Kontynuujemy opisywanie na \u0142amach TransInfo problematyki systemów zarz\u0105dzania ruchem, której po\u015bwi\u0119cony by\u0142 I Kongres ITS. W ubieg\u0142ym tygodniu prezentowali\u015bmy rozwi\u0105zania z \u0141odzi. W tym tygodniu pora na Rzeszów, Gdyni\u0119 oraz Olsztyn.
Rzeszów
Pilota\u017cowy system sterowania ruchem SCATS w Rzeszowie powsta\u0142 w 2006 roku. System obj\u0105\u0142 5 skrzy\u017cowa\u0144 zlokalizowanych na przelotowej arterii wokó\u0142 centrum miasta. Jest on systemem otwartym, umo\u017cliwiaj\u0105cym pod\u0142\u0105czenie do niego sterowników sygnalizacji \u015bwietlnej pochodz\u0105cych od ró\u017cnych producentów, jak równie\u017c inne podsystemy. W Rzeszowie pod\u0142\u0105czono \u0142\u0105cznie pi\u0119\u0107 sterowników, trzech ró\u017cnych firm: Tyco, Siemens oraz ZEP Rzeszów. Do po\u0142\u0105czenia sterowników z Komputerem Regionalnym na pocz\u0105tku wykorzystywana by\u0142a sie\u0107 transmisji pakietowej GPRS, a pó\u017aniej miejska szerokopasmowa sie\u0107 radiowa, która w Rzeszowie zapewnia mieszka\u0144com darmowy dost\u0119p do Internetu. Wa\u017cnym elementem ka\u017cdego systemu sterowania ruchem jest detekcja pojazdów. W Rzeszowie wykorzystywane s\u0105 zarówno p\u0119tle indukcyjne, jak i wideodetektory. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce wdro\u017cenie obejmowa\u0142o jedynie 5 sygnalizacji \u015bwietlnych centrum sterowania ruchem zosta\u0142o ograniczone do jednego stanowiska komputerowego. Komputer typu PC pe\u0142ni rol\u0119 Centralnego Mened\u017cera, Komputera Regionalnego oraz stacji operatorskiej. W wi\u0119kszych systemach funkcje te s\u0105 zwykle rozdzielone na osobne serwery i stacje operatorskie. Celem wdro\u017cenia systemu w Rzeszowie by\u0142o podniesienie efektywno\u015bci sterowania ruchem wzd\u0142u\u017c g\u0142ównego ci\u0105gu komunikacyjnego, na którym szczególnie w godzinach szczytu tworzy\u0142y si\u0119 zatory, przy niepogarszaniu warunków ruchu na wlotach bocznych. Zrealizowana strategia sterowania zak\u0142ada\u0142a, \u017ce ci\u0105g g\u0142ówny jest dynamicznie koordynowany w zale\u017cno\u015bci od warunków ruchu. Parametry koordynacji wyznaczane s\u0105 automatycznie w czasie rzeczywistym dla okre\u015blonych krytycznych obci\u0105\u017ce\u0144. Gdy warunki ruchu si\u0119 zmieniaj\u0105, sprzyjaj\u0105c pracy izolowanej poszczególnych skrzy\u017cowa\u0144, system automatycznie wy\u0142\u0105cza je z pracy w koordynacji i skrzy\u017cowania pracuj\u0105 niezale\u017cnie od siebie. Wszystkie parametry sterowania (split, cykl i offsety) optymalizowane s\u0105 w czasie rzeczywistym przez SCATS. Przed i po wdro\u017ceniu systemu zosta\u0142y przeprowadzone badania ruchu, których celem by\u0142a ocena efektów uzyskanych w wyniku wdro\u017cenia systemu. Badania polega\u0142y na wielokrotnych przejazdach pojazdem testowym przez ci\u0105g obejmuj\u0105cy pi\u0119\u0107 skrzy\u017cowa\u0144 w\u0142\u0105czonych do systemu. Mierzony by\u0142 czas przejazdu oraz d\u0142ugo\u015b\u0107 kolejek na wlotach bocznych. Wyniki bada\u0144 pokaza\u0142y, \u017ce czasy przejazdu na g\u0142ównym ci\u0105gu spad\u0142y w granicach 34-43%. D\u0142ugo\u015b\u0107 kolejek na wlotach bocznych ulega\u0142a skróceniu o \u015brednio 10%.
Gdynia
Kolejnym zrealizowanym systemem zarz\u0105dzania ruchem by\u0142a implementacji SCATS w Gdyni, zako\u0144czona w roku 2007. Systemem obj\u0119to 10 skrzy\u017cowa\u0144 sterowanych przez 9 sterowników sygnalizacji \u015bwietlnej produkcji Tyco. Skrzy\u017cowania zlokalizowane s\u0105 w ci\u0105gu ul. Morskiej, która obs\u0142uguje ruch wylotowy z Gdyni w kierunku Wejherowa. Projekt w Gdyni obejmowa\u0142 tak\u017ce budow\u0119 \u015bwiat\u0142owodu oraz uruchomienie systemu transmisji danych. Sterowniki zosta\u0142y pod\u0142\u0105czone do systemu SCATS poprzez Ethernet, który zosta\u0142 uruchomiony na bazie \u015bwiat\u0142owodu. Podobnie jak w Rzeszowie, jako detektory wykorzystywane s\u0105 p\u0119tle indukcyjne oraz wideodetektory. W Gdyni oprócz podsystemu sterowania ruchem wdro\u017cony zosta\u0142 tak\u017ce podsystem zarz\u0105dzania transportem publicznym RAPID. Do systemu w\u0142\u0105czonych zosta\u0142o 50 trolejbusów, które zosta\u0142y wyposa\u017cone w komputery pok\u0142adowe wyposa\u017cone w odbiorniki GPS. Komunikacja pomi\u0119dzy komputerem pok\u0142adowym, a serwerem odbywa si\u0119 poprzez sie\u0107 GPRS. Ka\u017cdy z podsystemów pracuj\u0105cych w Gdyni pracuje na osobnym serwerze, które komunikuj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105. Zrealizowana strategia sterowania w systemie polega na dynamicznym skoordynowaniu skrzy\u017cowa\u0144 na ulicy Morskiej. Wszystkie parametry sterowania (split, d\u0142ugo\u015b\u0107 cyklu, offset) obliczane s\u0105 przez system SCATS w czasie rzeczywistym i zale\u017c\u0105 od aktualnego ruchu. Ponadto wszystkie trolejbusy w\u0142\u0105czone do systemu otrzymuj\u0105 priorytetowy przejazd na skrzy\u017cowaniach. Priorytet polega na przyspieszeniu realizacji fazy priorytetowej maksymalnie o 15 sek., je\u017celi pojazd doje\u017cd\u017ca do skrzy\u017cowania przed jej rozpocz\u0119ciem. Je\u017celi pojazd dojedzie do skrzy\u017cowania tu\u017c przed zako\u0144czeniem fazy priorytetowej ,to jest ona wyd\u0142u\u017cana, aby umo\u017cliwi\u0107 pojazdowi opuszczenie skrzy\u017cowania. W wyniku zastosowania tej strategii uda\u0142o si\u0119 uzyska\u0107 znacz\u0105c\u0105 popraw\u0119 warunków ruchu, zarówno dla ruchu indywidualnego (obni\u017cenie czasu przejazdu o 11,6%), jak i pojazdów komunikacji zbiorowej (obni\u017cenie czasu przejazdu o 18,5%), co bior\u0105c pod uwag\u0119 du\u017ce obci\u0105\u017cenie ruchem tej arterii oraz fakt, \u017ce przed wdro\u017ceniem systemu na tym ci\u0105gu dzia\u0142a\u0142a bardzo dobrze zestrojona koordynacja sta\u0142oczasowa, wydaje si\u0119 by\u0107 bardzo dobrym wynikiem.
Olsztyn
Wdra\u017canie systemu SCATS w Olsztynie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w kwietniu 2007 r. Pierwszy etap budowy systemu obejmuj\u0105cy pod\u0142\u0105czenie 11 skrzy\u017cowa\u0144 zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w styczniu 2008 r., a reszta z docelowych 33 skrzy\u017cowa\u0144 zostanie w\u0142\u0105czona do systemu do ko\u0144ca maja 2008 r. Ca\u0142y okres realizacji systemu zajmie jedynie 14 miesi\u0119cy, co bior\u0105c pod uwag\u0119 inne realizacje w Polsce jest niew\u0105tpliwie du\u017cym osi\u0105gni\u0119ciem. W Olsztynie \u0142\u0105cznie funkcjonuje 70 sygnalizacji \u015bwietlnych. Zatem do maja do systemu w\u0142\u0105czonych zostanie niemal po\u0142owa wszystkich sygnalizacji, które b\u0119d\u0105 realizowa\u0107 strategi\u0119 sterowania ruchem w mie\u015bcie polegaj\u0105c\u0105 na minimalizacji strat czasu, zmniejszeniu czasów przejazdu i liczby zatrzyma\u0144 pojazdów.
Dzi\u0119ki uzyskaniu znacznej poprawy warunków ruchu, w\u0142adze miasta rozwa\u017caj\u0105 ju\u017c decyzj\u0119 o rozszerzaniu systemu tak, aby docelowo obj\u0105\u0107 nim wszystkie sygnalizacje \u015bwietlne, dzi\u0119ki czemu mo\u017cliwe b\u0119dzie aktywne zarz\u0105dzanie ca\u0142ym ruchem ulicznym w mie\u015bcie. Projekt w Olsztynie obejmuje budow\u0119 \u015bwiat\u0142owodowego systemu transmisji danych pomi\u0119dzy wszystkimi sterownikami sygnalizacji \u015bwietlnej oraz centrum zarz\u0105dzania ruchem, znajduj\u0105cym si\u0119 w olszty\u0144skim zarz\u0105dzie dróg przy ul. Szrajbera. Do systemu w\u0142\u0105czane s\u0105 dwa typu sterowników sygnalizacji \u015bwietlnej: produkcji gda\u0144skiej firmy Arex oraz Tyco. Jako detektory pojazdów wykorzystywane s\u0105 p\u0119tle indukcyjne. W ramach projektu uruchomiona zostanie tak\u017ce strona www zawieraj\u0105ca aktualne informacje ruchowe pochodz\u0105ce z systemu, pokazuj\u0105ca stopie\u0144 zat\u0142oczenia na poszczególnych odcinkach dróg.
System SCATS udost\u0119pnia u\u017cytkownikowi bardzo rozbudowany interfejs, który umo\u017cliwia podgl\u0105d bie\u017c\u0105cej sytuacji na ka\u017cdym ze skrzy\u017cowa\u0144 pod\u0142\u0105czonych do systemu. U\u017cytkownik mo\u017ce zobaczy\u0107 schemat skrzy\u017cowania z umieszczonymi detektorami, które pokazuj\u0105 przeje\u017cd\u017caj\u0105ce pojazdy, widok wszystkich faz, podgl\u0105d aktualnie realizowanej fazy, bie\u017c\u0105ce parametry sterowania danego skrzy\u017cowania (split, d\u0142ugo\u015b\u0107 cyklu) oraz offsety pomi\u0119dzy dynamicznie skoordynowanymi skrzy\u017cowaniami, wykres grup sygna\u0142owych, statusy systemu oraz wiele innych informacji systemowych. W Olszynie realizowany jest typowo obszarowy system sterowania ruchem. Skrzy\u017cowania w\u0142\u0105czane do systemu zlokalizowane s\u0105 w kilku przecinaj\u0105cych si\u0119 ci\u0105gach. Sterowanie polega na dynamicznej koordynacji skrzy\u017cowa\u0144, dobieraj\u0105c parametry koordynacji w zale\u017cno\u015bci od dominuj\u0105cego ruchu. Kierunek koordynacji zale\u017cy od tego, w któr\u0105 stron\u0119 jedzie wi\u0119ksza liczba pojazdów. Je\u017celi liczby te s\u0105 porównywalne, system stara si\u0119 wyrównywa\u0107 szanse dla obu kierunków. Ponadto dla ka\u017cdego skrzy\u017cowania dobierane s\u0105 optymalny split oraz d\u0142ugo\u015b\u0107 cyklu. Skrzy\u017cowania pracuj\u0105ce w ci\u0105gu skoordynowanym pracuj\u0105 z jednakow\u0105 d\u0142ugo\u015bci\u0105 cyklu.
Przed i po wdro\u017ceniu pierwszego etapu systemu (dalsze badania zostan\u0105 przeprowadzone po zako\u0144czeniu wdro\u017cenia ca\u0142ego systemu) zosta\u0142y przeprowadzone badania ruchu, polegaj\u0105ce na ponad 130 przejazdach samochodem testowym. Badania wykaza\u0142y, \u017ce czasy przejazdu na obszarze sterowanym przez system spad\u0142y nawet o 45%. Badania te potwierdzi\u0142y powszechne odczucia mieszka\u0144ców Olsztyna, \u017ce po wdro\u017ceniu systemu efektywno\u015b\u0107 ruchu znacznie si\u0119 poprawi\u0142a, kolejki si\u0119 zmniejszy\u0142y, a czasy przejazdów si\u0119 skróci\u0142y. Podsumowanie
Wdra\u017canie systemów zarz\u0105dzania ruchem w polskich miastach wydaje si\u0119 by\u0107 nieuchronne. Przemawia za tym wiele czynników, które spowodowa\u0142y, \u017ce w krajach wy\u017cej rozwini\u0119tych takie systemy zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 ju\u017c kilkana\u015bcie lat temu. Do czynników przemawiaj\u0105cych za wdro\u017ceniem systemu mo\u017cna zaliczy\u0107:
•popraw\u0119 przepustowo\u015bci uk\u0142adu drogowego o \u015brednio 12-45%. Jak zauwa\u017cyli zarz\u0105dcy ruchu Olsztynie podobna poprawa mog\u0142aby by\u0107 uzyskana niezwykle uci\u0105\u017cliwymi i d\u0142ugotrwa\u0142ymi inwestycjami drogowymi si\u0119gaj\u0105cymi kilkuset milionów z\u0142otych. Koszt wdro\u017cenia systemu w zale\u017cno\u015bci od zakresu wynosi od kilku do najwy\u017cej kilkudziesi\u0119ciu milionów z\u0142otych, czyli zdecydowanie mniej,
•prowadzenie aktywnej polityki transportowej w mie\u015bcie, polegaj\u0105cej np. na uprzywilejowaniu transportu publicznego i tym samym dalszym redukowaniu zat\u0142oczenia w centrach miast,
•bie\u017c\u0105ce monitorowanie stanu ruchu w mie\u015bcie oraz stanu pracy elementów wykonawczych, np. sygnalizatorów, co umo\u017cliwia b\u0142yskawiczn\u0105 reakcj\u0119 w przypadku jakichkolwiek zak\u0142óce\u0144 w ruchu czy uszkodze\u0144 elementów wykonawczych,
•mo\u017cliwo\u015b\u0107 wspó\u0142finansowania wydatków na budow\u0119 systemu ze \u015brodków unijnych,
•zadowolenie u\u017cytkowników oraz bardzo dobry odbiór takich inwestycji przez opini\u0119 publiczn\u0105.
Na podstawie referatu z I Kongresu ITS „Praktyczne aspekty realizacji systemów zarz\u0105dzania ruchem w Polsce”, przygotowanego przez Mariusza Ko\u0142kowskiego oraz Tomasza Polichnowskiego.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":21330,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","categories":[23],"tags":[225,1185,149,646,1235],"class_list":["post-21329","infotrans","type-infotrans","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-infrastruktura","tag-gdynia","tag-its","tag-olsztyn","tag-rzeszow","tag-sterowanie-ruchem"],"acf":[],"yoast_head":"\n