{"id":180419,"date":"2018-01-14T16:01:00","date_gmt":"2018-01-14T16:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/"},"modified":"2018-01-14T16:01:00","modified_gmt":"2018-01-14T16:01:00","slug":"25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895","status":"publish","type":"infoship","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/","title":{"rendered":"25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom „Jan Heweliusz”"},"content":{"rendered":"

25 lat temu, 14 stycznia 1993 r. przed \u015bwitem w pobli\u017cu niemieckiej wyspy Rugia zaton\u0105\u0142 polski prom MF „Jan Heweliusz”. By\u0142a to najbardziej tragiczna katastrofa w historii polskiej \u017ceglugi – zgin\u0119\u0142o 55 os\u00f3b – obywateli Polski, Austrii, W\u0119gier, Czech, Szwecji i Norwegii.<\/span><\/p>\n

„Heweliusz” wyp\u0142yn\u0105\u0142 w nocy z 13 na 14 stycznia 1993 ze \u015awinouj\u015bcia do szwedzkiego Ystad. Rejs rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 z op\u00f3\u017anieniem, bo wcze\u015bniej naprawiano furt\u0119 rufow\u0105, czyli klap\u0119 zamykaj\u0105c\u0105 wn\u0119trze pok\u0142adu kolejowo-samochodowego. Na pok\u0142adzie znajdowa\u0142y si\u0119 64 osoby: pasa\u017cerowie i cz\u0142onkowie za\u0142ogi, 28 tir\u00f3w i 10 wagon\u00f3w kolejowych. <\/p>\n

Rejs przebiega\u0142 normalnie do ok. godz. 3.30, kiedy na morzu zacz\u0105\u0142 si\u0119 sztorm. Prom p\u0142yn\u0105\u0142 w\u00f3wczas wzd\u0142u\u017c wybrze\u017cy Rugii. Ok. godz. 4.00, gdy „Jan Heweliusz” min\u0105\u0142 p\u00f3\u0142nocno-zachodni cypel wyspy, huragan uderzy\u0142 w jego burt\u0119 z si\u0142\u0105 12 stopni w skali Beauforta. Kapitan Andrzej U\u0142asiewicz pr\u00f3bowa\u0142 ratowa\u0107 jednostk\u0119 poprzez ustawienie jej dziobem w kierunku fal, jednak bezskutecznie. O 4.30 kapitan – wobec coraz wi\u0119kszego przechy\u0142u jednostki – nakaza\u0142 jej opuszczenie.<\/p>\n

Wys\u0142ano sygna\u0142 SOS. Rosn\u0105cy przechy\u0142 i ci\u0119\u017ckie warunki pogodowe uniemo\u017cliwi\u0142y za\u0142odze spuszczenie szalup, mimo to prowadzono akcj\u0119 ratunkow\u0105, w kt\u00f3rej uczestniczy\u0142y niemieckie, du\u0144skie i szwedzkie \u015bmig\u0142owce, a tak\u017ce promy „Niebor\u00f3w” i „Kopernik”, niemiecki holownik ratowniczy „Arkona” i polski statek „Huragan”. Na wod\u0119 spuszczono siedem tratw. Ok. godz. 11.00 prom zaton\u0105\u0142. Kapitan, pierwszy oficer Roger Janicki i trzeci oficer Janusz Lewandowski do ko\u0144ca pozostali na mostku kapita\u0144skim. <\/p>\n

Zgin\u0119\u0142o 55 os\u00f3b: 35 pasa\u017cer\u00f3w (w tym dwoje dzieci) i 20 cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi. Odnaleziono 39 cia\u0142. Uratowano dziewi\u0119ciu cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi. <\/p>\n

Izby Morskie przez 6 lat zajmowa\u0142y si\u0119 badaniem przyczyn wypadku. Ostatecznie Odwo\u0142awcza Izba Morska w Gda\u0144sku uzna\u0142a, \u017ce prom nie nadawa\u0142 si\u0119 do \u017ceglugi, a odpowiedzialnym za to by\u0142 jego szczeci\u0144ski armator, sp\u00f3\u0142ka „Euroafrica” i w\u0142a\u015bciciel statku, kt\u00f3ry dopu\u015bci\u0142 go do eksploatacji, wiedz\u0105c o jego wadach konstrukcyjnych. Za wsp\u00f3\u0142winnych tragedii uznano tak\u017ce Polski Rejestr Statk\u00f3w i Urz\u0105d Morski w Szczecinie oraz zmar\u0142ego w katastrofie dow\u00f3dc\u0119 jednostki, kt\u00f3ry zdecydowa\u0142 si\u0119 wyj\u015b\u0107 w morze mimo ekstremalnych warunk\u00f3w pogodowych.<\/p>\n

Przez wiele lat bliscy ofiar domagali si\u0119 odszkodowa\u0144. W 2003 roku S\u0105d Okr\u0119gowy w Szczecinie oddali\u0142 pozwy rodzin marynarzy o odszkodowania, uzasadniaj\u0105c, \u017ce uleg\u0142y one przedawnieniu. Wdowy win\u0105 obarczy\u0142y swojego pe\u0142nomocnika uznaj\u0105c, \u017ce nie informowa\u0142 ich o przebiegu post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych i z\u0142o\u017cy\u0142y na niego za\u017calenie. Spraw\u0105 adwokata zaj\u0119\u0142a si\u0119 Okr\u0119gowa Rada Adwokacka, kt\u00f3ra na trzy miesi\u0105ce pozbawi\u0142a mecenasa prawa wykonywania zawodu. Ten jednak odwo\u0142a\u0142 si\u0119 do Naczelnej Rady Adwokackiej, kt\u00f3ra t\u0119 kar\u0119 uchyli\u0142a. S\u0105d w Poznaniu uchyli\u0142 wyrok S\u0105du Okr\u0119gowego w Szczecinie w sprawie odszkodowa\u0144.<\/p>\n

Stowarzyszenie Wd\u00f3w i Rodzin Marynarzy z promu „Jan Heweliusz” w 2000 r. z\u0142o\u017cy\u0142o skarg\u0119 do Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka w Strasburgu. Wdowy skar\u017cy\u0142y si\u0119 na stronniczo\u015b\u0107 i nierzetelno\u015b\u0107 Izb Morskich. 3 marca 2005 r. Trybuna\u0142 przyzna\u0142 11 wdowom po marynarzach odszkodowanie za straty moralne w wysoko\u015bci 4,5 tys. euro dla ka\u017cdej z nich. S\u0119dziowie Trybuna\u0142u uznali, \u017ce obie izby by\u0142y w post\u0119powaniu stronnicze i nieobiektywnie zbada\u0142y spraw\u0119 zatoni\u0119cia promu. Zdaniem Trybuna\u0142u pogwa\u0142cona zosta\u0142a jedna z zasad Europejskiej Konwencji Praw Cz\u0142owieka (ten sam s\u0119dzia prowadzi\u0142 post\u0119powanie \u015bledcze, a nast\u0119pnie orzeka\u0142 jako przewodnicz\u0105cy sk\u0142adu). Pa\u0144stwo polskie zosta\u0142o zobowi\u0105zane do wyp\u0142aty wdowom odszkodowania oraz do zmiany prawa o izbach morskich. Nowelizacja Ustawy o Izbach Morskich wesz\u0142a w \u017cycie w 2009 r. Od tamtej pory w izbach orzekaj\u0105 s\u0119dziowie s\u0105d\u00f3w powszechnych. <\/p>\n

Prom kolejowo-samochodowy „Jan Heweliusz” zosta\u0142 zbudowany w 1977 r. w stoczni Trosvik w Norwegii. Prom przed zatoni\u0119ciem mia\u0142 blisko 30 wypadk\u00f3w, a w 1986 r. na jego pok\u0142adzie wybuch\u0142 po\u017car. W czasie katastrofy armatorem jednostki by\u0142a Euroafrica, sp\u00f3\u0142ka-c\u00f3rka Polskich Linii Oceanicznych. Zatoni\u0119cie „Heweliusza” by\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 katastrof\u0105 w historii polskiej \u017ceglugi, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 w czasie pokoju.<\/p>\n

Jego wrak spoczywa na g\u0142\u0119boko\u015bci oko\u0142o 25 metr\u00f3w pod powierzchni\u0105 morza. (PAP)<\/p>\n

„<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":180420,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[27],"tags":[353,190,375],"class_list":["post-180419","infoship","type-infoship","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-wydarzenia","tag-port-swinoujscie","tag-prom","tag-wypadek"],"acf":[],"yoast_head":"\n25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom "Jan Heweliusz" - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom "Jan Heweliusz"\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"25 lat temu, 14 stycznia 1993 r. przed \u015bwitem w pobli\u017cu niemieckiej wyspy Rugia...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/default\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/\",\"name\":\"25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom \\\"Jan Heweliusz\\\" - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/25-lat-temu-zatonal-prom-fot.-wikipedia-0-1.jpg\",\"datePublished\":\"2018-01-14T16:01:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-01-14T16:01:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/25-lat-temu-zatonal-prom-fot.-wikipedia-0-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/25-lat-temu-zatonal-prom-fot.-wikipedia-0-1.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Infoship\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom „Jan Heweliusz”\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom \"Jan Heweliusz\" - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom \"Jan Heweliusz\"","og_description":"25 lat temu, 14 stycznia 1993 r. przed \u015bwitem w pobli\u017cu niemieckiej wyspy Rugia...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","og_image":[{"url":"default"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/","name":"25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom \"Jan Heweliusz\" - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/25-lat-temu-zatonal-prom-fot.-wikipedia-0-1.jpg","datePublished":"2018-01-14T16:01:00+00:00","dateModified":"2018-01-14T16:01:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#primaryimage","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/25-lat-temu-zatonal-prom-fot.-wikipedia-0-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/25-lat-temu-zatonal-prom-fot.-wikipedia-0-1.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/25-lat-temu-zatonal-prom-jan-heweliusz-_more_101895\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Infoship","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infoship\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"25 lat temu zaton\u0105\u0142 prom „Jan Heweliusz”"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infoship\/180419","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infoship"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/infoship"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=180419"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media\/180420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=180419"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=180419"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=180419"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}