28 marca br. Komisja Europejska przyj\u0119\u0142a transportow\u0105 strategi\u0119 do roku 2050. To spis przysz\u0142ych dzia\u0142a\u0144 Komisji Europejskiej na rzecz poprawy mobilno\u015bci na naszym kontynencie. Mobilno\u015b\u0107 to klucz do wzrostu i tworzenia miejsc pracy. Sektor transportu zatrudnia bezpo\u015brednio oko\u0142o 10 mln Europejczyków, przynosz\u0105c oko\u0142o 5 % \u0142\u0105cznego produktu krajowego brutto (PKB). Efektywne systemy transportu maj\u0105 \u017cywotne znaczenie dla zapewnienia zdolno\u015bci przedsi\u0119biorstw europejskich do konkurowania w warunkach globalnej ekonomii. Koszty logistyki –jak transport i magazynowanie –reprezentuj\u0105 10-15 % kosztów ka\u017cdego gotowego produktu wytwarzanego w Europie. Jako\u015b\u0107 us\u0142ug transportowych ma \u017cywotne znaczenie dla jako\u015bci \u017cycia nas wszystkich. Przeci\u0119tnie 13,2 % bud\u017cetu ka\u017cdego gospodarstwa domowego przeznaczamy na dobra i us\u0142ugi zwi\u0105zane z transportem.
Teraz transport europejski znalaz\u0142 si\u0119 jednak na rozstajach. Nasz system transportu stoi w obliczu powa\u017cnych wyzwa\u0144.W nadchodz\u0105cych dziesi\u0119cioleciach zaznaczy si\u0119 coraz silniejszy niedostatek ropy naftowej, pozyskiwanej w coraz wi\u0119kszym stopniu w niestabilnych regionach \u015bwiata. Poziom ceny bary\u0142ki ropy na przestrzeni lat 2005-2050 z pewno\u015bci\u0105 przekroczy dwukrotno\u015b\u0107 ceny z roku 2005 (59 USD za bary\u0142k\u0119). Aktualne wydarzenia tym bardziej zaostrzaj\u0105 skrajn\u0105 zmienno\u015b\u0107 cen ropy. Pomimo zwi\u0119kszenia energooszcz\u0119dno\u015bci w transporcie, pozostaje on w 96 % zale\u017cny energetycznie od ropy naftowej. Zatory komunikacyjne w Europie kosztuj\u0105 nas co roku oko\u0142o 1 procenta sumarycznego PKB. Musimy drastycznie ograniczy\u0107 \u015bwiatowe emisje gazów cieplarnianych, je\u015bli mamy utrzyma\u0107 globaln\u0105 zmian\u0119 klimatu w granicach 2ºC ocieplenia. W tym celu nale\u017cy ograniczy\u0107 emisje w skali Unii do roku 2050 o 80-95% w porównaniu z poziomem w 1990 r. Powa\u017cny niepokój budz\u0105 te\u017c zatory komunikacyjne, zarówno drogowe, jak i lotnicze. Przewiduje si\u0119 dalszy wzrost aktywno\u015bci transportowej rz\u0119du 40 % w stosunku do poziomu z 2005 r. w perspektywie 2030 r., oraz nieco ponad 80 % do roku 2050. Ruch pasa\u017cerski ma si\u0119 nasili\u0107 w nieco mniejszym stopniu ni\u017c towarowy: o 34 % do 2030 r. i o 51 % do 2050 r. Nie mo\u017cna powiedzie\u0107, by rozwój infrastruktury we wschodnich i zachodnich rejonach Unii by\u0142 równomierny. W nowo przyj\u0119tych pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich powsta\u0142o dot\u0105d jedynie oko\u0142o 4800 km autostrad. Nie zbudowano na razie ani jednej linii szybkiej kolei, a tradycyjne tory kolejowe s\u0105 cz\u0119sto w op\u0142akanym stanie. Sektor transportowy w UE boryka si\u0119 z narastaj\u0105c\u0105 presj\u0105 konkurencji na szybko rosn\u0105cych \u015bwiatowych rynkach transportu. Co wi\u0119c nale\u017cy zrobi\u0107?
Czas dzia\u0142a\u0107
Strategia, jak\u0105 zarysowuje bia\u0142a ksi\u0119ga zatytu\u0142owana: „Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu”, zmierza do wprowadzenia daleko id\u0105cych zmian strukturalnych, oznaczaj\u0105cych transformacj\u0119 sektora transportu.
W najbli\u017cszych latach (2011-2014) powinna ona uruchomi\u0107 nast\u0119puj\u0105ce g\u0142ówne \u015brodki:
Gruntowne przekszta\u0142cenie ram prawnych dla kolei (pakiet kolejowy w latach 2012-2013). Plan Transportu w perspektywie 2050 r. stawia na poczesnym miejscu potrzeb\u0119 przekszta\u0142cenia ca\u0142ego sektora kolejowego tak, by uczyni\u0107 go na tyle bardziej atrakcyjnym, by przej\u0105\u0142 znacznie wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rynku przewozów pasa\u017cerskich i towarowych na \u015brednie odleg\u0142o\u015bci (powy\u017cej 300 km) do roku 2050. Jednocze\u015bnie wa\u017cne by\u0142oby trzykrotne zwi\u0119kszenie ca\u0142kowitej d\u0142ugo\u015bci trakcji szybkich po\u0142\u0105cze\u0144 kolejowych do roku 2030. W tym celu niezb\u0119dne s\u0105 g\u0142\u0119bokie zmiany ram prawnych dla kolei, w szczególno\u015bci: otwarcie rynku krajowych przewozów pasa\u017cerskich, wprowadzenie jednolitej struktury zarz\u0105dzania dla wszystkich korytarzy kolei towarowej oraz ca\u0142kowite, strukturalne oddzielenie zarz\u0105dców infrastruktury od dostawców us\u0142ug. Jednocze\u015bnie nale\u017cy doskonali\u0107 otoczenie prawne tak, by kolej sta\u0142a si\u0119 bardziej atrakcyjna dla prywatnych inwestorów. Komisja wyst\u0105pi w latach 2012-2013 z ambitnym pakietem inicjatyw ustawodawczych dla sektora kolejowego.
Strategiczna sie\u0107 bazowa infrastruktury ma \u017cywotne znaczenie dla utworzenia rzeczywistego jednolitego obszaru transportu w Europie. Ju\u017c w 2011 r. Komisja przed\u0142o\u017cy nowe wnioski dotycz\u0105ce transeuropejskiej sieci bazowej transportu ka\u017cdego rodzaju, a wi\u0119c o charakterze multimodalnym (wytyczne dla sieci transeuropejskiej TEN-T, plany i wnioski w sprawie finansowania). UE ma zapewni\u0107 kapita\u0142 p\u0142yn\u0105cy poprzez spójne ramy w celu konsekwentnego wykorzystania \u015brodków przeznaczanych na TEN-T, funduszy spójno\u015bci i strukturalnych. Wykorzystanie warunkowego finansowania zapewni skupienie \u015brodków na priorytetach UE oraz \u015bcis\u0142e ukierunkowanie wsparcia dla wprowadzania nowych technologii (infrastruktury \u0142adowania akumulatorów i tankowania paliw oraz zarz\u0105dzania ruchem).
W celu uruchomienia rzeczywi\u015bcie funkcjonuj\u0105cej sieci o charakterze multimodalnym trzeba doprowadzi\u0107 do usuni\u0119cia tzw. w\u0105skich garde\u0142 komunikacyjnych i innych przeszkód tamuj\u0105cych najwa\u017cniejsze elementy sieci, w szczególno\u015bci dzi\u0119ki pakietowi ustawodawczemu dla portów lotniczych pozwalaj\u0105cemu na zwi\u0119kszenie przepustowo\u015bci i sprawno\u015bci lotnisk (rok 2011), oraz inteligentnego ruchu na wodnych drogach \u015bródl\u0105dowych bez zb\u0119dnych formalno\u015bci, o którym mowa w komunikacie o \u017cegludze \u015bródl\u0105dowej (tak\u017ce 2011 r.), jak równie\u017c inicjatywa „e-Maritime”(tak\u017ce jeszcze w roku 2011), w ramach gromadzenia masy krytycznej na rzecz pomys\u0142u realnego obszaru niebieskiego pasa transportu morskiego bez barier. Komisja nie szcz\u0119dzi równie\u017c stara\u0144 na rzecz usuni\u0119cia ogranicze\u0144 w kabota\u017cu drogowym (w latach 2012-2013).
Tworzenie odpowiednich warunków finansowych: nowa koncepcja op\u0142at za transport. Op\u0142aty za transport musz\u0105 ulec restrukturyzacji zmierzaj\u0105cej do szerszego stosowania zasad „zanieczyszczaj\u0105cy p\u0142aci”oraz „u\u017cytkownik p\u0142aci’. Decyduj\u0105ce \u015brodki w najbli\u017cszych latach to m.in.: <\/p>\n
Opublikowanie wytycznych dla zastosowania kosztów infrastruktury towarzysz\u0105cych samochodom osobowym (2012). Kolejny krok stanowi wniosek okre\u015blaj\u0105cy ramy internalizacji, dotycz\u0105cej kosztów wszystkich (z wyj\u0105tkiem obj\u0119tych eurowiniet\u0105) pojazdów drogowych oraz kosztów koniecznej infrastruktury, wydatków pokrywaj\u0105cych spo\u0142eczne koszty zatorów, emisji CO2 (o ile nie zosta\u0142a uj\u0119ta w podatku paliwowym) zanieczyszczenia w skali lokalnej, ha\u0142asu i wypadków drogowych. Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie maj\u0105 swobod\u0119 zastosowania takich op\u0142at, jednak w razie dobrowolnego podj\u0119cia si\u0119 tego zadania mog\u0105 korzysta\u0107 z wspólnych ram o zasi\u0119gu unijnym.
Kontynuacja internalizowania kosztów zewn\u0119trznych w pozosta\u0142ych rodzajach transportu. Dla zapewnienia stabilnego \u017aród\u0142a finansowania transportu stosuje si\u0119 metod\u0119 asygnowania bud\u017cetu pochodz\u0105cego z wp\u0142ywów pochodz\u0105cych od korzystaj\u0105cych z transportu na potrzeby rozwoju zintegrowanej i sprawnej sieci (np. wymóg ponownego inwestowania op\u0142at ponoszonych przez sektor transportu w niezb\u0119dn\u0105 infrastruktur\u0119 transportow\u0105 wysokiej jako\u015bci).
Stopniowe dopuszczanie do u\u017cytku europejskiego elektronicznego systemu op\u0142at za przejazd (przyk\u0142adowo: udost\u0119pnienie od pa\u017adziernika 2012 r. europejskiej us\u0142ugi elektronicznej op\u0142aty drogowej dla samochodów ci\u0119\u017carowych, a dwa lata pó\u017aniej – dla wszelkich pojazdów, co umo\u017cliwi kierowcom ci\u0119\u017carówek uiszczanie drog\u0105 elektroniczn\u0105 rozmaitych op\u0142at za korzystanie z autostrad i to za po\u015brednictwem jednego us\u0142ugodawcy na ca\u0142\u0105 Europ\u0119). Tym samym zast\u0105pione zosta\u0142yby liczne zró\u017cnicowane systemy stosowane obecnie przez 21 pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, w których obowi\u0105zuj\u0105 op\u0142aty drogowe. Zasada by\u0142aby tu taka sama, jak w przypadku telefonii komórkowej – op\u0142aty powracaj\u0105 do us\u0142ugodawców krajowych lub stosownych organów administracji odpowiedniego kraju, niezale\u017cnie od miejsca wp\u0142aty. Dzi\u0119ki elektronicznemu poborowi, op\u0142aty za przejazd mo\u017cna bez trudu dostosowa\u0107 do zmiennych warunków (jak okresowe nat\u0119\u017cenie ruchu, pojazdy szczególnie silnie zanieczyszczaj\u0105ce).
Unijny Strategiczny plan dotycz\u0105cy technologii transportowych (2011 r.) Badania i faktyczne wdro\u017cenie nowych technologii b\u0119dzie warunkiem obni\u017cenia towarzysz\u0105cych transportowi emisji w ca\u0142ej UE i na \u015bwiecie, czy to w komunikacji \u015bródmiejskiej, transporcie miejskim, czy na d\u0142u\u017cszych trasach. Naczeln\u0105 inicjatyw\u0105 roku 2011 b\u0119dzie Strategiczny plan dotycz\u0105cy technologii transportowych zmierzaj\u0105cy do przegrupowania i ponownego ustrukturyzowania wysi\u0142ków badawczych w sferze transportu oraz ogólnorozwojowych w Europie. Priorytetem pozostanie opracowanie czystych, bezpiecznych i cichych pojazdów dla ka\u017cdego rodzaju transportu – czy to drogowego, czy morskiego, rzecznego, kolejowego b\u0105d\u017a lotniczego. Do najwa\u017cniejszych obszarów zaliczaj\u0105 si\u0119: paliwa alternatywne, nowe materia\u0142y, nowe uk\u0142ady nap\u0119dowe oraz narz\u0119dzia informatyczne i systemy zarz\u0105dzania ruchem pozwalaj\u0105ce na kierowanie i integrowanie z\u0142o\u017conych systemów transportu. Strategiczny plan dotycz\u0105cy technologii transportowych okre\u015bli: na co mamy w pierwszym rz\u0119dzie przeznacza\u0107 fundusze badawcze;jak\u0105 nale\u017cy przyj\u0105\u0107 strategi\u0119 wdra\u017cania dla uzyskania odpowiednich zach\u0119t i gwarancji skutecznego wprowadzenia nowych technologii na rynek;jak zapewni\u0107 przestrzeganie niezb\u0119dnych norm unijnych w celu zapewnienia spójnego wdro\u017cenia w skali ca\u0142ej Europy.
Pe\u0142na wersja Bia\u0142ej Ksi\u0119gi o Transporcie w roku 2050 jest do pobrania tutaj<\/a> .<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":112162,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[97],"class_list":["post-112161","infotrans","type-infotrans","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-unia-europejska"],"acf":[],"yoast_head":"\n