{"id":216873,"date":"2020-08-30T09:00:00","date_gmt":"2020-08-30T09:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/"},"modified":"2020-08-30T09:00:00","modified_gmt":"2020-08-30T09:00:00","slug":"trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636","status":"publish","type":"infotrans","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/","title":{"rendered":"Trudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji"},"content":{"rendered":"

O burzliwych pocz\u0105tkach powojennej komunikacji miejskiej we Wroc\u0142awiu, cudzie wskrzeszenia tramwaj\u00f3w oraz o tym, dlaczego sta\u0142y si\u0119 niebieskie, opowiada Andrzej Baworowski, kt\u00f3ry dba o historyczne dziedzictwo MPK Wroc\u0142aw. <\/span><\/p>\n

Przeczesuje archiwa, stara si\u0119 zgromadzi\u0107 jak najwi\u0119cej informacji, zdj\u0119\u0107 i innych materia\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z funkcjonowaniem MPK Wroc\u0142aw.<\/p>\n

Zniszczony tabor, w wielu miejscach tory i sie\u0107 trakcyjna przesta\u0142y istnie\u0107, do tego pozrywane mosty\u2026 Co by\u0142o najwi\u0119kszym wyzwaniem w przywr\u00f3ceniu komunikacji miejskiej w 1945 roku? <\/span><\/p>\n

Andrzej Baworowski: Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w maju 45. roku jeszcze nie by\u0142o przes\u0105dzone, czy Wroc\u0142aw znajdzie si\u0119 w granicach Polski, ani jak ostatecznie przebiega\u0107 b\u0119dzie nowa granica. Rozstrzygn\u0119\u0142a to dopiero konferencja poczdamska (17.07. -2.08. 1945). Wcze\u015bniej nie by\u0142o \u017cadnych formalnych ustale\u0144, za to istnia\u0142y r\u00f3\u017cne koncepcje wytyczenia nowych granic. Tymczasem prace nad odbudow\u0105 komunikacji miejskiej rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 po 6 maja, zaraz po podpisaniu kapitulacji Festung Breslau. A przygotowania do tego w\u0142a\u015bciwie trwa\u0142y od pocz\u0105tku roku. W Krakowie zosta\u0142a utworzona specjalna grupa pod przewodnictwem Boles\u0142awa Drobnera, kt\u00f3ra mia\u0142a zarz\u0105dza\u0107 miastem po jego przej\u0119ciu.<\/p>\n

Przebieg granicy nie by\u0142 przes\u0105dzony, wi\u0119c polska administracja dzia\u0142a na takiej zasadzie, \u017ce w razie, gdyby Wroc\u0142aw mia\u0142 by\u0107 nasz, to od razu zacznijmy odbudow\u0119?<\/span><\/p>\n

Dokumenty \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce od samego pocz\u0105tku odbudowywano miasto w spos\u00f3b metodyczny. Gdy jeszcze trwa\u0142y zaci\u0119te walki o Wroc\u0142aw, w Krakowie dr Boles\u0142aw Drobner by\u0142 desygnowany na pe\u0142nomocnika rz\u0105du RP na obszar miasta Wroc\u0142awia. \u00d3wczesnych pe\u0142nomocnik\u00f3w nazywamy prezydentami, ale oficjalnie byli w\u0142a\u015bnie pe\u0142nomocnikami rz\u0105du. Grupa Drobnera planowa\u0142a odbudow\u0119 r\u00f3\u017cnych istotnych dla funkcjonowania miasta obszar\u00f3w, w tym komunikacji miejskiej. To by\u0142 niezwykle wa\u017cny aspekt, bowiem trzeba mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce poza rowerami i zaprz\u0119gami konnymi prywatny transport nie istnia\u0142. Trudno to sobie wyobrazi\u0107 dzi\u015b, kiedy codziennie na wroc\u0142awskie ulica wyrusza p\u00f3\u0142 miliona prywatnych samochod\u00f3w, ale w 1945 r. nie by\u0142 mo\u017cliwy nawet prywatny zakup paliwa. S\u0142u\u017cbowe przydzia\u0142y na paliwo i s\u0142u\u017cbowe samochody stanowi\u0142y jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przemieszczania si\u0119. Tak te\u017c porusza\u0142a si\u0119 ekipa B. Drobnera. Zdawali sobie jednak spraw\u0119, \u017ce je\u015bli ma funkcjonowa\u0107 urz\u0105d, to musi zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107 komunikacja, kt\u00f3ra dowiezie pracownik\u00f3w.<\/p>\n

Jednym z wa\u017cnych dni w historii komunikacji miejskiej we Wroc\u0142awiu to 4 czerwca 1945 roku. Z Kar\u0142owic na Podwale wyruszy\u0142 pierwszy autobus linii W, kt\u00f3ry dowozi\u0142 urz\u0119dnik\u00f3w do pracy. Zarz\u0105d miasta znajdowa\u0142 si\u0119 w budynku obecnego s\u0105du.<\/span><\/p>\n

To jednak jeszcze nie by\u0142 pocz\u0105tek prawdziwej komunikacji miejskiej. To by\u0142a jask\u00f3\u0142ka zwiastuj\u0105ca odbudow\u0119 regularnych po\u0142\u0105cze\u0144. Linia W kursowa\u0142a tylko dwa razy dziennie, dowo\u017c\u0105c urz\u0119dnik\u00f3w do pracy i odwo\u017c\u0105c na Kar\u0142owice. Co jednak ciekawe, kontynuowano niemiecki zwyczaj, czyli linie tramwajowe mia\u0142y oznaczenia numerowe, a autobusowe literowe.<\/p>\n

Odbudowa komunikacji mia\u0142a ogromne znaczenie nie tylko ze wzgl\u0119d\u00f3w logistycznych, transportowych, ale mia\u0142a niezwykle wa\u017cny wyd\u017awi\u0119k propagandowy, czy jak dzi\u015b by\u015bmy powiedzieli marketingowy i wizerunkowy. Chodzi\u0142o o to, aby pokaza\u0107, \u017ce nowi polscy gospodarze podnosz\u0105 miasto z ruin, czyni\u0105 wysi\u0142ki, aby przywr\u00f3ci\u0107 jego mo\u017cliwie sprawne funkcjonowanie. Polacy przywracaj\u0105 miasto do \u017cycia, bo teraz jeste\u015bmy tu u siebie. Funkcjonowanie zarz\u0105dzanego administracyjnie transportu praktycznie na gruzach miasta \u015bwiadczy\u0142o o tym, \u017ce opanowujemy sytuacj\u0119.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 \u00f3wczesne realia, skal\u0119 zniszcze\u0144, uruchomienie linii tramwajowej 22 sierpnia to by\u0142 wielki sukces czy raczej op\u00f3\u017aniony start? Pojawiaj\u0105 si\u0119 sugestie, \u017ce „jedynka” mia\u0142a ruszy\u0107 22 lipca, ale nie zd\u0105\u017cono na czas.<\/span><\/p>\n

Materia\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 w archiwum miejskim \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce nie by\u0142o plan\u00f3w uruchomienia tramwaj\u00f3w w lipcu. O tym, \u017ce realnie zak\u0142adano sierpniowy termin jako najszybszy, \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce to, \u017ce dopiero 6 sierpnia 1945 roku zarz\u0105d miejski przyj\u0105\u0142 przepisy okre\u015blaj\u0105ce zasady poruszania si\u0119 tramwaj\u00f3w i miejskich autobus\u00f3w po Wroc\u0142awiu. Dzia\u0142ano metodycznie i zanim uruchomiono pierwsz\u0105 lini\u0119, zadbano o to, aby motorniczowie oraz pozostali uczestnicy ruchu mieli jasno\u015b\u0107, wed\u0142ug jakich zasad si\u0119 porusza\u0107. Ma\u0142o prawdopodobne, aby najpierw planowano wypu\u015bci\u0107 „jedynk\u0119” na tory, a dopiero p\u00f3\u017aniej sformalizowa\u0107 jej obecno\u015b\u0107 na ulicach.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 brak wagon\u00f3w, zar\u00f3wno tych silnikowych jak i doczepnych, brak trakcji, tor\u00f3w, zniszczone zajezdnie, brak pracownik\u00f3w, sprz\u0119tu, to uruchomienie pierwszej linii w 107 dni nale\u017cy uzna\u0107 za wielki sukces. Prosz\u0119 wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce dzi\u015b gruntowny remont odcinka od Hali Stulecia do p\u0119tli Biskupin trwa oko\u0142o trzy miesi\u0105ce. Nie ma przy tym konieczno\u015bci odgruzowywania, a wykonawca dysponuje zaawansowanym sprz\u0119tem i wykwalifikowanym zespo\u0142em ludzi. To, co zrobiono w 1945 roku by\u0142o osi\u0105gni\u0119ciem niezwyk\u0142ym. Boles\u0142aw Drobner ju\u017c w Krakowie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z in\u017cynierem Stanis\u0142awem Mechem, kt\u00f3ry by\u0142 wieloletnim szefem tramwajowych zak\u0142ad\u00f3w technicznych w Warszawie. In\u017cynier skompletowa\u0142 zesp\u00f3\u0142 kluczowych specjalist\u00f3w z krakowskich tramwaj\u00f3w. Od razu po przyje\u017adzie do Wroc\u0142awia zacz\u0119li metodyczn\u0105 prac\u0119, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a tak szybk\u0105 odbudow\u0105 komunikacji. Data 22 sierpnia jest symboliczna, wtedy ruszy\u0142a pierwsza linia od zajezdni przy ul. S\u0142owia\u0144skiej do kra\u0144c\u00f3wki przy ul. Sp\u00f3\u0142dzielczej na Biskupinie. Pocz\u0105tkowo nawet nie doje\u017cd\u017ca\u0142a na pl. Staszica, bo nie by\u0142o takiej mo\u017cliwo\u015bci. W kolejnych miesi\u0105cach i latach prace trwa\u0142y nieprzerwanie, wyd\u0142u\u017cano linie i uruchamiano kolejne, a\u017c do wielkiej inwestycji w 1949 roku \u2013 budowy po\u0142\u0105czenia z Le\u015bnic\u0105.<\/p>\n

Czasy by\u0142y trudne, Wroc\u0142aw by\u0142 niesamowicie zniszczony, ale kapitulacja Niemc\u00f3w wcale nie oznacza\u0142a, \u017ce w mie\u015bcie nasta\u0142 spok\u00f3j.<\/span><\/p>\n

Armia radziecka stosowa\u0142a zasad\u0119, \u017ce wygrana wojna wi\u0105\u017ce si\u0119 z \u0142upami. Wywozi\u0142a wszystko, co przedstawia\u0142o jak\u0105kolwiek warto\u015b\u0107, pocz\u0105wszy od maszyn z fabryk, a na wyposa\u017ceniu prywatnych mieszka\u0144 ko\u0144cz\u0105c. Do tego napa\u015bci, kradzie\u017ce, pobicia i gwa\u0142ty na ludno\u015bci cywilnej zdarza\u0142y si\u0119 cz\u0119sto \u2013 zar\u00f3wno Niemcy, jak i przybywaj\u0105cy Polacy nie mogli czu\u0107 si\u0119 bezpiecznie. Ludzie przychodzili ze skargami do prezydenta Drobnera, a on, cz\u0142owiek z klas\u0105, przedstawiciel przedwojennej inteligencji, doktor chemii, by\u0142 przej\u0119ty sytuacj\u0105 i postanowi\u0142 interweniowa\u0107 u sowieckiego komendanta. Spotkanie by\u0142o zderzeniem kultury z\u2026 jakby to uj\u0105\u0107, z poziomem niezbyt rzadko spotykanym w szeregach radzieckiej armii. Drobner zaapelowa\u0142, aby komendant zdyscyplinowa\u0142 swoich ludzi oraz aby zaprzestano grabienia mienia. Oficer spoliczkowa\u0142 prezydenta i kopi\u0105c go wyrzuci\u0142 z gabinetu.<\/p>\n

Boles\u0142aw Drobner by\u0142 wstrz\u0105\u015bni\u0119ty. Nie chcia\u0142 jednak zostawia\u0107 tak sprawy i zadzwoni\u0142 do Boles\u0142awa Bieruta. Ten nawet nie wys\u0142ucha\u0142 go do ko\u0144ca i powiedzia\u0142, \u017ce ma natychmiast opu\u015bci\u0107 Wroc\u0142aw. Tak w czerwcu 1945 roku zako\u0144czy\u0142a si\u0119 praca Drobnera we Wroc\u0142awiu. Zast\u0105pi\u0142 go in\u017cynier Aleksander Wachniewski.<\/p>\n

Ta historia dobrze oddaje to, co si\u0119 wtedy dzia\u0142o na styku polskich oficjalnych w\u0142adz i sowieckiego systemu zarz\u0105dzania podbitymi terenami. <\/p>\n

Polacy zaczynali nap\u0142ywa\u0107 do Wroc\u0142awia, ale pocz\u0105tkowo byli tu przede wszystkim Niemcy. Mo\u017cna przeczyta\u0107 opisy r\u00f3\u017cnych sytuacji i trudno wyrobi\u0107 sobie zdanie, czy bardziej pomagali oni w odbudowie komunikacji czy pozostawali bierni lub nawet niech\u0119tni.<\/span><\/p>\n

Mieli oni olbrzymi wk\u0142ad, przekazywali schematy, projekty, plany, informacje o miejscach przechowywania potrzebnych materia\u0142\u00f3w. Zapewne cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a niech\u0119tna nowym polskim zwierzchnikom, ale bali si\u0119, nie wiedzieli, co z nimi b\u0119dzie, jak zostan\u0105 rozliczeni. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich przecie\u017c aktywnie wspiera\u0142a faszystowski system, inni byli w Wermachcie, nie brakowa\u0142o oczywi\u015bcie te\u017c przeciwnik\u00f3w Hitlera. Nikt jednak nie wiedzia\u0142, jak\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 poniesie. Zreszt\u0105 podobnie, jak Polacy, nie byli pewni, kt\u00f3r\u0119dy przebiegn\u0105 granice, na ile nowy podzia\u0142 Europy b\u0119dzie trwa\u0142y, nie wiedzieli wi\u0119c, czy przywracaj\u0105 komunikacj\u0119 miejsk\u0105 dla siebie czy dla Polak\u00f3w.<\/p>\n

Ciekawe s\u0105 zapisy protoko\u0142\u00f3w z posiedze\u0144 w\u0142adz miasta. Zacz\u0119to je protoko\u0142owa\u0107 w po\u0142owie czerwca 45. roku. W\u0142odarze zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce \u2013 po pierwsze \u2013 pracuj\u0105cych Niemc\u00f3w trzeba wynagradza\u0107, a po drugie \u2013 \u017cywi\u0107, poniewa\u017c Niemc\u00f3w by\u0142o tu bardzo du\u017co i byli niezb\u0119dni dla funkcjonowania miasta. Podej\u015bcie do Niemc\u00f3w stanowi\u0142o jednak problem dla w\u0142adzy. Z jednej strony, co oczywiste, traktowani byli jako wrogowie wsp\u00f3\u0142odpowiedzialni za koszmar wojny i tragiczny los milion\u00f3w Polak\u00f3w, ale cz\u0119\u015b\u0107 z nich zachowywa\u0142a si\u0119 lojalnie, np. informowa\u0142a, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 magazyny \u017cywno\u015bci utworzone na potrzeby Festung Breslau, a to by\u0142y informacje bezcenne. To niemieccy tramwajarze wskazali, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 przewody do trakcji tramwajowej \u2013 by\u0142y przechowywane w budynku gospodarczym w okolicach dzisiejszego pl. Kromera. Pocz\u0105tkowo to Niemcy odbudowywali komunikacj\u0119 zbiorow\u0105, ale pod kierownictwem Polak\u00f3w. Zasada by\u0142a taka, \u017ce za prac\u0119 otrzymywali 50 proc. stawki polskiego pracownika oraz 50 proc. racji \u017cywno\u015bciowej.<\/p>\n

Wroc\u0142awscy pionierzy nieod\u0142\u0105cznie kojarzeni s\u0105 z lwowiakami. Jednak przybysze z tego miasta ani nie byli pierwsi, ani najliczniejsi, komunikacj\u0119 tworzy\u0142a mieszanka ludzi, kt\u00f3rzy przyjechali tu z r\u00f3\u017cnych stron, nie tylko z Kres\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie, \u017ce lwowiacy nie byli rozstrzygaj\u0105c\u0105 grup\u0105, ale bez w\u0105tpienia najbardziej charakterystyczn\u0105. Obs\u0142uga tramwaju sk\u0142ada\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas z motorniczego i z konduktora. Sk\u0142ady cz\u0119sto by\u0142y dwuwagonowe, a praca czasem wymaga\u0142a komunikacji mi\u0119dzy pracownikami. Wi\u0119c krzyczeli do siebie t\u0105 przecudn\u0105 gwar\u0105 lwowsk\u0105, kt\u00f3ra dla ludzi przyby\u0142ych z centralnej Polski, by\u0142a czym\u015b zupe\u0142nie nieznanym.<\/p>\n

Trzeba jednak przyzna\u0107, \u017ce nasze tramwaje za\u0142o\u017cyli g\u0142\u00f3wnie krakowianie. Co prawda in\u017cynier Mech odpowiedzialny za to przedsi\u0119wzi\u0119cie by\u0142 z Warszawy, ale do Wroc\u0142awia przyjecha\u0142 via Krak\u00f3w \u015bci\u0105gaj\u0105c stamt\u0105d fachowc\u00f3w. Krakowianie jeszcze w innym aspekcie si\u0119 zas\u0142u\u017cyli \u2013 dzi\u0119ki nim mamy niebieskie tramwaje.<\/p>\n

Jak do tego dosz\u0142o?<\/span><\/p>\n

Niezwykle wa\u017cnym wydarzeniem dla Wroc\u0142awia i komunikacji miejskiej by\u0142a Wystawa Ziem Odzyskanych w roku 1948. Oznacza\u0142a ona dla miasta mniej wi\u0119cej tyle, co organizowane kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej Euro 2012. My musieli\u015bmy wybudowa\u0107 pot\u0119\u017cny stadion, na kt\u00f3rym rozegrano trzy mecze, ale pa\u0144stwowe pieni\u0105dze posz\u0142y na autostrady, lotnisko, dworzec kolejowy, a to wszystko zosta\u0142o i s\u0142u\u017cy. Miasto bardzo na tym wydarzeniu zyska\u0142o. Analogicznie by\u0142o w 1948 roku, kiedy podczas przygotowa\u0144 do wystawy zaanga\u017cowano naprawd\u0119 wielkie pieni\u0105dze, a temu wszystkiemu towarzyszy\u0142a jeszcze polityczna przychylno\u015b\u0107 dla Wroc\u0142awia. Wtedy r\u00f3wnie\u017c urodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142, \u017ce tramwaje nie powinny by\u0107 kremowe, jak za niemieckich przedwojennych czas\u00f3w, tylko niebieskie. Bardziej od tego, \u017ce to pi\u0119kny kolor, przes\u0105dzaj\u0105ce by\u0142o, \u017ce Krak\u00f3w ma niebieskie tramwaje i tam te\u017c jest niebieska farba, kt\u00f3rej mo\u017cna u\u017cy\u0107 na potrzeby wroc\u0142awskiego taboru.<\/p>\n

Tekst pochodzi strony MPK Wroc\u0142aw.<\/span><\/h3>\n

„<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":216874,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[27],"tags":[656,55],"class_list":["post-216873","infotrans","type-infotrans","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-historia","tag-wroclaw"],"acf":[],"yoast_head":"\nTrudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Trudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"O burzliwych pocz\u0105tkach powojennej komunikacji miejskiej we Wroc\u0142awiu, cudzie wskrzeszenia tramwaj\u00f3w oraz o tym,...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/default\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/\",\"name\":\"Trudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-fot.-MPK-Wroclaw-0-1-1.jpg\",\"datePublished\":\"2020-08-30T09:00:00+00:00\",\"dateModified\":\"2020-08-30T09:00:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-fot.-MPK-Wroclaw-0-1-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-fot.-MPK-Wroclaw-0-1-1.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Infotrans\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Trudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Trudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Trudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji","og_description":"O burzliwych pocz\u0105tkach powojennej komunikacji miejskiej we Wroc\u0142awiu, cudzie wskrzeszenia tramwaj\u00f3w oraz o tym,...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","og_image":[{"url":"default"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/","name":"Trudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-fot.-MPK-Wroclaw-0-1-1.jpg","datePublished":"2020-08-30T09:00:00+00:00","dateModified":"2020-08-30T09:00:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#primaryimage","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-fot.-MPK-Wroclaw-0-1-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-fot.-MPK-Wroclaw-0-1-1.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/trudne-powojenne-poczatki-wroclawskiej-komunikacji-_more_126636\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Infotrans","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Trudne, powojenne pocz\u0105tki wroc\u0142awskiej komunikacji"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infotrans\/216873","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infotrans"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/infotrans"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=216873"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media\/216874"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=216873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=216873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=216873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}