Z\u0142o\u017cony, wielopasmowy elektroniczny system poboru op\u0142at drogowych w warunkach p\u0142ynnego ruchu, który ma zosta\u0107 wdro\u017cony w Polsce, musi by\u0107 zaprojektowany, opracowany, wyprodukowany, zainstalowany i wdro\u017cony zaledwie w 12 miesi\u0119cy (wed\u0142ug GDDKiA podpisanie umowy ze zwyci\u0119zc\u0105 przetargu ma nast\u0105pi\u0107 w po\u0142owie 2010 roku i zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem, elektroniczny system poboru op\u0142at drogowych ma rozpocz\u0105\u0107 dzia\u0142anie w Polsce 1 lipca 2011 roku).
Bu\u0142ka z mas\u0142em?
Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce zainstalowanie i uruchomienie elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych (ETC) nie jest \u0142atwym zadaniem. Jest tylko kilka firm na \u015bwiecie, które mog\u0105 poradzi\u0107 sobie z tak trudnym projektem i zagwarantowa\u0107, \u017ce funkcjonowanie systemu oka\u017ce si\u0119 rzeczywistym sukcesem. Ostatnie przeprowadzone w Europie wdro\u017cenie elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych dowiod\u0142o, jak trudne mo\u017ce to by\u0107 zadanie dla wykonawcy, który nie posiada odpowiedniego do\u015bwiadczenia w realizacji tego typu przedsi\u0119wzi\u0119\u0107. Dlaczego zatem wdro\u017cenie elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych stanowi a\u017c tak du\u017ce wyzwanie? Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce budowane obecnie elektroniczne systemy poboru op\u0142at drogowych powstaj\u0105 na du\u017cym obszarze terytorialnym i musz\u0105 by\u0107 odpowiednio wydajne, niezawodne i ekonomiczne w dzia\u0142aniu. Dodatkowo, systemy te musz\u0105 by\u0107 elastyczne i w mo\u017cliwie najwi\u0119kszym stopniu przyjazne dla u\u017cytkowników. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 firm dzia\u0142aj\u0105cych w bran\u017cy technologii dla transportu posiada do\u015bwiadczenie w pewnych, wybranych dzia\u0142aniach, ale brakuje im niezmiernie wa\u017cnego know-how i do\u015bwiadczenia w zakresie integrowania systemu poboru op\u0142at drogowych. Je\u017celi ten podstawowy i konieczny warunek nie jest spe\u0142niony przez wykonawc\u0119 elektronicznego systemu poboru op\u0142at, wówczas proces instalacji takiego systemu pogr\u0105\u017ca si\u0119 w chaosie pomy\u0142ek i awarii poszczególnych komponentów, jak pokazuje ostatnie tego typu wdro\u017cenie w Europie.
Stopie\u0144 z\u0142o\u017cono\u015bci wdro\u017cenia elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych zale\u017cy tak\u017ce od skali wdro\u017cenia, innymi s\u0142owy od tego ile rodzajów dróg ma zosta\u0107 obj\u0119tych poborem op\u0142at (np. czy maj\u0105 to by\u0107 tylko autostrady, drogi ekspresowe i g\u0142ówne drogi krajowe).
W niektórych krajach, np. w Holandii, planowano obj\u0105\u0107 poborem op\u0142at wszystkie drogi oraz wszystkie pojazdy za pomoc\u0105 elektronicznego systemu bazuj\u0105cego na technologii GNSS, jednak wed\u0142ug informacji z ostatniego tygodnia pomys\u0142 ten wywo\u0142a\u0142 wiele kontrowersji w holenderskim rz\u0105dzie, którego wi\u0119kszo\u015b\u0107 sprzeciwia si\u0119 takiemu scenariuszowi poboru op\u0142at, a koncepcja obj\u0119ciem poborem op\u0142at wszystkich dróg w Holandii zosta\u0142a oficjalnie wstrzymana.
Istniej\u0105 jednak kraje w Europie, takie jak Francja, W\u0142ochy, Portugalia, Hiszpania, Czechy i Austria, gdzie wdro\u017cono prostsze systemy elektronicznego poboru op\u0142at bazuj\u0105ce na technologii DSRC, za pomoc\u0105 których op\u0142aty pobierane s\u0105 za korzystanie tylko z autostrad i dróg ekspresowych lub odcinków takich dróg. Te systemy elektronicznego poboru op\u0142at za przejazd wybranymi rodzajami dróg lub ich odcinkami nie spowodowa\u0142y takich kontrowersji.
P\u0142ynne i skuteczne wdro\u017cenie elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych zale\u017cy od wykonawcy wy\u0142onionego w drodze przetargu i tego, czy wykonawca ten posiada odpowiednie przygotowanie w zakresie integracji systemu poparte praktycznym do\u015bwiadczeniem zdobytym podczas realizacji przynajmniej kilku podobnych inwestycji.
Warunki udanego wdro\u017cenia
Realizacja elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych stanowi du\u017c\u0105 inwestycj\u0119, która wymaga dok\u0142adnego i rzetelnego przygotowania. Kluczowe czynniki decyduj\u0105ce o udanym uruchomieniu systemu oraz jego dalszej, skutecznej i d\u0142ugofalowej eksploatacji to:
– Praktyczna koncepcja systemu. Powinna by\u0107 mo\u017cliwie najprostsza, uwzgl\u0119dnia\u0107 specyfik\u0119 danego kraju i zachowa\u0107 zgodno\u015b\u0107 z krajowymi regulacjami prawnymi dotycz\u0105cymi op\u0142at drogowych. Musi uwzgl\u0119dnia\u0107 ogólnokrajowe systemy poboru op\u0142at od u\u017cytkowników dróg, jak i umo\u017cliwia\u0107 w\u0142\u0105czenie do systemu lokalnych inicjatyw w zakresie poboru op\u0142at. Powinna wychodzi\u0107 naprzeciw mog\u0105cym pojawi\u0107 si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci wymogom
i trendom.
– Zastosowana technologia. Technologia systemu powinna by\u0107 sprawdzona w praktyce, co oznacza, i\u017c osi\u0105gn\u0119\u0142a ju\u017c ona dojrza\u0142o\u015b\u0107 wspieraj\u0105c ró\u017cne systemy poboru op\u0142at (w których op\u0142aty naliczane s\u0105 wed\u0142ug czasu przejazdu, d\u0142ugo\u015bci przejechanego odcinka i miejsca). Powinna gwarantowa\u0107 osi\u0105gni\u0119cie maksymalnych mo\u017cliwych zysków dzi\u0119ki wysokim wska\u017anikom skuteczno\u015bci poboru oraz egzekwowania op\u0142at. Musi umo\u017cliwia\u0107 skalowalno\u015b\u0107 systemu, aby sprosta\u0107 rosn\u0105cej liczbie jego u\u017cytkowników, zapewnia\u0107 jego elastyczno\u015b\u0107 i otwarty charakter w celu uwzgl\u0119dnienia przysz\u0142ych wymogów. Musi tak\u017ce zapewnia\u0107 interoperacyjno\u015b\u0107 w ramach UE.
– Bezpieczne wdro\u017cenie systemu zgodnie z przyj\u0119tym harmonogramem. Niezb\u0119dne jest profesjonalne zarz\u0105dzanie projektem oraz posiadanie zespo\u0142u specjalistów o wysokich kompetencjach i jasno okre\u015blonych zadaniach. Kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa do\u015bwiadczony partner projektu posiadaj\u0105cy wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie w zakresie wdra\u017cania elektronicznych systemów poboru op\u0142at drogowych. Wykonawca projektu musi umie\u0107 skutecznie skoordynowa\u0107 prac\u0119 wszystkich podwykonawców zaanga\u017cowanych w realizacj\u0119 tak z\u0142o\u017conego przedsi\u0119wzi\u0119cia.
– Niskie pocz\u0105tkowe koszty systemu. Istotne jest zapewnienie niskokosztowych oraz \u0142atwych i tanich w instalacji jednostek pok\u0142adowych (OBU). System powinien mie\u0107 niewielkie potrzeby w zakresie instalacji urz\u0105dze\u0144 przy drogach, tak aby odby\u0142a si\u0119 ona zgodnie z za\u0142o\u017conym harmonogramem.
– Niskie koszty eksploatacji systemu. Wysoki stopie\u0144 automatyzacji systemu oznacza, \u017ce potrzebna jest niewielka liczba pracowników zajmuj\u0105cych si\u0119 manualn\u0105 weryfikacj\u0105 p\u0142atno\u015bci i ich egzekucj\u0105 w przypadku zaistnia\u0142ych nadu\u017cy\u0107. Efektywne zarz\u0105dzanie obs\u0142ug\u0105 u\u017cytkowników wymaga sprawnej procedury zawierania umów i bilingu oraz skutecznego systemu dystrybucji i napraw jednostek pok\u0142adowych (OBU). Kluczowe znaczenie ma nieuci\u0105\u017cliwe utrzymanie systemu (w tym urz\u0105dze\u0144 instalowanych przy drogach, jednostek pok\u0142adowych
i systemów zaplecza) oraz niewielkie koszty komunikacji (transferu danych z jednostek pok\u0142adowych
do systemów zaplecza).
Sztuka planowania
Wdra\u017caj\u0105c elektroniczny system poboru op\u0142at drogowych konieczne jest zharmonizowanie w ramach jednego projektu setek dzia\u0142a\u0144 i dziesi\u0105tków dostawców. W przypadku tak z\u0142o\u017conej inwestycji za norm\u0119 nale\u017cy uzna\u0107 to, \u017ce wykonawca systemu musi skutecznie poradzi\u0107 sobie z wieloma niespodziewanymi sytuacjami tak, aby nie mia\u0142y one negatywnego wp\u0142ywu na termin uruchomienia systemu, wygod\u0119 jego u\u017cytkowników, czyli kierowców oraz niezawodne i efektywne dzia\u0142anie systemu. Naturalnie, ca\u0142y proces wdro\u017cenia a nast\u0119pnie eksploatacji systemu musi przebiega\u0107 zgodnie z regulacjami prawnymi obowi\u0105zuj\u0105cymi w danym kraju. To z\u0142o\u017cone zadanie jest wyzwaniem, któremu nie sprosta firma, która nie posiada znacz\u0105cego know-how i bogatego do\u015bwiadczenia zdobytego w trakcie skutecznej realizacji projektów w zakresie komercyjnego wdro\u017cenia i eksploatacji elektronicznych systemów poboru op\u0142at drogowych.
Wdro\u017cenie elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych obejmuje d\u0142ug\u0105 list\u0119 wa\u017cnych zada\u0144, które trzeba z wyprzedzeniem dok\u0142adnie zaplanowa\u0107, skoordynowa\u0107 i sprawnie wykona\u0107, w tym: przygotowanie koncepcji i projektu systemu, planowanie, prace budowlane, uzyskanie wymaganych praw do rozmieszczenia elementów infrastruktury (w sytuacji poboru op\u0142at na autostradach i drogach ekspresowych), instalacj\u0119 infrastruktury (w tym krytycznych komponentów IT i telekomunikacyjnych), opracowanie, wytworzenie i dostarczenie urz\u0105dze\u0144 instalowanych przy drogach i w pojazdach, wszystkie aplikacje i programy komputerowe zwi\u0105zane z funkcjonowaniem instalacji rozmieszczonych przy drogach, bezpiecze\u0144stwo danych, zbudowanie sieci dystrybucji jednostek pok\u0142adowych (OBU), pe\u0142en system egzekwowania op\u0142at od u\u017cytkowników uchylaj\u0105cych si\u0119 ich p\u0142aceniu, wraz z urz\u0105dzeniami stacjonarnymi, mobilnymi i systemem centralnym, centralny system bilingowy, oraz system zarz\u0105dzania relacjami z klientem (CRM).
Bior\u0105c powy\u017csze pod uwag\u0119, wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce wykonawca elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych nie uniknie wspó\u0142pracy z firmami projektowymi, in\u017cynieryjnymi i wdro\u017ceniowymi w trakcie budowy infrastruktury systemu poboru op\u0142at oraz stacjonarnego i mobilnego systemu inspekcji. Gdy konieczna jest budowa sieci transferu danych (np. sie\u0107 telefonii komórkowej), wykonawca musi równie\u017c p\u0142ynnie wspó\u0142pracowa\u0107 z partnerem odpowiedzialnym za komponent telekomunikacyjny, jak równie\u017c z dostawcami oprogramowania i firmami informatycznymi oraz z instytucj\u0105 bankow\u0105 w celu zapewnienia us\u0142ug finansowych, takich jak biling czy prowadzenie rachunkowo\u015bci.
Wykonawca elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych wspó\u0142pracuj\u0105c z podwykonawcami musi stworzy\u0107 sprawnie dzia\u0142aj\u0105c\u0105 ogólnokrajow\u0105 sie\u0107 dystrybucji jednostek pok\u0142adowych (OBU), która zapewni obs\u0142ug\u0119 u\u017cytkowników rozliczaj\u0105cych si\u0119 zarówno w trybie op\u0142at z góry, jak i z do\u0142u oraz umo\u017cliwi zak\u0142adanie kont rozliczeniowych. Co wi\u0119cej, wykonawca ma równie\u017c obowi\u0105zek stworzenia portalu internetowego i telefonicznego centrum obs\u0142ugi (call center), aby kierowcy mogli w mo\u017cliwie najdogodniejszy sposób korzysta\u0107 z us\u0142ug zwi\u0105zanych z elektronicznym systemem poboru op\u0142at.
Ponadto wykonawca musi zapewni\u0107 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 24 godziny na dob\u0119 przez 7 dni w tygodniu infolini\u0119 jako narz\u0119dzie wsparcia dla kierowców. Infolinia ma \u015bwiadczy\u0107 us\u0142ugi w wielu j\u0119zykach i to nie tylko w stopniu wystarczaj\u0105cym do obs\u0142ugi rozmów z zagranicznymi kierowcami, ale tak\u017ce do obs\u0142ugi dokumentacji kierowców wystawionej w j\u0119zykach obcych.
Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce wszystkie te us\u0142ugi musz\u0105 by\u0107 przygotowane, przetestowane i uruchomione
z wyprzedzeniem w stosunku do oficjalnego terminu uruchomienia systemu, tak aby kierowcy, czyli jego u\u017cytkownicy, mogli zarejestrowa\u0107 si\u0119 w systemie, otrzyma\u0107 jednostki pok\u0142adowe (OBU) i przeprowadzi\u0107 ich p\u0142ynn\u0105 instalacj\u0119 w sposób, który nie b\u0119dzie zak\u0142óca\u0142 ich pracy.
Nie mo\u017cna równie\u017c zapomina\u0107 i nie docenia\u0107 tego, jak du\u017ce znaczenie ma kampania informacyjna
na temat ogólnokrajowego elektronicznego systemu poboru op\u0142at drogowych, która musi dotrze\u0107 nie tylko
do kierowców pochodz\u0105cych z kraju, w którym system jest instalowany, ale tak\u017ce do kierowców
w pozosta\u0142ych krajach w Europie. Kampani\u0119 nale\u017cy przeprowadzi\u0107 we wspó\u0142pracy z organizacjami zrzeszaj\u0105cymi przewo\u017aników transportu drogowego i ich stowarzyszeniami partnerskimi dzia\u0142aj\u0105cymi
w innych pa\u0144stwach.
Podsumowuj\u0105c
Zaprezentowany powy\u017cej materia\u0142 zosta\u0142 opracowany przez firm\u0119 Kapsch TrafficCom, która specjalizuje si\u0119 w opracowywaniu inteligentnych rozwi\u0105za\u0144 w zakresie telematyki ruchu drogowego. Ma ju\u017c za sob\u0105 230 wdro\u017conych projektów w 38 krajach na 5 kontynentach, w tym krajowe elektroniczne systemy poboru op\u0142at drogowych w warunkach p\u0142ynnego ruchu (MLFF) w Szwajcarii, Austrii i Czechach (system uruchomiony w 2007 r.). W kolejnym artykule przedstawimy ró\u017cne rodzaje elektronicznych systemów poboru op\u0142at, technologie wykorzystywane do budowy takich systemów oraz zalety systemów elektronicznego poboru op\u0142at. Dodatkowo, w tym materiale znajd\u0105 si\u0119 informacje dot. manualnych i automatycznych systemów poboru op\u0142at drogowych. To mo\u017ce przyda\u0107 si\u0119 tak\u017ce do organizowania poboru op\u0142at w centrach miast. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":106975,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-106974","infotrans","type-infotrans","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy"],"acf":[],"yoast_head":"\n