Przyk\u0142ad Ljubljany – dynamicznie rozwijaj\u0105cej si\u0119, bezsamochod\u00f3w w centrum miasta i z podziemnymi obiektami sk\u0142adowania odpad\u00f3wpokazuje, jak stosunkowo ma\u0142e miasto mo\u017ce prowadzi\u0107 drog\u0119 zr\u00f3wnowa\u017conegorozwoju.<\/p>\n
Ljubljana, S\u0142owenia – w\u0105skimi uliczkami nad brzegiem rzekiLjubljanica jedynymi d\u017awi\u0119kami, kt\u00f3re mo\u017cna tu prawdopodobnie us\u0142ysze\u0107 s\u0105 tupotbut\u00f3w na bruku, g\u0142osy ludzi na spacerze i brz\u0119k szklanek w kawiarniach nachodniku.<\/p>\n
Sytuacja ta znacznie zmieni\u0142a, gdy por\u00f3wnamy j\u0105 ze stanemsprzed 10 lat, kiedy na ulicach tych by\u0142 ci\u0105g\u0142y korek. By\u0142o ma\u0142o miejsca dlapieszych, a Ci, kt\u00f3rzy odwa\u017cyli si\u0119 chodzi\u0107, musieli omija\u0107 samochody iautobusy oraz wdycha\u0107 spaliny z ich rur wydechowych.<\/p>\n
Teraz, nie tylko ulice nadrzeczne, ale wszystkie stanowi\u0105cekompaktowy rdze\u0144 centrum Ljubljany s\u0105 zasadniczo wolne od samochod\u00f3w -dozwolony jest tylko ruch pieszych, rower\u00f3w i autobus\u00f3w. System elektrycznychpojazd\u00f3w taxi ? Kavalir oferuje bezp\u0142atne przejazdy dla os\u00f3b starszych,niepe\u0142nosprawnych i matek z dzie\u0107mi. Je\u015bli kto\u015b mieszka w centrum lub chce tampojecha\u0107, musi zaparkowa\u0107 samoch\u00f3d w gara\u017cu podziemnym, tu\u017c poza stref\u0105 woln\u0105od ruchu samochodowego i stamt\u0105d uda\u0107 si\u0119 na piechot\u0119. Obawy, \u017ce takierozwi\u0105zane zabije lokalne firmy nie sprawdzi\u0142o si\u0119, a wp\u0142ywy z biznesu i turystykiwzros\u0142y w centrum miasta.<\/p>\n
Zwyci\u0119stwo Ljubljany z nadmiernym ruchem samochodowym jestjednym z powod\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rym Komisja Europejska nazwa\u0142a miasto EuropeanGreen Capital 2016 (Zielona Stolica Europy 2016). Jest to tytu\u0142, kt\u00f3rywielokrotnie trafia\u0142 ju\u017c do uznanych lider\u00f3w debaty na temat zr\u00f3wnowa\u017conegorozwoju obszar\u00f3w miejskich, bogatych miast, takich jak Kopenhaga, Sztokholm iHamburg. Wyb\u00f3r ma\u0142ej stolicy S\u0142owenii pokazuje, \u017ce miasta \u015bredniej wielko\u015bcimaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c do zaoferowania ciekawe pomys\u0142y w tej kwestii i mog\u0105 je realizowa\u0107w kr\u00f3tkim okresie czasu.<\/p>\n
Osoba, kt\u00f3ra si\u0119 do tego przyczyni\u0142a to Zoran Jankovi\u0107 -burmistrz Ljubljany od 2006 roku. Przed wyborami, Pan Jankovi\u0107 by\u0142 dyrektoremwiod\u0105cej sieci sklep\u00f3w na Ba\u0142kanach (Mercator). Ju\u017c jako burmistrz, opracowa\u0142d\u0142ugoterminowy plan poprawy jako\u015bci \u017cycia w mie\u015bcie zwany ?Vision 2025,kt\u00f3ry wyznaczy\u0142 ambitne cele dla miasta w zakresie zr\u00f3wnowa\u017conego transportu,ochrony zieleni, recyklingu i innych obszar\u00f3w, nadaj\u0105c kierunek kilkudziesi\u0119ciuinfrastrukturalnym projektom i decyzjom politycznym, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n
Kiedy zosta\u0142em burmistrzem, niewiele wiedzia\u0142em o strukturzemiasta. ? m\u00f3wi\u0142 Zoran Jankovi\u0107 w jednym z wywiad\u00f3w ? Program przygotowali\u015bmy, wtaki sam spos\u00f3b jak w firmie – ze strategi\u0105 i celami.<\/p>\n
Decyzja o zakazie ruchu samochod\u00f3w w centrum by\u0142azdecydowanie najbardziej ?uderzaj\u0105ca” i dla wielu kontrowersyjna.Burmistrz Jankovi\u0107 wprowadzi\u0142 j\u0105 w pierwszym roku kadencji. W ten spos\u00f3b, doczasu nast\u0119pnej kampanii wyborczej, mieszka\u0144cy mieli okazj\u0119 do\u015bwiadczy\u0107korzy\u015bci czystszego powietrza, bezpieczniejszych ulic i spokojniejszych miejscpublicznych, a nie tylko niedogodno\u015bci. Burmistrz zosta\u0142 wybrany na swojestanowisko trzy razy od tamtego czasu.<\/p>\n
Na pocz\u0105tku, decyzje te s\u0105 bardzo trudne do podj\u0119cia,poniewa\u017c nigdy nie dostanie si\u0119 100% poparcia. ? m\u00f3wi Jankovi\u0107 – Ale po latach,gdyby zapyta\u0107 ludzi w Ljubljanie w referendum, czy chc\u0105 uczyni\u0107 centrum miastaponownie otwartym dla prywatnych samochod\u00f3w, jestem pewien, \u017ce 90% z nich b\u0119dziechcia\u0142o zachowa\u0107 ulice zamkni\u0119te dla ruchu.<\/p>\n
Burmistrz Jankovi\u0107 posiada t\u0105 zalet\u0119, \u017ce prowadzi kulturowopi\u0119kne miasto, z bogatym dziedzictwem architektonicznym oraz rodzimymi lasami,kt\u00f3re stanowi\u0105 prawie po\u0142ow\u0119 powierzchni miasta. S\u0142owenia by\u0142a pierwszymkrajem, kt\u00f3ry uzyska\u0142 niezale\u017cno\u015b\u0107 od by\u0142ej Jugos\u0142awii w 1991 roku orazpierwszym na Ba\u0142kanach, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 cz\u0142onkiem Unii Europejskiej w roku 2004.Dzi\u0119ki miejscowemu uniwersytetowi, Ljubljana jest m\u0142odym miastem ? 43 000 zjego 287 000 mieszka\u0144c\u00f3w s\u0105 studentami. Miasto sta\u0142o si\u0119 skrzy\u017cowaniem idei ipraktyk od s\u0105siad\u00f3w, takich jak W\u0142ochy, Austria i W\u0119gry.<\/p>\n
Tytu\u0142 Zielonej Stolicy daje Ljubljanie narz\u0119dziemarketingowe do odwo\u0142ania si\u0119 do turyst\u00f3w i inspirowania dum\u0105 obywatelsk\u0105w\u0142asnych obywateli. Lokalne wydarzenia i dzia\u0142ania, kt\u00f3re s\u0105 planowane w 2016roku, maj\u0105 inny motyw w danym miesi\u0105cu, np. stycze\u0144 jest po\u015bwi\u0119cony”inteligentnemu zarz\u0105dzaniu odpadami”. Nagroda powoduje r\u00f3wnie\u017cwzrost presti\u017cu Ljubljany. – Zanim stali\u015bmy Zielon\u0105 Stolic\u0105 Europy, by\u0142oniemo\u017cliwe, aby odwiedzi\u0142 nas mer Pary\u017ca lub Burmistrz Berlina. ? m\u00f3wi Jankovi\u0107? Dzi\u0119ki tej nagrodzie, wszystkie drzwi zosta\u0142y otwarte.<\/p>\n
Zoran Jankovi\u0107 ma wiele dobrych praktyk do przekazania innymzainteresowanym. W ostatnich miesi\u0105cach europejskie miasta, takie jak Bruksela,Madryt i Oslo og\u0142osi\u0142y, \u017ce planuj\u0105 zamkni\u0119cie cz\u0119\u015bci swoich centr\u00f3w miast dlaruchu. Ljubljana oferuje zamkni\u0119te laboratorium – tylko 15 minut zajmujeprzej\u015bcie spacerem od jednej strony obszaru bez samochod\u00f3w do drugiego, abyzobaczy\u0107, gdzie taka polityka doprowadzi. Na przyk\u0142ad, miasto buduje gara\u017ceniedaleko centrum i planuje zbudowa\u0107 ich wi\u0119cej. Ljubljana stworzy\u0142a systemPark-and-ride, gdzie doje\u017cd\u017caj\u0105cy mog\u0105 zostawi\u0107 swoje samochody, a kosztparkowania obejmuje bilet powrotny na autobus do centrum.<\/p>\n
Miasto podj\u0119\u0142o tak\u017ce kroki w celu promowania jazdy narowerze. Ljubljana, w 2011 roku wprowadzi\u0142a system roweru miejskiego, a karty,dzi\u0119ki kt\u00f3rym u\u017cytkownicy mog\u0105 z systemu korzysta\u0107, s\u0142u\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c w transporciepublicznym, przy op\u0142atach za parking oraz w miejskiej bibliotece. W\u0142adze miastapozwalaj\u0105 rowerzystom je\u017adzi\u0107 w strefach pieszych, je\u015bli robi\u0105 to powoli. Todo\u015b\u0107 niezwyk\u0142y przypadek w Europie, gdzie rowerzy\u015bci zwykle musz\u0105 zsi\u0105\u015b\u0107 iprowadzi\u0107 rowery w strefach pieszych. Polityka ta spowodowa\u0142a wzrost ruchurowerowego, chocia\u017c niekt\u00f3rzy w\u0142a\u015bciciele kawiarni protestowali z obawy, \u017cerowerzy\u015bci b\u0119d\u0105 je\u017adzi\u0107 niebezpiecznie i slalomem pomi\u0119dzy ich go\u015b\u0107mi isto\u0142ami.<\/p>\n
Marko Peterlin, dyrektor Instytutu Polityki Przestrzennejm\u00f3wi, \u017ce te dzia\u0142ania przyczyni\u0142y si\u0119 „zmniejszenia ruchu w znacz\u0105cyspos\u00f3b”. Twierdzi jednak, \u017ce miasto nie zainwestowa\u0142o wystarczaj\u0105co du\u017co wtransport publiczny. To zostanie zmienione w tym roku, kiedy to na ulicewyjedzie 30 nowych, niskoemisyjnych autobus\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 obs\u0142ugiwa\u0107przedmie\u015bcie. Ljubljana wsp\u00f3\u0142pracuje z s\u0105siednimi gminami w sprawie utworzeniaplanu transportu publicznego, kt\u00f3rego celem jest osi\u0105gni\u0119cie zr\u00f3wnowa\u017conejmobilno\u015bci do roku 2020. Oznacza to, \u017ce 1\/3 przejazd\u00f3w powinna by\u0107 realizowanapojazdami prywatnymi, 1\/3 \u015brodkami transportu publicznego oraz 1\/3 poprzezniezmotoryzowane formy.<\/p>\n
Niedawna, nowa aran\u017cacja najwa\u017cniejszej ulicy Ljubljany ?Ulicy S\u0142owe\u0144skiej, uciele\u015bnia now\u0105 r\u00f3wnowag\u0119. Ruchliwa arteria, kt\u00f3ra \u0142\u0105czy\u0142aobwodnic\u0119, okr\u0105\u017caj\u0105ca miasto wok\u00f3\u0142 historycznego centrum, zosta\u0142a zamkni\u0119ta dlaruchu z wyj\u0105tkiem autobus\u00f3w, pojazd\u00f3w dostawczych i hybrydowo-elektrycznychtaks\u00f3wek. Obecnie droga jest najcz\u0119\u015bciej u\u017cywana przez rowerzyst\u00f3w i pieszych.<\/p>\n
Inicjatywy oddolne<\/p>\n
Nie tylko system transportuy przeszed\u0142 przemiany wLjublijanie. Miasto odzyskuje prawie 2\/3 swoich odpad\u00f3w i jest pierwsz\u0105 zestolic UE, kt\u00f3ra opracowa\u0142a strategi\u0119 „zero odpad\u00f3w”. Najnowsz\u0105innowacj\u0105 w centrum miasta jest system, kt\u00f3ry przechowuje odpady z punkt\u00f3wzbi\u00f3rki pod ziemi\u0105 (punkty depozytowe, kt\u00f3re wygl\u0105daj\u0105 jak zwyk\u0142e \u015bmietnikiznajduj\u0105 si\u0119 na poziomie ulicy). Ka\u017cdy mo\u017ce wrzuca\u0107 szk\u0142o, opakowania lubpapier. Odpady ulegaj\u0105ce biodegradacji znajduj\u0105 si\u0119 w oddzielnych pojemnikach,dost\u0119pnych tylko dla mieszka\u0144c\u00f3w obszaru – u\u017cywaj\u0105 oni karty z mikrochipem, abyotworzy\u0107 pojemnik i wsypa\u0107 tylko odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 odpad\u00f3w organicznychtygodniowo. Monitoring ma na celu zach\u0119cenie ludzi do produkcji mniejszejilo\u015bci odpad\u00f3w organicznych.<\/p>\n
Tereny zielone miasta r\u00f3wnie\u017c odzyskuj\u0105 \u015bwie\u017cy blask przypomocy grup obywatelskich i stowarzysze\u0144. Na przyk\u0142ad, Tabor Park zosta\u0142kilkana\u015bcie lat temu do\u015b\u0107 zapuszczony, mimo swej doskona\u0142ej lokalizacji wcentralnej dzielnicy. Kilka lat temu, stowarzyszenie o nazwie Instytut Bunkerrozpocz\u0119\u0142o oddolnie akcje rewitalizacji parku i organizuje tam festiwal kulturyoraz tymczasowe formy, takie jak ogrodnictwo. Grupa czterech m\u0142odych kobiet,miejskich planist\u00f3w zwanych Prostoro\u017e kontynuowa\u0142a te dzia\u0142ania, pytaj\u0105cokolicznych mieszka\u0144c\u00f3w o pomys\u0142y na rewitalizacj\u0119 parku. W parku go\u015bci\u0142yr\u00f3wnie\u017c pchle targi i koncerty, kt\u00f3re przyci\u0105ga\u0142y zar\u00f3wno lokalnych mieszka\u0144c\u00f3w,jak i ludzi z ca\u0142ego miasta.<\/p>\n
Byli\u015bmy zaskoczeni, gdy zobaczyli\u015bmy, jak wiele os\u00f3bprzychodzi\u0142o z innych cz\u0119\u015bci miasta i przy\u0142\u0105cza\u0142o si\u0119 do dzia\u0142a\u0144 w Tabor Park.- m\u00f3wi Alenka Korenjak, jedna z za\u0142o\u017cycielek Prostoro\u017e – Powodzenie tych inicjatywpokazuje, \u017ce inwestycje za miliony euro nie s\u0105 jedynym sposobem promowaniarewitalizacji miast.<\/p>\n
Stowarzyszenia kulturalne oraz grupy mieszka\u0144c\u00f3w odegra\u0142yr\u00f3wnie\u017c du\u017c\u0105 rol\u0119 w rewitalizacji opuszczonego placu budowy niedaleko TaborPark. Przez dwa tygodnie, w roku 2010, prowadzono projekt zwany „Pozabudow\u0105” ? na ogrodzonym, wy\u0142\u0105czonym z u\u017cytku terenu powsta\u0142 miejski ogr\u00f3d.Miasto, kt\u00f3re jest w\u0142a\u015bcicielem gruntu, pozwoli\u0142o kontynuowa\u0107 t\u0105 inicjatyw\u0119ogrodnicz\u0105 od tamtego czasu. Obecnie, ponad 100 os\u00f3b przyje\u017cd\u017ca z ca\u0142ego miasta,aby uprawia\u0107 tutaj warzywa.<\/p>\n
Inicjatywy takie jak ta s\u0105 jeszcze wyj\u0105tkiem, poniewa\u017c niema sp\u00f3jnej polityki miasta do wspierania tego rodzaju projekt\u00f3w. – m\u00f3wi Ur\u0161kaJurman, jedna z inicjator\u00f3w projektu dla Stowarzyszenia Obrak – Ale kulturauczestnictwa obywateli i w\u0142asnej inicjatywy rozwija si\u0119 bardzo szybko.<\/p>\n
Innym, dobrym przyk\u0142adem jest tak zwana „Bibliotekarzeczy”. Rozpocz\u0119ta przez Prostoro\u017e, w dawnym barze nale\u017c\u0105cym do miasta,inicjatywa pozwala ludziom dzieli\u0107 lub wypo\u017cyczy\u0107 przedmioty, kt\u00f3rych mog\u0105potrzebowa\u0107 tylko sporadycznie, takie jak narz\u0119dzia lub sprz\u0119t sportowy. Dlamiasta, kt\u00f3re nieustannie napomina swoich obywateli do „zmniejszenia,ponownego wykorzystania i recyklingu,” jest to \u0142atwym sposobem na wspieraniedw\u00f3ch pierwszych cz\u0119\u015bci tego powiedzenia.<\/p>\n
„<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":154910,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[525,2377,3465],"class_list":["post-154909","infotrans","type-infotrans","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-ekologia","tag-slowenia","tag-zielona-stolica"],"acf":[],"yoast_head":"\n