziemy do przodu – podkreśla.

Zapowiedź wdrożenia systemu opartego na autobusach elektrycznych oznacza, że Namysłów stoi przed nowym etapem organizacji transportu publicznego – tym razem z większym naciskiem na jakość dokumentacji przetargowej i dostępność dla pasażerów z niepełnosprawnościami.

Ozimek: zarzuty wobec przetargów

Również Ozimek otrzymał ocenę negatywną. Jak wskazuje NIK, główne zastrzeżenia dotyczyły procedur przetargowych i przygotowania opisów przedmiotu zamówienia.

– W przypadku Ozimka ocena kontrolerów NIK także była negatywna, głównie dotyczyła ona kwestii przetargowych – mówi rzecznik NIK Bartłomiej Pograniczny. – Ponadto w dwóch przypadkach bezpośredniego zawarcia umowy o świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego nierzetelnie przygotowano opis przedmiotu zamówienia, a w jednej z tych procedur termin rozpoczęcia świadczenia usługi wyznaczony został przed upływem 24 godzin od terminu składania ofert, co uniemożliwiało rzetelne ich badania i ocenę – wyjaśnia.

Wyznaczenie terminu rozpoczęcia realizacji przewozów autobusowych przed upływem doby od zamknięcia naboru ofert oznacza w praktyce brak realnej możliwości rzetelnej analizy dokumentów i przygotowania operatora do świadczenia usług.

Do raportu odniósł się zastępca burmistrza Ozimka.

– Gmina Ozimek prowadzi wszystkie postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa Zamówień Publicznych – odpowiada Marcin Widera, zastępca burmistrza Ozimka. – W odpowiedzi na uwagi NIK informujemy, że wprowadzono dodatkowe procedury kontrolne i audytowe, mające na celu wzmocnienie transparentności i efektywności wyboru operatorów przewozów – mówi.

Turawa: bez oceny, ale z uchybieniami

W przypadku Turawy NIK nie sformułowała oceny pozytywnej ani negatywnej, ograniczając się do opisu stanu faktycznego. Kontrolerzy odnotowali m.in. wprowadzenie darmowych przejazdów na terenie gminy oraz aplikacji mobilnej z rozkładem jazdy i lokalizacją autobusów.

– Gmina terminowo wypłacała także wynagrodzenie swoim operatorom, a pieniądze pozyskane w ten sposób wydawano na remont wiat i przystanków – mówi Bartłomiej Pograniczny z NIK. – Nieprawidłowości dotyczyły zaniechania badań potrzeb przewozowych, w tym w formie konsultacji społecznych przed podjęciem decyzji o sposobie organizacji transportu zbiorowego w 2023 roku – dodaje.

Zastrzeżenia dotyczyły więc przede wszystkim etapu planowania komunikacji autobusowej i badania realnych potrzeb pasażerów.

Z kolei przedstawicielka gminy Turawa wskazuje, że konsultacje miały miejsce, choć w mniej formalnej formie.

– Trudno powiedzieć, że konsultacji nie było. Przed uruchomieniem naszej procedury przetargowej na usługi przewozowe, do urzędu gminy regularnie wpływały sygnały dotyczące potrzeb transportowych naszych mieszkańców. Informacje te były przekazywane różnymi kanałami. Telefonicznie, osobiście, podczas wizyt mieszkańców w urzędzie, a także za pośrednictwem sołtysów – odpowiada Aleksandra Kansy-Grzesik, zastępca wójta Turawy.

Prószków – pozytywny przykład

Najlepiej w kontroli wypadł Prószków. NIK wskazała, że burmistrz tej gminy uwzględnił potrzeby lokalnej społeczności przy organizowaniu transportu publicznego.

Usługi przewozowe realizowała gminna spółka, której wypłacano rekompensatę zgodnie z przepisami. Co istotne, mieszkańcy Prószkowa korzystają również z komunikacji miasta Opola – w tym celu zawarto stosowne porozumienie międzygminne i przekazano dotację.

– Z ustaleń kontroli wynikało, że prawidłowo wydatkowano środki publiczne, zarówno z tytułu zapłaty ww. rekompensaty, jak i dotacji – czytamy w raporcie NIK.

Raport NIK pokazuje, że nawet w stosunkowo niewielkich systemach komunikacji autobusowej kluczowe są: precyzyjne opisy tras, rzetelne przygotowanie przetargów, uwzględnienie dostępności dla osób z niepełnosprawnościami oraz realny nadzór nad operatorem. Więcej o wnioskach pokontrolnych na: https://www.nik.gov.pl/kontrole/S/25/001/DOO/