NIK negatywnie ocenia gospodark\u0119 w\u0142asnym maj\u0105tkiem, prowadzon\u0105 przez PKP S.A. (SP\u00d3\u0141K\u0118) w badanych latach 2001 – 2004. Nie zrealizowano zasadniczych postanowie\u0144 ustawy o restrukturyzacji w zakresie gospodarowania maj\u0105tkiem. Trudno\u015bci w sprawowaniu ochrony obiekt\u00f3w zlokalizowanych wzd\u0142u\u017c linii kolejowych oraz z\u0142a sytuacja finansowa PKP powoduj\u0105 systematyczn\u0105 dewastacj\u0119 infrastruktury. Niedobry stan techniczny budynk\u00f3w i budowli stanowi\u0142 istotn\u0105 barier\u0119 w zbyciu zb\u0119dnego maj\u0105tku. Kontrola zosta\u0142a przeprowadzona z w\u0142asnej inicjatywy NIK mi\u0119dzy 26 pa\u017adziernika 2004 a 7 marca 2005 roku. Jej celem by\u0142a ocena gospodarowania nieruchomo\u015bciami, w szczeg\u00f3lno\u015bci maj\u0105tkiem niewykorzystanym do cel\u00f3w produkcyjnych i nieprzekazanym podmiotom powsta\u0142ym z podzia\u0142u PKP. Oceniono r\u00f3wnie\u017c zabezpieczenie interes\u00f3w ekonomicznych i prawnych w umowach najmu i dzier\u017cawy mienia, zawartych przez PKP S.A. Kontrol\u0119 przeprowadzono w 11 Zak\u0142adach Gospodarowania Nieruchomo\u015bciami PKP S.A. oraz w Przedsi\u0119biorstwie Turystyczno-Wypoczynkowym „Natura Tour” Sp.z o.o..
\nPKP S.A. dysponuje znacznym maj\u0105tkiem trwa\u0142ym, kt\u00f3ry ze wzgl\u0119du na powa\u017cne ograniczenie przewoz\u00f3w, jest wy\u0142\u0105czony z eksploatacji. Maj\u0105tek \u00f3w stanowi\u0105 nieczynne dworce i magazyny, nieu\u017cytkowane grunty oraz nieeksploatowane linie kolejowe. Dzia\u0142ania zwi\u0105zane z likwidacj\u0105 tego zb\u0119dnego mienia nie doprowadzi\u0142y do dostosowania ca\u0142ego maj\u0105tku PKP do bie\u017c\u0105cych potrzeb rynku transportowego. Kolejnym, istotnym problemem, wyst\u0119puj\u0105cym w badanym obszarze, pozostaje nieuregulowany stan w\u0142a\u015bcicielski znacznej cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci budowlanych i gruntowych.
\nSytuacja ta negatywnie wp\u0142ywa na dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 i stan finansowy sp\u00f3\u0142ek, powsta\u0142ych w wyniku podzia\u0142u maj\u0105tku by\u0142ego przedsi\u0119biorstwa pa\u0144stwowego PKP. Nie mia\u0142y one bowiem tzw. „w\u0142a\u015bcicielskiego umocowania” do zarz\u0105dzania infrastruktur\u0105 i utrzymywania jej w odpowiednim stanie technicznym. Badany maj\u0105tek by\u0142 w znacznym stopniu niedoinwestowany i wyeksploatowany. Brak dokapitalizowania sp\u00f3\u0142ek, powsta\u0142ych w wyniku restrukturyzacji PKP, mo\u017ce prowadzi\u0107 do dalszego obni\u017cenia konkurencyjno\u015bci transportu kolejowego.
\nNajwa\u017cniejsze ustalenia kontroli
\n• SP\u00d3\u0141KA nie uregulowa\u0142a do ko\u0144ca 2004 r. stanu prawnego ponad 60 tys. u\u017cytkowanych dzia\u0142ek o powierzchni prawie 57 tys ha z posiadanych 96,6 tys. nieruchomo\u015bci o powierzchni 108 tys. ha. Oko\u0142o 70% powierzchni grunt\u00f3w, przewidzianych do obj\u0119cia wnioskami uw\u0142aszczeniowymi, nie posiada\u0142o udokumentowanej w\u0142asno\u015bci Skarbu Pa\u0144stwa;
\n• Kontrolerzy ujawnili w 9 Zak\u0142adach Gospodarowania Nieruchomo\u015bciami (po\u015br\u00f3d 11 zbadanych) sprzeda\u017c maj\u0105tku z naruszeniem zasad rzetelno\u015bci, gospodarno\u015bci i legalno\u015bci. Tempo i zakres sprzeda\u017cy by\u0142y bardzo niskie. W latach obj\u0119tych kontrol\u0105 zbyto zaledwie 6,7% warto\u015bci aktyw\u00f3w trwa\u0142ych SP\u00d3\u0141KI; Zak\u0142ady nierzetelnie sporz\u0105dza\u0142y plany sprzeda\u017cy – np. planowano zbycie nieruchomo\u015bci o nieuregulowanym stanie prawnym;
\n• Kierownictwo SP\u00d3\u0141KI nie opracowa\u0142o docelowych koncepcji zagospodarowania maj\u0105tku i niew\u0142a\u015bciwie przygotowa\u0142o go do zbycia, w rezultacie nie uzyska\u0142o korzystnych cen za sprzeda\u017c niekt\u00f3rych nieruchomo\u015bci;
\n• Szereg nieruchomo\u015bci sprzedano z naruszeniem prawa – bez zgody ministra w\u0142a\u015bciwego dla spraw transportu i w trybie bezprzetargowym lub poni\u017cej ceny ustalonej przez rzeczoznawc\u00f3w; \u0142\u0105czny przych\u00f3d uzyskany z transakcji przeprowadzonych z naruszeniem zasad legalno\u015bci zamkn\u0105\u0142 si\u0119 kwot\u0105 prawie 1,86 mln z\u0142, za\u015b zmniejszenie przychod\u00f3w z tytu\u0142u sprzeda\u017cy sk\u0142adnik\u00f3w maj\u0105tku po zani\u017conej cenie wynios\u0142o 902,5 tys. z\u0142;
\n• Inspektorzy ocenili jako nielegalne i niegospodarne 38 skontrolowanych um\u00f3w. W jednym przypadku (nie obj\u0119cie udzia\u0142\u00f3w w kapitale zak\u0142adowym b. fabryki PAFAWAG) Izba skierowa\u0142a zawiadomienie do prokuratury wobec uzasadnionego podejrzenia pope\u0142nienia przest\u0119pstwa;
\n• Kontrola wykaza\u0142a zawieranie przez SP\u00d3\u0141K\u0118 um\u00f3w z najemcami i dzier\u017cawcami nieruchomo\u015bci bez dostatecznego zabezpieczenia w\u0142asnych interes\u00f3w ekonomicznych i prawnych (m.in. – uzyskiwano stawki czynszowe ni\u017csze od obowi\u0105zuj\u0105cych na rynku – tylko niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 um\u00f3w najmu i dzier\u017cawy zawarto po wcze\u015bniej przeprowadzonych przetargach – nie naliczano karnych odsetek za nieterminowe regulowanie nale\u017cno\u015bci czynszowych);
\n• We wszystkich skontrolowanych jednostkach wyst\u0105pi\u0142y nieprawid\u0142owo\u015bci spowodowane niedostatecznym nadzorowaniem i egzekwowaniem umownych warunk\u00f3w najmu, lub bezumownym najmem, co doprowadzi\u0142o do utraty przychod\u00f3w w kwocie ponad 1,072 mln z\u0142;
\n• Inspektorzy stwierdzili brak w\u0142a\u015bciwie zorganizowanej i wykonywanej kontroli wewn\u0119trznej w zbadanych jednostkach, pomimo zatrudnienia kontroler\u00f3w;
\n• SP\u00d3\u0141KA nie dokona\u0142a przegl\u0105du maj\u0105tku i nie ustali\u0142a, jaka jego cz\u0119\u015b\u0107 jest zb\u0119dna do wykonywania dzia\u0142alno\u015bci produkcyjnej. W rezultacie nie zagospodarowano znacznej cz\u0119\u015bci „maj\u0105tku zb\u0119dnego”, w tym m.in. ponad 1,9 tys. m2 powierzchni w posiadanych budynkach oraz ponad 440 tys. m2 powierzchni u\u017cytkowej dworc\u00f3w;
\n• Kontrola wykaza\u0142a niskie tempo likwidacji obiekt\u00f3w zaliczonych do maj\u0105tku zb\u0119dnego oraz nie likwidowanie wy\u0142\u0105czanych z eksploatacji odcink\u00f3w linii kolejowych; wyst\u0105pienia SP\u00d3\u0141KI oraz innego podmiotu, PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. do resortu o przyznanie dotacji na sfinansowanie koszt\u00f3w likwidacji zb\u0119dnych linii nie przynios\u0142y \u017cadnych efekt\u00f3w;
\n• Nie podejmowano odpowiednich dzia\u0142a\u0144 zabezpieczaj\u0105cych mienie przed zniszczeniem, dewastacj\u0105 i kradzie\u017cami; straty z tego tytu\u0142u w „mieniu zb\u0119dnym” wzros\u0142y lawinowo z 354 tys. z\u0142 w roku 2003 do ponad 1,15 mln z\u0142 w roku 2004; przyczyn\u0105 tego stanu by\u0142 brak \u015brodk\u00f3w na w\u0142a\u015bciwe zabezpieczenie mienia oraz brak nadzoru nad nim;
\n• Inspektorzy stwierdzili nisk\u0105 skuteczno\u015b\u0107 windykacji nale\u017cno\u015bci z tytu\u0142u dostaw i us\u0142ug \u015bwiadczonych przez SP\u00d3\u0141K\u0118. Wzros\u0142y one w latach obj\u0119tych kontrol\u0105 z prawie 89 mln z\u0142 w pocz\u0105tku roku 2001 do prawie 567 mln z\u0142 na dzie\u0144 30 wrze\u015bnia 2004 roku. Niepokoj\u0105co wzrasta\u0142y r\u00f3wnie\u017c przeterminowane nale\u017cno\u015bci z tytu\u0142u najmu i dzier\u017cawy nieruchomo\u015bci od kontrahent\u00f3w spoza Grupy PKP oraz czynsz\u00f3w mieszkaniowych; na koniec 2003 roku nale\u017cno\u015bci wynosi\u0142y prawie 161,5 mln z\u0142, za\u015b za 11 miesi\u0119cy roku nast\u0119pnego wzros\u0142y do wysoko\u015bci prawie 175,2 mln z\u0142. W wyniku nie podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 windykacyjnych, b\u0105d\u017a nie wyegzekwowania przez ponad rok nale\u017cno\u015bci czynszowych, SP\u00d3\u0141KA nie odzyska\u0142a kwoty prawie 79,7 mln z\u0142.
\n· · ·
\nWyniki kontroli pozwoli\u0142y ustali\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci w wymiarze finansowym na \u0142\u0105czn\u0105 kwot\u0119 ponad 7816 tys. z\u0142. 1)Uszczuplono \u015brodki SP\u00d3\u0141KI w kwocie ponad 7,5 mln z\u0142 (m.in. z tytu\u0142u utraconych udzia\u0142\u00f3w w b. fabryce Pafawag Sp. z O.O. w wysoko\u015bci prawie 3,5 mln z\u0142). 2) Z naruszeniem prawa uzyskano kwot\u0119 12,15 mln. z\u0142 ( m.in. z tytu\u0142u uzyskanych akcji w sp\u00f3\u0142ce Natura Tour). 3) Z naruszeniem prawa wydatkowano kwot\u0119 ponad 148 tys. 4) Wydatkowano niegospodarnie, niecelowo i nierzetelnie kwot\u0119 6,55 mln z\u0142 (utrzymywanie zb\u0119dnych linii kolejowych). 4) W wyniku nierzetelnie prowadzonej ewidencji finansowo-ksi\u0119gowej zani\u017cono aktywa i pasywa wroc\u0142awskiego Zak\u0142adu Gospodarowania Nieruchomo\u015bciami o kwot\u0119 ponad 51,8 mln. z\u0142.
\nNIK wnosi o podj\u0119cie prac przez Ministra Infrastruktury nad projektem takiej zmiany przepis\u00f3w prawa, kt\u00f3ra spowoduje kompleksowe uregulowanie problematyki uw\u0142aszczenia maj\u0105tku SP\u00d3\u0141KI i umo\u017cliwi sprawne zako\u0144czenie jej proces\u00f3w uw\u0142aszczeniowych.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","categories":[1],"tags":[63],"class_list":["post-6493","inforail","type-inforail","status-publish","hentry","category-kontrakty","tag-pkp"],"acf":[],"yoast_head":"\n