{"id":184254,"date":"2018-04-24T10:13:00","date_gmt":"2018-04-24T10:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/"},"modified":"2018-04-24T10:13:00","modified_gmt":"2018-04-24T10:13:00","slug":"publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521","status":"publish","type":"infotrans","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/","title":{"rendered":"Publiczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku"},"content":{"rendered":"

Ostatnie wydarzeniazwi\u0105zane z zamkni\u0119ciem kolejnych po\u0142\u0105cze\u0144 autobusowych na Mazowszu sprawi\u0142y, i\u017cdebata na temat publicznego transportu zbiorowego rozgorza\u0142a na nowo \u2013 czytamy najagiellonski24.pl. <\/span><\/p>\n

Regres komunikacji autobusowej i odp\u0142yw kolejnych pasa\u017cer\u00f3wnap\u0119dza b\u0142\u0119dne ko\u0142o transportu publicznego na obszarach pozamiejskich.Posiadanie samochodu na terenach wiejskich jest cz\u0119sto warunkiem uzyskaniazatrudnienia, a wp\u0142yw publicznego transportu zbiorowego na \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3wpoza miastami jest nie do przecenienia. Tymczasem skierowana niedawno dokonsultacji publicznych nowelizacja ustawy o PTZ nie do\u015b\u0107, \u017ce nie rozwi\u0105zujebie\u017c\u0105cych problem\u00f3w, to cz\u0119\u015b\u0107 z nich pog\u0142\u0119bia.<\/p>\n

Jak znikaj\u0105 autobusy?<\/span><\/p>\n

Przyczyn\u0105 systematycznego spadku liczby os\u00f3b korzystaj\u0105cychz transportu autobusowego w ostatnim \u0107wier\u0107wieczu jest nie tylko demograficznazapa\u015b\u0107, jaka dotyka III RP. W pierwszej kolejno\u015bci nale\u017cy bowiem wymieni\u0107kompletn\u0105 destabilizacj\u0119 gospodarcz\u0105 z pocz\u0105tku lat 90-tych, a nast\u0119pnie masow\u0105motoryzacj\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, i\u017c z pierwszym z powy\u017cszychzjawisk bran\u017ca poradzi\u0142a sobie do\u015b\u0107 dobrze. W kilka lat po transformacjiustrojowej nowopowstali przewo\u017anicy zacz\u0119li uruchamia\u0107 nowe po\u0142\u0105czenia, conieco powstrzyma\u0142o spadek liczby przewo\u017conych pasa\u017cer\u00f3w. Niestety szybkoprzegrali pojedynek z transportem indywidualnym. Wci\u0105\u017c jednak, mimo stopniowejutraty klient\u00f3w, a\u017c do po\u0142owy pierwszej dekady XXI wieku sie\u0107 przewoz\u00f3wautobusowych w Polsce utrzymywa\u0142a si\u0119 na zbli\u017conym poziomie. Po wej\u015bciu do UniiEuropejskiej rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 stopniowa likwidacja po\u0142\u0105cze\u0144 krajowych (przyjednoczesnym dynamicznym rozwoju po\u0142\u0105cze\u0144 mi\u0119dzynarodowych) niejako dopasowaniesi\u0119 do liczby przewo\u017conych pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n

W latach 1993-2016 pozamiejski regularny transportautobusowy straci\u0142 prawie 3\/4 klient\u00f3w, przy spadku dost\u0119pno\u015bci oferty o ok.50%. Od momentu wej\u015bcia Polski do Unii Europejskiej \u015brednie nape\u0142nienie autobus\u00f3wzmniejszy\u0142o si\u0119 o 40%.<\/p>\n

Warto r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce skal\u0119 zapa\u015bci nieco niwelujewej\u015bcie w ostatnich latach na rynek nowych przewo\u017anik\u00f3w dalekobie\u017cnych zkapita\u0142em zagranicznym. Widoczne jest to w postaci rosn\u0105cej \u015bredniej odleg\u0142o\u015bciprzewozu pasa\u017cera przy malej\u0105cej ich liczbie. W transporcie lokalnym dochodzi jednakdo coraz g\u0142\u0119bszego regresu. Tylko w 2017 r. w kilkunastu powiatach dosz\u0142o domasowej likwidacji kurs\u00f3w, a ju\u017c za chwil\u0119 kilka kolejnych zostanie ca\u0142kowicieodci\u0119tych od lokalnej komunikacji publicznej.<\/p>\n

Dekady ustawowejfikcji<\/span><\/p>\n

Po 1989 roku transport publiczny by\u0142 „brzydkim kacz\u0105tkiem”III RP. Klimat przemian ustrojowych nie sprzyja\u0142 systemowemu podej\u015bciu dotematu. Nale\u017cy jednak odda\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107 prawodawcy, kt\u00f3ry w ustawie osamorz\u0105dzie gminnym wskaza\u0142 lokalny transport zbiorowy jako jedn\u0105 z wa\u017cniejszychspraw, kt\u00f3r\u0105 powinna zaj\u0105\u0107 si\u0119 lokalna w\u0142adza. Stanowi\u0142o to poniek\u0105dusankcjonowanie zastanej rzeczywisto\u015bci, w kt\u00f3rej na terenie miastfunkcjonowa\u0142y przedsi\u0119biorstwa komunikacji miejskiej. Rozszerzono j\u0105 tym samymna wszystkie jednostki lokalnego samorz\u0105du.<\/p>\n

Mimo \u017ce w symbolicznej hierarchii ustawowej organizacjakomunikacji zbiorowej sta\u0142a wy\u017cej ni\u017c ochrona zdrowia, pomoc spo\u0142eczna,budownictwo mieszkaniowe, o\u015bwiata czy kultura, to brak realnego ustawowegoobowi\u0105zku zapewnienia tego typu us\u0142ugi sprawi\u0142, \u017ce \u0107wier\u0107 wieku po wprowadzeniupowy\u017cszej ustawy ponad 2\/3 gmin w Polsce w og\u00f3le nie zajmuje si\u0119 transportempublicznym. A przecie\u017c komunikacja lokalna organizowana przez samorz\u0105dy gminneto w\u0142a\u015bnie ta ga\u0142\u0105\u017a transportu, kt\u00f3ra otrzymuje w skali kraju najwi\u0119kszenak\u0142ady na swoje funkcjonowanie! Wynosz\u0105 one ponad osiem miliard\u00f3w z\u0142otychrocznie, z czego prawie trzy miliardy wydaje Warszawa. Na pierwszy rzut okakwota ta wygl\u0105da imponuj\u0105co. Problem polega jednak na tym, \u017ce ponad 90% z niejstanowi\u0105 wydatki miast na prawach powiatu.<\/p>\n

Gminy w kt\u00f3rych nie istnieje organizowana przez samorz\u0105dkomunikacja lokalna zamieszkuje obecnie 13,8 mln os\u00f3b. Je\u017celi nie posiadaj\u0105 onew\u0142asnego samochodu, a w ich miejscowo\u015bci nie istnieje czynny przystanekkolejowy, to skazani s\u0105 na \u0142ask\u0119 lub nie\u0142ask\u0119 przewo\u017anik\u00f3w autobusowych.<\/p>\n

Tym za\u015b nie by\u0142o w III RP szczeg\u00f3lnie \u0142atwo. Pozawprowadzon\u0105 w 1998 roku dotacj\u0105 z tytu\u0142u stosowania ulg na przejazdy nie moglioni liczy\u0107 na \u017cadne wsparcie finansowe. Pocz\u0105tkowo nawet zabezpieczone na tencel \u015brodki nie wystarczy\u0142y na pokrycie ca\u0142o\u015bci r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy cenami bilet\u00f3wulgowych a normalnych. Zanim nale\u017cne pieni\u0105dze si\u0119 znalaz\u0142y, stosunkowo prostysystem ulg i ich finansowania sta\u0142 si\u0119 obiektem politycznej gry. Rz\u0105d LeszkaMillera zredefiniowa\u0142 bilet ulgowy i zamiast jednej ulgi 50%, wprowadzi\u0142podzia\u0142 na mniej (37%) i bardziej (78%) uprzywilejowanych \u2013 oczywi\u015bcie z powodudziury w bud\u017cecie. Jednocze\u015bnie lekk\u0105 r\u0119k\u0105 zezwolono uczniom i studentom nakorzystanie z przys\u0142uguj\u0105cych im ulg nie tylko na trasie z domu do szko\u0142y, aprzewo\u017anikom autobusowym odebrano dop\u0142aty do bilet\u00f3w z ulg\u0105 100% (dla dzieci dolat 4).<\/p>\n

Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, rz\u0105d r\u00f3wnolegle na innych frontach”ci\u0119\u017cko pracowa\u0142” nad ograniczaniem transportu lokalnego. W ci\u0105gu dekady odwprowadzenia gimnazj\u00f3w, ka\u017cdego roku przekazywano gminom centralnie kupowane”gimbusy”. Dzia\u0142anie poniek\u0105d s\u0142uszne i godne pochwa\u0142y mia\u0142o jednak jedn\u0105 wad\u0119.Otrzymywane przez gminy autobusy mog\u0142y by\u0107 wykorzystywane wy\u0142\u0105cznie do przewozuuczni\u00f3w. Lokalni przewo\u017anicy utracili cz\u0119\u015b\u0107 rynku, a sta\u0142ym widokiem napolskiej prowincji sta\u0142 si\u0119 mkn\u0105cy lokaln\u0105 drog\u0105, pusty „gimbus”, za kt\u00f3rymjecha\u0142 autobus „rejsowy”. Pisz\u0119 celowo w formie przesz\u0142ej, bowiem z czasemcoraz rzadziej za autobusem szkolnym pojawia\u0142 si\u0119 kurs regularny.<\/p>\n

Symbolem upadku przewoz\u00f3w autobusowych jest rozmontowany w1990 roku na 176 przedsi\u0119biorstw PKS, kt\u00f3ry na skutek zmian w\u0142asno\u015bciowych,proces\u00f3w prywatyzacyjnych, a w pozosta\u0142ych przypadkach bierno\u015bci i nieudolno\u015bciskarbu pa\u0144stwa nie wytrzyma\u0142 rynkowych reali\u00f3w. Sp\u00f3\u0142ka, kt\u00f3ra jeszcze w latach70-tych posiada\u0142a 14 tys. autobus\u00f3w i odpowiada\u0142a za 90% przewoz\u00f3wmi\u0119dzymiastowych przesz\u0142a do historii. Wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia mia\u0142a mniej elastycznai mocniej zmonopolizowana oraz scentralizowana kolej. W 2003 roku na mocyustawy o transporcie kolejowym samorz\u0105dom wojew\u00f3dztw nakazano finansowaniepo\u0142\u0105cze\u0144 regionalnych, a ministrowi transportu \u2013 po\u0142\u0105cze\u0144 dalekobie\u017cnych. Wrazze wzrostem \u015bwiadomo\u015bci urz\u0119dnik\u00f3w i polityk\u00f3w ros\u0142y tak\u017ce dotacje dla kolei. Wzwi\u0105zku z tym oferta regionalnych przewoz\u00f3w kolejowych wygl\u0105da w wielumiejscach w Polsce znacznie lepiej ni\u017c 15 lat temu. Dok\u0142adnie na odwr\u00f3t ni\u017c wprzypadku transportu autobusowego.<\/p>\n

Sytuacj\u0119 mia\u0142a poprawi\u0107 ustawa z 2011 roku o publicznymtransporcie zbiorowym. W rzeczywisto\u015bci nie zmieni\u0142o si\u0119 prawie nic. Ustawawskazywa\u0142a a\u017c sze\u015b\u0107 kategorii organizator\u00f3w (gmin\u0119, zwi\u0105zek mi\u0119dzygminny,powiat, zwi\u0105zek powiat\u00f3w, wojew\u00f3dztwo oraz ministra w\u0142a\u015bciwego do sprawtransportu). W drodze p\u00f3\u017aniejszych nowelizacji dopisano jeszcze dwie kolejne \u2013zwi\u0105zek powiatowo-gminny oraz zwi\u0105zek metropolitalny. Poza ostatnim przypadkiemustawodawca nie przydzieli\u0142 ustanowionym organizatorom \u017cadnych dodatkowych\u015brodk\u00f3w na realizacj\u0119 postawionego zadania. W efekcie wi\u0119kszo\u015b\u0107 ww. kategoriiorganizator\u00f3w nie podj\u0119\u0142a realizacji swojego ustawowego obowi\u0105zku. Mniej ni\u017c10% powiat\u00f3w uruchomi\u0142o komunikacj\u0119 na swoim obszarze, a tylko pojedynczewojew\u00f3dztwa uj\u0119\u0142y w swoich planach przewozy autobusowe.<\/p>\n

Prawdziwa zmiana mia\u0142a jednak dopiero nadej\u015b\u0107. Zapis ouprawnieniach przewo\u017anik\u00f3w do otrzymywania dotacji do bilet\u00f3w ulgowych zosta\u0142obwarowany konieczno\u015bci\u0105 zawarcia umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug publicznych zsamorz\u0105dem. Zarazem dat\u0119 jego wej\u015bcia w \u017cycie ustalono na 1 stycznia 2017 roku.<\/p>\n

Dop\u0142aty do bilet\u00f3w ulgowych,czyli czysta patologia<\/span><\/p>\n

Dop\u0142aty do ulgowych przejazd\u00f3w w formie dotacjiprzedmiotowej z tytu\u0142u stosowania ulg ustawowych to niemal jedyny spos\u00f3bfinansowania przewoz\u00f3w autobusowych poza komunikacj\u0105 miejsk\u0105. Przewo\u017anicy s\u0105niejako zobowi\u0105zani do honorowania ulg okre\u015blonych w ustawie o uprawnieniach doulgowych przejazd\u00f3w, natomiast dopiero po zawarciu odpowiedniej umowy zlokalnym urz\u0119dem marsza\u0142kowskim (co nie stanowi wi\u0119kszego problemu) zyskujeuprawnienie do otrzymania dotacji, kt\u00f3ra ma wyr\u00f3wna\u0107 utracone z tego tytu\u0142uprzychody. Przewo\u017anik przedk\u0142ada urz\u0119dowi dokumentacj\u0119 po\u015bwiadczaj\u0105c\u0105wystawienie bilet\u00f3w ulgowych, a urz\u0105d (przynajmniej w teorii) po jejzweryfikowaniu wyp\u0142aca dotacj\u0119. Wspomniana umowa nie zobowi\u0105zuje przewo\u017anikaani do utrzymywania okre\u015blonych przewoz\u00f3w, ani nie okre\u015bla standardu, jakipowinny spe\u0142nia\u0107 \u015bwiadczone przez niego us\u0142ugi.<\/p>\n

Taki system publicznego finansowania charakteryzuje si\u0119wysok\u0105 podatno\u015bci\u0105 na wy\u0142udzenia nienale\u017cnych \u015brodk\u00f3w, co ujawni\u0142y post\u0119powaniaprowadzone przez Najwy\u017csz\u0105 Izb\u0119 Kontroli.<\/p>\n

Wnioski z kontroli wskazuj\u0105, \u017ce nie istniej\u0105 skutecznesposoby pozwalaj\u0105ce na wykrywanie nadu\u017cy\u0107 polegaj\u0105cych na \u017c\u0105daniu dop\u0142at doniewykonanych przejazd\u00f3w, a urz\u0119dnicy nienale\u017cycie weryfikuj\u0105 przed\u0142o\u017conewnioski o ich wyp\u0142at\u0119.<\/p>\n

Nawet w przypadku wykrycia przez urz\u0119dnik\u00f3w pr\u00f3by wy\u0142udzeniamog\u0105 oni jedynie wezwa\u0107 przewo\u017anika do korekty wniosku, a w przypadku brakuodpowiedzi ze strony przewo\u017anika \u2013 nie wyp\u0142aci\u0107 dotacji. Nieliczne wyrokiskazuj\u0105ce dla os\u00f3b dokonuj\u0105cych wy\u0142udze\u0144 zosta\u0142y wydane na podstawie zezna\u0144os\u00f3b bezpo\u015brednio zaanga\u017cowanych w proceder, a udowodniona skala przest\u0119pstwaby\u0142a stosunkowo niewielka.<\/p>\n

Mimo post\u0119puj\u0105cego spadku liczby przewoz\u00f3w, wydatki na tencel z roku na rok rosn\u0105 (wyk. 1). Wskazuje to, \u017ce dotacje stanowi\u0105 dodatkowe(obok \u015brodk\u00f3w z subwencji o\u015bwiatowej, za kt\u00f3re nabywane s\u0105 bilety z ulgamiustawowymi dla uczni\u00f3w) \u017ar\u00f3d\u0142o finansowania przewoz\u00f3w szkolnych, a niewyr\u00f3wnanie utraconych przychod\u00f3w z tytu\u0142u stosowania ulg w regularnejkomunikacji autobusowej. Zwi\u0119kszenie wielko\u015bci dop\u0142at nie powoduje rozszerzeniaoferty w rozumieniu wykonywanej pracy eksploatacyjnej. Ujmuj\u0105c to pro\u015bciej \u2013oferta przewo\u017anik\u00f3w tworzona jest pod k\u0105tem os\u00f3b korzystaj\u0105cych z ulgustawowych. W praktyce oznacza to wzrost cen na trasach, z kt\u00f3rych korzystanajwi\u0119cej uczni\u00f3w (wy\u017csza cena bilet\u00f3w jest jednoznaczna z wy\u017cszym dofinansowaniem),co z drugiej strony wyklucza pasa\u017cer\u00f3w nieposiadaj\u0105cych \u017cadnych ulg, gdy\u017coferta przewo\u017anika przestaje by\u0107 ekonomiczne op\u0142acalna. <\/p>\n

Konstrukcja systemu nie wspiera wi\u0119c rozwoju publicznegotransportu zbiorowego. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaoferowania niskich cen bilet\u00f3w tylko dlaos\u00f3b uprawnionych do ulg (z kt\u00f3rych najwi\u0119cej stanowi\u0105 uczniowie), sprawi\u0142o, \u017ceprzewo\u017anicy nastawili si\u0119 na obs\u0142ug\u0119 niemal tylko takich pasa\u017cer\u00f3w. Uprawnienido ulg uczniowie nie mieli alternatywy dla korzystania z przewoz\u00f3wautobusowych, a podwy\u017cki cen bilet\u00f3w tylko cz\u0119\u015bciowo uderza\u0142y w kieszenie ichrodzic\u00f3w (bowiem 49% ceny nadal finansowa\u0142 skarb pa\u0144stwa). Przewo\u017anicy moglizatem pozwoli\u0107 sobie na podnoszenie cen bilet\u00f3w, gdy\u017c im wy\u017csze ceny bilet\u00f3w,tym wi\u0119ksza dop\u0142ata, kt\u00f3r\u0105 uzyskiwali. Jednak grupa, pod kt\u00f3r\u0105 przewo\u017anicyprofilowali swoj\u0105 ofert\u0119 \u2013 czyli m\u0142odzie\u017c szkolna \u2013 od lat systematycznie si\u0119kurczy.<\/p>\n

Uczniowie stanowi\u0105 coraz mniejsz\u0105 liczb\u0119 ludno\u015bci, ale b\u0119d\u0105ccoraz mniejsz\u0105 liczbowo grup\u0105 pasa\u017cer\u00f3wzwi\u0119kszaj\u0105 sw\u00f3j udzia\u0142 w ich ca\u0142kowitej liczbie (dwukrotny wzrost wci\u0105gu dekady). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich po osi\u0105gni\u0119ciu pe\u0142noletno\u015bci zdobywauprawnienia do prowadzenia samochodu osobowego nabywa go je w celu codziennegodoje\u017cd\u017cania do pracy. W ten spos\u00f3b od lat komunikacja publiczna utraci\u0142a inadal traci swoje znacznie przy dojazdach do pracy. Posiadanie samochodu naterenach wiejskich staje si\u0119 w praktyce warunkiem uzyskania zatrudnienia \u2013kandydaci nie posiadaj\u0105cy dost\u0119pu do samochodu s\u0105 odrzucani na etapierekrutacji. R\u00f3wnie\u017c wyb\u00f3r szko\u0142y ponadgimnazjalnej\/ponadpodstawowej warunkowanyjest nie aspiracjami zawodowymi, lecz mo\u017cliwo\u015bci\u0105 dojazdu. W wielu przypadkachuczniowie decyduj\u0105 si\u0119 na zamieszkanie w internacie, mimo \u017ce odleg\u0142o\u015b\u0107 pomi\u0119dzyszko\u0142\u0105 a domem nie przekracza 20-30 km.<\/p>\n

Projekt nowelizacji \u2013dwa kroki w ty\u0142<\/span><\/p>\n

Oko\u0142o p\u00f3\u0142 roku przed ko\u0144cem obowi\u0105zywania obecnego systemudop\u0142at do bilet\u00f3w ulgowych, grupa senator\u00f3w PiS wnios\u0142a projekt nowelizacjiustawy o publicznym transporcie zbiorowym. Jego tre\u015b\u0107 nie tylko odracza\u0142a okolejny rok wej\u015bcie w \u017cycie nowych przepis\u00f3w o dop\u0142atach do ulg, ale zawiera\u0142ate\u017c szereg elementarnych b\u0142\u0119d\u00f3w legislacyjnych. Przy okazji \u2013 przyznanoprzywileje \u015bci\u015ble okre\u015blonej grupie przewo\u017anik\u00f3w autobusowych. Projekt zosta\u0142wycofany, a sejmowa komisja rozpocz\u0119\u0142a procedowanie nowego, kt\u00f3ry dotyczy\u0142tylko wyd\u0142u\u017cenia vacatio legis. \u00d3wczesny podsekretarz stanu w MinisterstwieInfrastruktury i Budownictwa, Jerzy Szmit, zaprezentowa\u0142 jednocze\u015bnie za\u0142o\u017ceniado nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym\u2026 kt\u00f3re s\u0105 identyczne zwycofanym projektem. Ostre reakcje ekspert\u00f3w, samorz\u0105d\u00f3w oraz cz\u0119\u015bciprzewo\u017anik\u00f3w doprowadzi\u0142y do powo\u0142ania zespo\u0142u, kt\u00f3ry w teorii ma nadzorowa\u0107prace ministerstwa w zakresie przygotowania nowego projektu. Jak \u0142atwo si\u0119domy\u015bli\u0107 \u2013 postulaty zg\u0142aszane przezcz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u zostaj\u0105 uwzgl\u0119dnione wbardzo niewielkim stopniu lub w og\u00f3le.<\/p>\n

Komunikacja pomi\u0119dzy ministerstwem i ekspertami urwa\u0142a si\u0119 wczerwcu 2017 roku, a trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej stanowisko straci\u0142 Jerzy Szmit. Napocz\u0105tku 2018 roku zaprezentowany zosta\u0142 nowy projekt zmian w ustawie opublicznym transporcie zbiorowym. Nowelizacja zawiera elementy, nad kt\u00f3rymipracowano w 2017 roku oraz nowe, niekonsultowane wcze\u015bniej rozwi\u0105zania.<\/p>\n

Zacznijmy od dobrych stron projektu. Gminy zyskuj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107przekazania swoich zada\u0144 z zakresu organizacji transportu do powiatu. Znikatak\u017ce martwy przepis o konieczno\u015bci posiadania rozk\u0142adu jazdy w formiepapierowej w autobusach komunikacji miejskiej. Ponadto projektodawcy pr\u00f3buj\u0105wprowadzi\u0107 minimalny standard obs\u0142ugi komunikacyjnej okre\u015blaj\u0105c go na poziomieprzynajmniej jednego po\u0142\u0105czenia dziennie pomi\u0119dzy miastem wojew\u00f3dzkim, amiastami powiatowymi w danym wojew\u00f3dztwie oraz pomi\u0119dzy wszystkimis\u0105siaduj\u0105cymi ze sob\u0105 miastami powiatowymi. Przepis prawny jest jednak na tyle\u017ale skonstruowany, \u017ce nie tylko nie definiuje kto mia\u0142by by\u0107 odpowiedzialny zazapewnienie tego standardu, ale te\u017c nieprawid\u0142owo definiuje miasto wojew\u00f3dzkie(jako siedzib\u0119 wojewody i sejmiku, podczas gdy istniej\u0105 w Polsce cztery miastakt\u00f3re nie spe\u0142niaj\u0105 tego warunku).<\/p>\n

Niestety, zasadno\u015b\u0107 wielu zaproponowanych rozwi\u0105za\u0144 budziwiele w\u0105tpliwo\u015bci. Co wi\u0119cej, liczne b\u0142\u0119dy legislacyjne (niepoprawne definicje,niekonsekwencja w u\u017cywaniu poj\u0119\u0107 i inne) budz\u0105 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci co dojako\u015bci zaproponowanej regulacji.. Autorzy projektu m.in. nie potrafi\u0105zdefiniowa\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej organizator uruchamia przewozy poza swoimterytorium (art.1. ust.5. lit.b projektu) i zrywaj\u0105 przy tej okazji z przyj\u0119t\u0105w ustawie terminologi\u0105. Przyj\u0119cie przepisu w tej postaci b\u0119dzie wywo\u0142ywa\u0107powa\u017cne b\u0142\u0119dy interpretacyjne, wynikaj\u0105ce z lokalnej specyfiki, uwarunkowa\u0144geograficznych czy rozwi\u0105za\u0144 administracyjnych. Sformu\u0142owanie „s\u0105siedniejjednostki samorz\u0105du terytorialnego” uniemo\u017cliwi organizacj\u0119 wsp\u00f3lnego transportuzbiorowego mi\u0119dzy gminami, kt\u00f3re nie posiadaj\u0105 wsp\u00f3lnej granicyadministracyjnej. Projektodawcy nakazuj\u0105 te\u017c na przyk\u0142ad grupowanie liniikomunikacyjnych w tzw. „pakiety” (art.1. ust.7), wskazuj\u0105c, \u017ce ka\u017cdy z nichmusi zawiera\u0107 jedn\u0105 lini\u0119 o „niskim potoku pasa\u017cerskim” i jedn\u0105 lini\u0119 o”wysokim potoku pasa\u017cerskim”, nie definiuj\u0105c jednak co sformu\u0142owania „niski” i”wysoki” oznaczaj\u0105.<\/p>\n

Kolejna kategoria problematycznych przepis\u00f3w, jak\u0105 mo\u017cemywyr\u00f3\u017cni\u0107 w projekcie, to zb\u0119dne obowi\u0105zki nak\u0142adane na samorz\u0105dy. Opr\u00f3czkonieczno\u015bci zawarcia porozumienia w przypadku organizacji przewoz\u00f3wtransgranicznych najwa\u017cniejszy z nich to przymus przygotowania planutransportowego dla ka\u017cdej gminy i powiatu. Zakres planu, jaki b\u0119dzie musia\u0142zosta\u0107 uchwalony, zosta\u0142 teoretycznie zredukowany. W praktyce jednak, abyrzetelnie przygotowa\u0107 ten dokument wed\u0142ug wytycznych z nowelizacji ka\u017cda z gminb\u0119dzie zmuszona do przeprowadzenia kosztownych bada\u0144 poda\u017cy i popytu w celuokre\u015blenia przewidywanej liczby pasa\u017cer\u00f3w, kt\u00f3ra b\u0119dzie korzysta\u0107 z publicznegotransportu zbiorowego. W\u0105tpliwe jednak, \u017ceby uda\u0142o si\u0119 tego dokona\u0107 w terminieprzewidzianym w projekcie ustawy \u2013 nowe plany maj\u0105 by\u0107 uchwalone do 31 maja2018 roku. Warto doda\u0107, \u017ce brak uchwalonego planu transportowego nie stanowi\u0142 dot\u0105d\u017cadnej przeszkody w organizacji przewoz\u00f3w, jednak wed\u0142ug projektu nowelizacjibez uchwalonego planu nie b\u0119dzie ju\u017c mo\u017cliwe zawarcie \u017cadnej umowy na\u015bwiadczenie publicznie dost\u0119pnych us\u0142ug przewozowych! O ile w obecnym stanieprawnym istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 realizacji przewoz\u00f3w bez dop\u0142at \u2013 wy\u0142\u0105cznie naw\u0142asny rachunek przewo\u017anika \u2013 to je\u017celi wprowadzone zostan\u0105 przepisyprojektowanej nowelizacji, to bez umowy z samorz\u0105dem \u017caden przewo\u017anik nieb\u0119dzie mia\u0142 prawa wozi\u0107 pasa\u017cer\u00f3w na trasach zawieraj\u0105cych si\u0119 wewn\u0105trz jednegowojew\u00f3dztwa.<\/p>\n

Ponadto, samorz\u0105d nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 ju\u017c zleci\u0107 wykonywaniaca\u0142o\u015bci przewoz\u00f3w na swoim terytorium jednemu przewo\u017anikowi. Najpierw b\u0119dziemusia\u0142 (wbrew przepisom ustawy Prawo zam\u00f3wie\u0144 publicznych) podzieli\u0107 takiezam\u00f3wienie na wspomniane wcze\u015bniej „pakiety”, a nast\u0119pnie dokona\u0107 wyborunajkorzystniejszej oferty. Co wa\u017cne, zobligowany b\u0119dzie do stosowaniaprzymusowego kryterium lokalizacji jego siedziby, wynosz\u0105cym 60% wagi w ocenieofert (oferta przewo\u017anika, kt\u00f3rego siedziba znajduje si\u0119 w tym samymwojew\u00f3dztwie co samorz\u0105d organizuj\u0105cy przewozy, b\u0119dzie premiowana).Mimowyra\u017anych uwag cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u ds. opracowania projektu ustawy o zmianieustawy o publicznym transporcie zbiorowym, \u017ce jest to sprzeczne z prawemunijnym, przepis ten zosta\u0142 utrzymany.. Wyj\u0105tek pozwalaj\u0105cy na zawarcie jednejumowy, zachodzi w sytuacji, kiedy urz\u0119dnicy skrupulatnie policz\u0105 postoje iprzejechane kilometry przez obecnie funkcjonuj\u0105cych przewo\u017anik\u00f3w i wyka\u017c\u0105, \u017ce80% przewoz\u00f3w wykonuje tylko jeden z nich. Je\u017celi jednak samorz\u0105d b\u0119dzie chcia\u0142wybiera\u0107 operatora publicznego transportu zbiorowego w przetargu, to nie b\u0119dziemu wolno ocenia\u0107 ofert na podstawie liczby i wieku autobus\u00f3w oferenta.<\/p>\n

Nowelizacja komplikuje r\u00f3wnie\u017c istniej\u0105cy, skrajnienieefektywny i niesprawiedliwy system dop\u0142at do bilet\u00f3w ulgowych. Dop\u0142aty dobilet\u00f3w ulgowych mieliby otrzyma\u0107 przewo\u017anicy operuj\u0105cy w relacjachmi\u0119dzywojew\u00f3dzkich, mimo \u017ce zdaniem autor\u00f3w projektu takie przewozy „nie s\u0105 takistotne z punktu widzenia zapewnienia potrzeb komunikacyjnych obywateli”.Jednocze\u015bnie w tym samym dokumencie stwierdzono, \u017ce „istotnym problemem jestbrak dost\u0119pno\u015bci ulg ustawowych, kt\u00f3re od 1 stycznia 2016 r. mia\u0142y by\u0107stosowane wy\u0142\u0105cznie w przewozach u\u017cyteczno\u015bci publicznej”. Sama wyp\u0142ata dop\u0142atdo bilet\u00f3w ulgowych b\u0119dzie przebiega\u0107 w bardziej skomplikowany spos\u00f3b ni\u017cobecnie \u2013 przewo\u017anik wyst\u0105pi do w\u0142a\u015bciwego organizatora (czyli samorz\u0105du) owyp\u0142at\u0119 dofinansowania, na kt\u00f3re samorz\u0105d lokalny \u015brodki uzyska od w\u0142a\u015bciwegosamorz\u0105du wojew\u00f3dztwa, kt\u00f3ry to z kolei b\u0119dzie otrzymywa\u0142 te \u015brodki z dotacji zbud\u017cetu pa\u0144stwa. \u017beby jeszcze bardziej skomplikowa\u0107 sytuacj\u0119, ministerialniurz\u0119dnicy uznali, \u017ce dotacje do bilet\u00f3w ulgowych nie b\u0119d\u0105 wyp\u0142acane do bilet\u00f3wzintegrowanych (tj. obowi\u0105zuj\u0105cych tak\u017ce w komunikacji miejskiej).<\/p>\n

Jako\u015b\u0107 procedowanej ustawy w pe\u0142nej krasie pokazuje jejuzasadnienie. W ocenie skutk\u00f3w regulacji (OSR) autorzy w spos\u00f3b nietrafiony(wyrwany z kontekstu) oparli swoje tezy o fragmenty ksi\u0105\u017cki „Publicznytransport zbiorowy poza miejskimi obszarami funkcjonalnymi”.<\/p>\n

Niestarannie przygotowana ocena skutk\u00f3w regulacji nieprzewiduje wywarcia wp\u0142ywu na rynek pracy, rozw\u00f3j regionalny, rodziny,przedsi\u0119biorc\u00f3w oraz bud\u017cet pa\u0144stwa. Nie przewidziano r\u00f3wnie\u017c \u017cadnej ewaluacjiex-post, co oznacza, \u017ce projektowana ustawa ma utrzyma\u0107 bie\u017c\u0105cy stan, w kt\u00f3rymco roku z bud\u017cetu pa\u0144stwa jest bezrefleksyjnie wydawane kilkaset milion\u00f3wz\u0142otych.<\/p>\n

Zwa\u017caj\u0105c na zaproponowane w ustawie, zupe\u0142nie nierealneterminy implementacji poszczeg\u00f3lnych przepis\u00f3w oraz kardynalne b\u0142\u0119dylegislacyjne dalsze procedowanie ministerialnego projektu nie ma \u017cadnego sensu.Sam spos\u00f3b rozpocz\u0119cia konsultacji publicznych oraz formu\u0142a ich prowadzeniar\u00f3wnie\u017c zostawiaj\u0105 wiele do \u017cyczenia. Brak spotka\u0144 konsultacyjnychzorganizowanych w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Polski, skierowanie pisma konsultacyjnegodo wybranych podmiot\u00f3w oraz nieokre\u015blenie terminu odpowiedzi w przypadkuinnych, niezaproszonych do debaty organizacji budzi wiele zastrze\u017ce\u0144.Wyt\u0142umaczeniem tego mo\u017ce by\u0107 ch\u0119\u0107 Ministerstwa do jak najszybszego zako\u0144czeniaprac. W tym przypadku okaza\u0142o si\u0119 to zgubne.<\/p>\n

Proponowane rozwi\u0105zania nie do\u015b\u0107, \u017ce nie wypracowuj\u0105rozs\u0105dnych rozwi\u0105za\u0144 bie\u017c\u0105cych problem\u00f3w, to jeszcze kreuj\u0105 nowe. Dlatego te\u017cpostulujemy zako\u0144czenie prac nad tym dokumentem oraz skupienie si\u0119 nacz\u0105stkowych zmianach mo\u017cliwych do wprowadzenia w stosunkowo kr\u00f3tkim czasie.Zesp\u00f3\u0142 ds. transportu Centrum Analiz Klubu Jagiello\u0144skiego w najbli\u017cszym czasieprzedstawi pomys\u0142y, kt\u00f3re niewielkim kosztem pozwoli\u0142yby na odbicie od dna publicznegotransportu publicznego.<\/p>\n

Dwa lata temu ze strony \u00f3wczesnego MinisterstwaInfrastruktury i Budownictwa us\u0142yszeli\u015bmy deklaracje o ch\u0119ci budowyzr\u00f3wnowa\u017conego transportu, kt\u00f3rego celem b\u0119dzie zagwarantowanie r\u00f3wnego dost\u0119pudo us\u0142ug przewozowych zar\u00f3wno mieszka\u0144com du\u017cych aglomeracji, jak inajmniejszych gmin oraz miasteczek. Niestety, powierzchowne podej\u015bcie doproblematyki publicznego transportu zbiorowego oraz pr\u00f3ba rozwi\u0105zywaniaproblem\u00f3w bez odpowiednich analiz i od\u0142o\u017conego w czasie terminu implementacjiprzepis\u00f3w doprowadz\u0105 do jeszcze wi\u0119kszej degradacji przewoz\u00f3w autobusowych.Koszt tego ponios\u0105 mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy zostan\u0105 pozbawienie minimalnej ofertyprzewozowej oraz rodzima gospodarka, kt\u00f3ra b\u0119dzie zmaga\u0107 si\u0119 z jeszcze wi\u0119ksz\u0105liczb\u0105 samochod\u00f3w. Staj\u0105 si\u0119 one jedynym\u015brodkiem lokomocji umo\u017cliwiaj\u0105cym setkom tysi\u0119cy, je\u015bli nie milionom Polak\u00f3wdotarcie do pracy lub szko\u0142y.<\/p>\n

Tekst powsta\u0142 w ramachopracowywania stanowiska Klubu Jagiello\u0144skiego w konsultacjach publicznychnowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym.<\/span><\/p>\n


<\/span><\/div>\n

„<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":184255,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[1],"tags":[2147,338],"class_list":["post-184254","infotrans","type-infotrans","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-kontrakty","tag-ptz","tag-ustawa"],"acf":[],"yoast_head":"\nPubliczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Publiczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ostatnie wydarzeniazwi\u0105zane z zamkni\u0119ciem kolejnych po\u0142\u0105cze\u0144 autobusowych na Mazowszu sprawi\u0142y, i\u017cdebata na temat publicznego...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/default\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"16 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/\",\"name\":\"Publiczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Publiczny-transport-zbiorowy-w-Polsce.-Studium-upadku-0-1.jpg\",\"datePublished\":\"2018-04-24T10:13:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-24T10:13:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Publiczny-transport-zbiorowy-w-Polsce.-Studium-upadku-0-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Publiczny-transport-zbiorowy-w-Polsce.-Studium-upadku-0-1.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Infotrans\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Publiczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Publiczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Publiczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku","og_description":"Ostatnie wydarzeniazwi\u0105zane z zamkni\u0119ciem kolejnych po\u0142\u0105cze\u0144 autobusowych na Mazowszu sprawi\u0142y, i\u017cdebata na temat publicznego...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","og_image":[{"url":"default"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"16 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/","name":"Publiczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Publiczny-transport-zbiorowy-w-Polsce.-Studium-upadku-0-1.jpg","datePublished":"2018-04-24T10:13:00+00:00","dateModified":"2018-04-24T10:13:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#primaryimage","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Publiczny-transport-zbiorowy-w-Polsce.-Studium-upadku-0-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Publiczny-transport-zbiorowy-w-Polsce.-Studium-upadku-0-1.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/publiczny-transport-zbiorowy-w-polsce-studium-upadku-_more_104521\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Infotrans","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotrans\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Publiczny transport zbiorowy w Polsce. Studium upadku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infotrans\/184254","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infotrans"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/infotrans"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=184254"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media\/184255"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=184254"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=184254"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=184254"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}