{"id":124926,"date":"2013-01-05T20:31:20","date_gmt":"2013-01-05T20:31:20","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/"},"modified":"2013-01-05T20:31:20","modified_gmt":"2013-01-05T20:31:20","slug":"konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce","status":"publish","type":"infotram","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/","title":{"rendered":"Konstal 13N – krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce"},"content":{"rendered":"
Z okazji po\u017cegnania warszawskich tramwajów 13N warto przyjrze\u0107 si\u0119 historii tego modelu oraz nowo\u015bci technicznych, jakie przyniós\u0142 ze sob\u0105.<\/div>\n

<\/p>\n

\"tram59817_760\"<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

W latach 30. XX wieku, w erze upadku tramwajów w USA, stowarzyszenie dyrektorów przedsi\u0119biorstw tramwajowych (Presidents’Conference Committee –st\u0105d PCC) opracowa\u0142o koncepcj\u0119 nowego pojazdu, który dzi\u0119ki ulepszonym rozwi\u0105zaniom technicznym mia\u0142 zapewni\u0107 przewag\u0119 tramwajów nad samochodami. Pojazd wyposa\u017cono w mocne silniki, automatyczny rozrusznik zapewniaj\u0105cy p\u0142ynn\u0105 jazd\u0119, efektywne hamulce i skr\u0119tne wózki. Nadwozie by\u0142o d\u0142ugie i pojemne. Szczególn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pojazdu by\u0142 rozrusznik b\u0119bnowy Westinghouse z 99 pozycjami. Tramwaje PCC by\u0142y budowane przez firmy St. Louis i Pullman.<\/div>\n
W czasie II wojny \u015bwiatowej i krótko po niej licencj\u0119 PCC zakupi\u0142y firmy La Brugeoise et Nivelles z Belgii oraz \u010ceskomoravskáKolben-Dan\u011bk (pó\u017aniej \u010cKD Tatra) z Czechos\u0142owacji. W 1952 r. w \u010cKD skonstruowano tramwaj Tatra T1. Dwa egzemplarze tego modelu trafi\u0142y w 1955 r. do Warszawy. Komunikacja tramwajowa w polskiej stolicy opiera\u0142a si\u0119 wówczas na przedwojennych typach licznych literowanych serii –dwuosiowych wagonów z doczepami, z rozruchem bezpo\u015brednim za pomoc\u0105 r\u0119cznego nastawnika, serii od A do K, oraz powojennego modelu N. Tramwaje posiada\u0142y wn\u0119trze z przedsionkami, z szerokimi siedziskami lub \u0142awkami po obu stronach. Model T1 przedstawia\u0142 si\u0119 przy nich zupe\u0142nie odmiennie –cechowa\u0142o go op\u0142ywowe, przeszklone nadwozie z przestronnym wn\u0119trzem, osadzone na dwuosiowych wózkach z 2 silnikami ka\u017cdy. <\/div>\n
Tramwaj T1 odwzorowano w polskiej wytwórni Konstal w Chorzowie, gdzie opracowano polski odpowiednik. Z braku odpowiedniego producenta w kraju, aparatur\u0119 elektryczn\u0105 zakupiono w belgijskiej firmie ACEC. Dokonano zestrojenia belgijskiej aparatury i polskich silników. <\/div>\n

<\/p>\n

\"50323719591004_760\"<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

\"503237195910042_760\"<\/div>\n

<\/a><\/p>\n

<\/p>\n

Zdj\u0119cia: Ekspress Wieczorny, nr 237, 1959 r.<\/div>\n
Testy pojazdu skrócono do minimum, tak i\u017c pierwszy 13N trafi\u0142 do Warszawy w 1959 r. By\u0142 to jeden z licznych przypadków w historii peerelowskiej techniki, gdy niedopracowany jeszcze pojazd kierowano do produkcji seryjnej (inne przyk\u0142ady to San H-01 i Jelcz PR110U). Pierwszy egzemplarz z numerem 503 testowano jedynie 5 miesi\u0119cy.<\/div>\n
Jako priorytet postawiono wymian\u0119 ca\u0142o\u015bci warszawskiego taboru na nowe pojazdy „szybkobie\u017cne”, gdy\u017c tak okre\u015blano 13N. Nowy tramwaj ze wzgl\u0119du na mocne silniki i automatyczny rozruch w istocie by\u0142 bardzo szybki, nawet w zestawieniu z ówczesnymi samochodami osobowymi –Warszawa M-20 czy te\u017c Syrena.<\/div>\n
O tramwaju w 1958 r. w warszawskiej prasie pisano, \u017ce b\u0119dzie móg\u0142 pomie\u015bci\u0107 93 osoby wygodnie, a 165 „tradycyjnie”. Pojazd mia\u0142 osi\u0105ga\u0107 szybko\u015b\u0107 65 km\/h wobec 40 km\/h dla dotychczasowych pojazdów. System hamulcowy by\u0142 podwójny i mia\u0142 opiera\u0107 si\u0119 na hamulcach tarczowych i szynowych. Miejsc siedz\u0105cych mia\u0142o by\u0107 jedynie 21, gdy\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 przestrzeni by\u0142a przeznaczona dla podró\u017cuj\u0105cych na stoj\u0105co. Tramwaj mia\u0142 drzwi tylko z jednej strony. Przewidziano miejsce dla konduktora. Pe\u0142ny rozruch mia\u0142 trwa\u0107 jedynie 15 sekund, a droga hamowania przy 60 km\/h mia\u0142a wynosi\u0107 tylko 15 metrów (dla porównania, Warszawa M-20 rozp\u0119dza\u0142a si\u0119 do setki przez 45 s). <\/div>\n
Tramwaje okaza\u0142y si\u0119 zawodne w eksploatacji, a dopracowanie ich konstrukcji pod k\u0105tem niezawodno\u015bci zaj\u0119\u0142o blisko dziesi\u0119\u0107 lat. Dodatkowo, warszawska komunikacja tramwajowa cierpia\u0142a na cz\u0119ste zerwania sieci trakcyjnej, w wyniku stosowania oszcz\u0119dno\u015bciowego drutu stalowo-aluminiowego w miejsce miedzianego. <\/div>\n
W tym czasie, tabor tramwajowy w innych miastach stawa\u0142 si\u0119 coraz bardziej przestarza\u0142y i nie nad\u0105\u017ca\u0142 za rozwojem miast i zwi\u0119kszonymi potrzebami komunikacyjnymi. Sz\u0142o to w parze ze znikom\u0105 produkcj\u0105 samochodów osobowych. W 1969 r. wykonano ostatni egzemplarz 13N, po wyprodukowaniu 836 sztuk, z których zaledwie kilka nie trafi\u0142o do Warszawy. Zak\u0142ady w Konstalu przestawi\u0142y si\u0119 na produkcj\u0119 modelu 102N i nast\u0119pnie 102Na. Tramwaj ten bazowa\u0142 na 13N, lecz by\u0142 przegubowy i posiada\u0142 rozrz\u0105d stycznikowy po\u015bredni.<\/div>\n
Po upowszechnieniu w Warszawie i dopracowaniu konstrukcji, tramwaje 13N zapewni\u0142y szybk\u0105 i wydajn\u0105 komunikacj\u0119 tramwajow\u0105. Pojazdy \u0142\u0105czono powszechnie w sk\u0142ady, a rzadziej w trójsk\u0142ady. <\/div>\n
Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 tramwaju 13N okaza\u0142a si\u0119 dwustopniowa przek\u0142adnia, która w wyniku zu\u017cycia eksploatacyjnego pracowa\u0142a z dono\u015bnym wyciem.<\/div>\n
Nast\u0119pc\u0105 tramwaju 13N, przejmuj\u0105cym koncepcj\u0119 konstrukcyjn\u0105, by\u0142 tramwaj 105N. W nowym modelu najwi\u0119ksz\u0105 ró\u017cnic\u0105 by\u0142o kanciaste, obficie przeszklone, czterodrzwiowe nadwozie. Model 105N, modyfikacja 105Na i w\u0105skotorowa wersja 805Na w wyniku zmasowanej produkcji w drugiej po\u0142owie lat 70. i w latach 80., do dzi\u015b stanowi\u0105 podstaw\u0119 taboru tramwajowego w licznych polskich miastach.<\/div>\n
Dzie\u0144 31 grudnia 2011 r. zako\u0144czy\u0142 epok\u0119 w polskiej komunikacji tramwajowej. Wycofanie tramwajów 13N to symboliczny moment. Produkowane pó\u017aniej przegubowe tramwaje 102N i 102Na, przypominaj\u0105ce pojazdy koncepcji PCC, zosta\u0142y ju\u017c wcze\u015bniej wycofane z eksploatacji. Z ko\u0144cem 2012 r. z polskich ulic znik\u0142a charakterystyczna, ob\u0142a bry\u0142a karoserii, nawi\u0105zuj\u0105ca do pierwotnego konceptu z lat 30. Nie mniej jednak niegdy\u015b przysz\u0142o\u015bciowa technologia nadal pozostaje w eksploatacji w podwoziach licznych tramwajów serii 105Na i 805Na.<\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":124927,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[1343,919,9888,84],"class_list":["post-124926","infotram","type-infotram","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-13n","tag-konstal","tag-tw","tag-warszawa"],"acf":[],"yoast_head":"\nKonstal 13N - krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Konstal 13N - krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Z okazji po\u017cegnania warszawskich tramwajów 13N warto przyjrze\u0107 si\u0119 historii tego modelu oraz nowo\u015bci...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/52544\/tram59817_760.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/\",\"name\":\"Konstal 13N - krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50e87f88df027.jpg\",\"datePublished\":\"2013-01-05T20:31:20+00:00\",\"dateModified\":\"2013-01-05T20:31:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50e87f88df027.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50e87f88df027.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Infotram\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Konstal 13N – krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Konstal 13N - krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Konstal 13N - krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce","og_description":"Z okazji po\u017cegnania warszawskich tramwajów 13N warto przyjrze\u0107 si\u0119 historii tego modelu oraz nowo\u015bci...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","og_image":[{"url":"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/52544\/tram59817_760.jpg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/","name":"Konstal 13N - krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50e87f88df027.jpg","datePublished":"2013-01-05T20:31:20+00:00","dateModified":"2013-01-05T20:31:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#primaryimage","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50e87f88df027.jpg","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50e87f88df027.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/konstal-13n-krok-milowy-tramwajow-w-polsce\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Infotram","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infotram\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Konstal 13N – krok milowy tramwaj\u00f3w w Polsce"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infotram\/124926","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infotram"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/infotram"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124926"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media\/124927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124926"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124926"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124926"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}