{"id":193310,"date":"2018-12-12T07:06:00","date_gmt":"2018-12-12T07:06:00","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/"},"modified":"2018-12-12T07:06:00","modified_gmt":"2018-12-12T07:06:00","slug":"91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727","status":"publish","type":"inforail","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/","title":{"rendered":"91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a"},"content":{"rendered":"

11 grudnia 1927 r. uruchomionopierwsz\u0105 na ziemiach polskich lini\u0119 poci\u0105gu elektrycznego. Elektryczna KolejDojazdowa (EKD), wybudowana przez sp\u00f3\u0142k\u0119 „Si\u0142a i \u015awiat\u0142o”, po\u0142\u0105czy\u0142aGrodzisk Maz. z centrum Warszawy. I trwale zaznaczy\u0142a si\u0119 w polskiej kulturze.<\/span><\/p>\n

„Na razie uruchomiono 6 par poci\u0105g\u00f3w. Jest to wi\u0119ctylko wst\u0119p do ruchu normalnego. Jednak w sezonie zimowym i wobec przebiegulinji przez miejscowo\u015bci narazie jeszcze s\u0142abo zaludnione – jest dobrympocz\u0105tkiem” – \u00adinformowa\u0142o „Echo Pruszkowskie” w 1927 r. (pisowniaoryginalna – PAP).<\/p>\n

„Rozk\u0142ad jazdy nadto przewiduje w najbli\u017cszym okresieuruchomienie jeszcze 5-ciu poci\u0105g\u00f3w par z kt\u00f3rych jedna para b\u0119dzie kursowa\u0107ju\u017c: od Nowego Roku. Jako op\u0142at\u0119 zasadnicz\u0105 za kilometr ustanowiono 7 groszy,gdy taryfa kolejowa III klasy wynosi 4 grosze, za\u015b II klasy – 6 gr. Jednak odNowego Roku taryfa kolejowa b\u0119dzie o 20% podwy\u017cszon\u0105, przeto r\u00f3\u017cnica cenyzmniejszy si\u0119 znacznie, a nawet b\u0119dzie ni\u017csz\u0105 od biletu II klasy” -wyja\u015bnia\u0142a lokalna gazeta. „Wagony widne, wygodne, ciep\u0142e (elektryczne piecykipod ka\u017cd\u0105 \u0142awk\u0105) czyni\u0105 podr\u00f3\u017c przyjemniejsz\u0105, a nadto unika si\u0119 po przyje\u017adziedo miasta t\u0142oku + wyj\u015bciowego+” – zach\u0119ca\u0142o „Echo”.<\/p>\n

Kolejka szybko sta\u0142a si\u0119 popularnym \u015brodkiem lokomocjipodmiejskiej. Do pierwotnej trasy zaczynaj\u0105cej si\u0119 u zbiegu sto\u0142ecznych ulicMarsza\u0142kowskiej i Nowogrodzkiej, a ko\u0144cz\u0105cej si\u0119 w Grodzisku Mazowieckim przyul. Rado\u0144skiej, dobudowano odga\u0142\u0119zienie do W\u0142och (otwarte 17 lipca 1932 r.); anast\u0119pnie licz\u0105cy ok. 2 km odcinek miejski wiod\u0105cy do dworca PKP w Grodzisku(otwarty 8 listopada 1932 r.) i odga\u0142\u0119zienie z Podkowy Le\u015bnej do dworca PKP Milan\u00f3wek(30 wrze\u015bnia 1936 r.).<\/p>\n

Do obs\u0142ugi trasy zakupiono w Wielkiej Brytanii 20 wagon\u00f3wsilnikowych i 20 doczepnych, kt\u00f3re – wed\u0142ug niepotwierdzonych legend – mia\u0142yby\u0107 pono\u0107 wcze\u015bniej tramwajami w Odessie b\u0105d\u017a w Charkowie, co uniemo\u017cliwi\u0142 puczbolszewicki w 1917 r.<\/p>\n

„W +Emilu i detektywach+ Ericha Kastnera przeczyta\u0142em,\u017ce kursuj\u0105cy w Neustadt tramwaj konny Emil i jego kumple uwa\u017cali za skandal imarzyli o elektrycznym tramwaju z prawdziwego zdarzenia, takim z pi\u0119ciomareflektorami z przodu i trzema z ty\u0142u” – powiedzia\u0142 Andrzej Konieczny zOchoty. „Gdy pierwszy raz zobaczy\u0142em te angielskie wagoniki EKDprzeje\u017cd\u017caj\u0105ce obok naszego podw\u00f3rka – mia\u0142em wtedy mo\u017ce sze\u015b\u0107 lat – pomy\u015bla\u0142em,\u017ce to jest w\u0142a\u015bnie to – wymarzony tramwaj Emila z powie\u015bci” – wyja\u015bni\u0142.<\/p>\n

W kierunku na zach\u00f3d od stolicy EKD by\u0142a praktyczniebezkonkurencyjna a\u017c do 15 grudnia 1937 r., kiedy to z Warszawy G\u0142\u00f3wnej – przezW\u0142ochy Pruszk\u00f3w i Milan\u00f3wek – do Grodziska wyruszy\u0142 pierwszy elektryczny poci\u0105gpodmiejski Polskich Kolei Pa\u0144stwowych.<\/p>\n

W trakcie obl\u0119\u017cenia Warszawy we wrze\u015bniu 1939 r. dwa wagonykolejki pos\u0142u\u017cy\u0142y do budowy barykady przy Marsza\u0142kowskiej. Ruch na ca\u0142ej trasiewznowiono ju\u017c w listopadzie.<\/p>\n

Podczas niemieckiej okupacji kolejka – podobnie jaksto\u0142eczne w\u0105skotor\u00f3wki – spe\u0142nia\u0142a wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 aprowizacyjn\u0105. \u0141atwiej by\u0142oni\u0105 przewie\u017a\u0107 szmuglowan\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, ma\u0142e poci\u0105gi by\u0142y rzadziej kontrolowane przezNiemc\u00f3w ni\u017c nale\u017c\u0105ce do PKP.<\/p>\n

Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz, mieszkaniec Stawiska, odleg\u0142ego oniespe\u0142na kilometr od stacji Podkowa Le\u015bna Zachodnia, tak opisywa\u0142 w 1963 rokupacyjn\u0105 „wielk\u0105 rol\u0119” EKD. „Nie tylko w gronie jejpracownik\u00f3w znale\u017ali schronienie ludzie wybitni i bardzo zaanga\u017cowaniorganizacyjnie, ale w samej kolejce, w ka\u017cdym jej wagonie, podczas \u00f3wczesnychpodr\u00f3\u017cy wywi\u0105zywa\u0142a si\u0119 solidarno\u015b\u0107 i zespo\u0142owo\u015b\u0107 jedyna w \u015bwiecie, kt\u00f3ra wewspomnieniu jest czym\u015b zupe\u0142nie osobliwym. (…) Wchodz\u0105c do wagonu mia\u0142o si\u0119zawsze wra\u017cenie, \u017ce jest si\u0119 pod bardzo solidn\u0105 opiek\u0105 konduktor\u00f3w ikontroler\u00f3w, kt\u00f3rzy tylko pozornie zajmuj\u0105 si\u0119 sprawdzaniem i kontrolowaniembilet\u00f3w – a w\u0142a\u015bciwie s\u0105 opiekunami tego ma\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa, jakie si\u0119 zaka\u017cdym razem w takim wagonie wytwarza\u0142o.(…) Owa serdeczno\u015b\u0107, z jak\u0105 odnosilisi\u0119 do pasa\u017cer\u00f3w, przezorno\u015b\u0107, z jak\u0105 starali si\u0119 odsun\u0105\u0107 wszelkie zagro\u017cenie,przestrogi, jakich udzielali, wraz z punktualno\u015bci\u0105 i +niezawodno\u015bci\u0105+ rozk\u0142aduprzyczyni\u0142y si\u0119 w walnej mierze do tego, \u017ce ta podmiejska komunikacja cieszysi\u0119 bardzo g\u0142\u0119bok\u0105 sympati\u0105 warszawiak\u00f3w” – napisa\u0142 autor „Panien zWilka”.<\/p>\n

Familiarn\u0105 atmosfer\u0119 w wagonikach zapami\u0119ta\u0142a mieszkankaOchoty Wanda Chotomska. Niekt\u00f3re jej kole\u017canki regularnie doje\u017cd\u017ca\u0142y EKD doszko\u0142y, co dla jednej sko\u0144czy\u0142o \u015blubem z konduktorem. „Nazywali\u015bmy j\u0105potem +konduktorowa w\u0105skotorowa+” – powiedzia\u0142a przy okazji jubileuszu70-lecia WKD, a widz\u0105c zdziwione spojrzenie dziennikarki, wyja\u015bni\u0142a: „Topani nie wie, \u017ce jeszcze po wojnie warszawskie tramwaje mia\u0142y rosyjski, szerszyrozstaw szyn, bo zacz\u0119to je budowa\u0107 za cara, podczas gdy kolejka zbudowana ju\u017cpo odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, mia\u0142a normalny rozstaw PKP?!”. ReporterkaIwona L. Konieczna przyzna\u0142a, \u017ce nie mia\u0142a o tym w\u00f3wczas poj\u0119cia.<\/p>\n

Podczas niemieckiej okupacji kolejka dawa\u0142a schronieniepolskim inteligentom – mundur kolejarski dawa\u0142 r\u0119kojmi\u0119 osobistegobezpiecze\u0144stwa. Pracowali na EKD m.in. zoolog Henryk Sandner, po wojnieprofesor PAN odznaczony medalem „Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata”,a tak\u017ce aktor Henryk Szlety\u0144ski – konduktor nr 291. Jeden z jego znajomych,zobaczywszy go na Nowogrodzkiej wychylaj\u0105cego si\u0119 z wagonu w s\u0142u\u017cbowej czapce,zaskoczony zapyta\u0142: „Co pan tu robi?”. „Ukrywam si\u0119” \u2013odpowiedzia\u0142 Szlety\u0144ski. Konduktorem EKD by\u0142 te\u017c bratanek genera\u0142a WiktoraThomme, obro\u0144cy Modlina, M\u015bcis\u0142aw Thomme, oficer Armii Krajowej.<\/p>\n

Wies\u0142aw Michnikowski zosta\u0142 skierowany przez niemiecki urz\u0105dpracy do zak\u0142ad\u00f3w naprawczych Elektrycznej Kolejki Dojazdowej w GrodziskuMazowieckim. „Tam pewnego razu dosta\u0142em polecenie, \u017ceby zreperowa\u0107pantograf. I jak si\u0119 tym zajmowa\u0142em, kopn\u0105\u0142 mnie pr\u0105d. Zlecia\u0142em z wagonika naziemi\u0119. Musia\u0142em upa\u015b\u0107 na g\u0142ow\u0119, bo po wojnie zosta\u0142em aktorem” – napisa\u0142w swej autobiografii „Tani dra\u0144”.<\/p>\n

Po wojnie sama kolejka zadebiutowa\u0142a w filmie epizodem w”Zakazanych piosenkach” Leonarda Buczkowskiego. Wyst\u0105pi\u0142 w nimkomiczny duet ulicznych \u015bpiewak\u00f3w z fragmentem okupacyjnego przeboju”Siekiera-motyka”.<\/p>\n

Okupacyjne wyst\u0119py artystyczne w wagonach EKD wspomnia\u0142am.in. Maria Iwaszkiewicz w swej ksi\u0105\u017cce „Z pami\u0119ci”. Opisa\u0142a tamm.in. pani\u0105, kt\u00f3ra wsiadaj\u0105c m\u00f3wi\u0142a, i\u017c b\u0119d\u0105c bez \u015brodk\u00f3w do\u017cycia i maj\u0105cci\u0119\u017cko chorego m\u0119\u017ca, zmuszona jest prosi\u0107 o wsparcie. Po czym wykonywa\u0142a arieoperowe „szkolonym cho\u0107 nieco ju\u017c zdartym g\u0142osem”. Za kt\u00f3rym\u015b razempani ta oznajmi\u0142a, i\u017c dzi\u0119ki ofiarno\u015bci pasa\u017cer\u00f3w kolejki m\u0105\u017c dosta\u0142 parti\u0119zastrzyk\u00f3w, kt\u00f3re bardzo mu pomog\u0142y. Podzi\u0119kowa\u0142a wtedy – zapami\u0119ta\u0142a MariaIwaszkiewicz – ari\u0105 Mimi z trzeciego aktu „Cyganerii” Pucciniego.<\/p>\n

Kolejn\u0105 rol\u0119 filmow\u0105 EKD zagra\u0142a w „Po\u017cegnaniach”Wojciecha Jerzego Hasa. Nast\u0119pn\u0105 w serialu „Dom” Jana \u0141omnickiego -Basia Lawin\u00f3wna dotar\u0142a kolejk\u0105 do Tworek, by od osadzonej w szpitalupsychiatrycznym ciotki \u0141ukasza Zbo\u017cnego uzyska\u0107 wie\u015bci o swym ukochanym.<\/p>\n

Nieco wcze\u015bniej stacja EKD trafi\u0142a do wiersza KonstantegoIldefonsa Ga\u0142czy\u0144skiego. Nieco p\u00f3\u017aniej m\u0142ody Marek Nowakowski zacz\u0105\u0142 doje\u017cd\u017ca\u0107upa\u0144stwowion\u0105 ju\u017c kolejk\u0105 – kt\u00f3ra w 1951 r. zmieni\u0142a nazw\u0119 na Warszawsk\u0105 KolejDojazdow\u0105 (WKD) – z W\u0142och do stolicy, by poznawa\u0107 jej mroczne tajemnice iniezwyk\u0142ych ludzi, co p\u00f3\u017aniej wype\u0142ni\u0142o jego proz\u0119.<\/p>\n

„Truskawki w Milan\u00f3wku, \/ Przez chwil\u0119 cz\u0142ek niepodejrzewa\u0142, \/\u017be to nie Lorelei \u015bpiewa, \/Lecz gwi\u017cd\u017ce EKaDe…” – opisywa\u0142atmosfer\u0119 panuj\u0105c\u0105 w okolicach nawiedzanych przez \u017c\u00f3\u0142to-niebieskie wagonikiWojciech M\u0142ynarski.<\/p>\n

Ju\u017c jako WKD kolejka pojawi\u0142a si\u0119 w wierszach Jaros\u0142awaMarka Rymkiewicza.<\/p>\n

Epizod w „Domu”, zrealizowanym w 1980 r., by\u0142chyba ostatnim publicznym wyst\u0119pem angielskich wagonik\u00f3w, wygl\u0105daj\u0105cych jak tez marze\u0144 Emila o prawdziwym tramwaju. Du\u017co wcze\u015bniej, bo ju\u017c w 1972 r., zosta\u0142yone wycofane z regularnego ruchu. Zast\u0105pi\u0142y je zespo\u0142y trakcyjne EN 94wyprodukowane w Pafawagu.<\/p>\n

55 lat temu – 8 grudnia 1963 r. – tu\u017c przed p\u00f3\u0142noc\u0105 ostatnirozk\u0142adowy poci\u0105g przejecha\u0142 sto\u0142ecznymi ulicami Nowogrodzk\u0105, Tarczy\u0144sk\u0105 iNiemcewicza. Nast\u0119pnego dnia pierwsza poranna kolejka jad\u0105ca z Grodziska ulic\u0105Szcz\u0119\u015bliwick\u0105 dotar\u0142a do wykopu linii \u015brednicowej PKP, by zako\u0144czy\u0107 bieg nanowej – istniej\u0105cej do dzi\u015b – stacji Warszawa \u015ar\u00f3dmie\u015bcie WKD. Zacz\u0119\u0142o si\u0119rugowanie WKD z ulic: w 1966 r. zamkni\u0119to miejski odcinek w Grodzisku, 6listopada 1971 r. by\u0142 ostatnim dniem kursowania kolejki do W\u0142och, a w 1972 r.wyrzucono j\u0105 z ulic Milan\u00f3wka, likwiduj\u0105c dojazd do dworca PKP. Sylwester 1974r. by\u0142 ostatnim dniem tramwajowego charakteru WKD – usuni\u0119to j\u0105 z ci\u0105gu ulicSzcz\u0119\u015bliwickiej i Drawskiej, przenosz\u0105c ca\u0142\u0105 tras\u0119 na wydzielone torowisko.<\/p>\n

Na w\u0105skich uliczkach Ochoty pozosta\u0142y sentymentalnewspomnienia.<\/p>\n

„Tamtej kolejki nie pami\u0119tam, nie mieszka\u0142em wtedyjeszcze tutaj” – powiedzia\u0142 Micha\u0142 Cichy, pisarz z Ochoty, kt\u00f3ry jedno zeswoich opowiada\u0144 z ksi\u0105\u017cki „Pozw\u00f3l rzece p\u0142yn\u0105\u0107” po\u015bwi\u0119ci\u0142 WKD naulicach swej dzielnicy. „Zainteresowa\u0142em si\u0119 ni\u0105, gdy w jakim\u015b albumiezobaczy\u0142em zdj\u0119cie doskonale znanej mi ze spacer\u00f3w z moj\u0105 suczk\u0105 Myszk\u0105 ulicySzcz\u0119\u015bliwickiej. W tle by\u0142y te same – w\u00f3wczas bardzo nowoczesne – bloki codzi\u015b, ale jezdni\u0105 jecha\u0142 jaki\u015b tramwaj – dwa do\u015b\u0107 archaicznie wygl\u0105daj\u0105cewagoniki. Zacz\u0105\u0142em szuka\u0107 zdj\u0119\u0107, informacji i dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce ulicami wmoim najbli\u017cszym s\u0105siedztwie – Szcz\u0119\u015bliwick\u0105 i Niemcewicza – przez prawie p\u00f3\u0142wieku je\u017adzi\u0142a taka troch\u0119 magiczna, niebiesko-\u017c\u00f3\u0142ta kolejka, przenosz\u0105ca ludziz samego \u015brodka stolicy do miasta ogrodu w Podkowie Le\u015bnej. Magiczna, bo dzi\u015bnawet tramwaje nie zagl\u0105daj\u0105 w takie lokalne uliczki jak Tarczy\u0144ska. Magiczniebrzmia\u0142a te\u017c nazwa sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3ra zbudowa\u0142a t\u0119 kolejk\u0119 – +Si\u0142a i \u015awiat\u0142o+. Towszystko dzia\u0142a na wyobra\u017ani\u0119” – wyja\u015bni\u0142 Cichy.<\/p>\n

„Kilka lat temu, kiedy na Niemcewicza zmienianonawierzchni\u0119 i rozkopano j\u0105 a\u017c do przedwojennego bruku, chodzi\u0142em sprawdza\u0107,czy nie zosta\u0142y w nim szyny. Niestety nie… Szkoda troch\u0119, bo takie +martwe+szyny, jak te tramwajowe na Ch\u0142odnej, \u015aniadeckich czy ko\u0142o Arsena\u0142u, s\u0105\u015bwiadectwem historii. Tu by\u0142o, tu sta\u0142o, tu wreszcie jecha\u0142o…” – doda\u0142.<\/p>\n

„Kiedy opublikowa\u0142em kilka zdj\u0119\u0107 tamtej kolejki na FBodezwa\u0142 si\u0119 do mnie jaki\u015b pan z Tarczy\u0144skiej, kt\u00f3ry napisa\u0142, \u017ce odprzeje\u017cd\u017caj\u0105cych co kilkana\u015bcie minut poci\u0105g\u00f3w trz\u0119s\u0142y si\u0119 wszystkie sprz\u0119ty wmieszkaniu – taki by\u0142 \u0142oskot, ca\u0142a kamienica dr\u017ca\u0142a; wspomnia\u0142 te\u017c, \u017ce kilkujego koleg\u00f3w przyp\u0142aci\u0142o \u017cyciem +zabaw\u0119+ akurat t\u0105 kolejk\u0105” – powiedzia\u0142Cichy.<\/p>\n

„Zabawy kolejk\u0105” pami\u0119ta te\u017c mieszkaj\u0105ca odpokole\u0144 na Ochocie Iwona L. Konieczna. „\u015awietnie nadawa\u0142a si\u0119 do napad\u00f3wna poci\u0105g na Dzikim Zachodzie. W\u00f3wczas ka\u017cdy szanuj\u0105cy si\u0119 wielbiciel KarolaMaya i Wies\u0142awa Wernica mia\u0142 w domu obowi\u0105zkowo pi\u00f3ropusz, a nierzadko i jaki\u015btomahawk. Oczywi\u015bcie nie taki +prawdziwy+, opisany przez Woroszylskiego w +I tyzostaniesz Indianinem+, ale wystrugany z drewna, oklejony cynfoli\u0105 od czekoladyi ozdobiony pi\u00f3rkami. Biegali\u015bmy z ch\u0142opakami wzd\u0142u\u017c przeje\u017cd\u017caj\u0105cych do\u015b\u0107wolno wagonik\u00f3w, wymachuj\u0105c „broni\u0105” i wydaj\u0105c wojenne okrzyki, znanez film\u00f3w o Winnetou” – opowiada\u0142a.<\/p>\n

Konieczna pami\u0119ta te\u017c pr\u00f3b\u0119 wykolejenia poci\u0105gu przy pomocydrewnianego konika wetkni\u0119tego w rowek szyny.<\/p>\n

Zabawa by\u0142a na ca\u0142ej linii – od ko\u0144ca do ko\u0144ca. Historyk\u0141ukasz Nowacki podczas sobotniego spaceru \u015bladami EKD-WKD w GrodziskuMazowieckim opowiada\u0142, \u017ce aktywnym uczestnikiem wielkanocnej rezurekcji by\u0142azawsze pierwsza poranna kolejka. Na torze wiod\u0105cym Rado\u0144sk\u0105, Sienkiewicza iNiepodleg\u0142o\u015bci (dzi\u015b 11 Listopada) do dworca PKP dos\u0142ownie co kilkana\u015bciemetr\u00f3w wybucha\u0142y pod ko\u0142ami wagonu petardy przygotowane przez \u015bwi\u0119tuj\u0105cychm\u0142odocianych grodziszczan. Trwaj\u0105c\u0105 ponad 30 lat tradycj\u0119 zako\u0144czy\u0142a likwidacjaodcinka miejskiego grodziskiej kolejki. Tor w ulicznym bruku przetrwa\u0142 a\u017c do1989 r.<\/p>\n

Niecodzienne spotkanie z tragiczn\u0105 ofiar\u0105 zabaw kolejk\u0105wspomina w swej ksi\u0105\u017cce „Moje przygody z duchami i nie tylko…”wydanej w 1993 r. Izabela K. W\u0119gierska, szamanka i egzorcystka, r\u00f3wnie\u017cmieszkanka Ochoty. Jej pierwszy klient skar\u017cy\u0142 si\u0119 na n\u0119kanie przez wyj\u0105tkowoz\u0142o\u015bliwego ducha. Okaza\u0142 si\u0119 nim by\u0107 m\u0142odociany chuligan, zepchni\u0119ty naSzcz\u0119\u015bliwickiej przez kumpli ze stopnia poci\u0105gu WKD wprost pod doczepnywagonik. Je\u015bli wierzy\u0107 autorce, uda\u0142o si\u0119 jej sprowadzi\u0107 pokutuj\u0105c\u0105 dusz\u0119 nadobr\u0105 drog\u0119 zaleceniem, by uda\u0142a si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jakuba na pl. Narutowiczai tam s\u0142ucha\u0142a ludzkich modlitw.<\/p>\n

„Mo\u017cna oczywi\u015bcie w to nie wierzy\u0107, faktem jest, \u017ce\u017cadna ofiara WKD dzi\u015b na Ochocie nie straszy” – skomentowa\u0142a opowie\u015b\u0107Konieczna, kt\u00f3ra W\u0119giersk\u0105 zna\u0142a osobi\u015bcie. „Cz\u0119sto siadywa\u0142a wraz zinnymi doros\u0142ymi s\u0105siadami na \u0142aweczkach ustawionych wzd\u0142u\u017c Szcz\u0119\u015bliwickiej,dzi\u015b mam wra\u017cenie, \u017ce oni po prostu nas, dzieciak\u00f3w, pilnowali, by nam takolejka \u017cadnej krzywdy nie zrobi\u0142a” – doda\u0142a.<\/p>\n

Reporterka uwa\u017ca, \u017ce na Ochocie powinien powsta\u0107 LiterackiSzlak Elektrycznej Kolei Dojazdowej. „Ze wspomnie\u0144 przyjaci\u00f3\u0142 MironaBia\u0142oszewskiego wiadomo, \u017ce kolejka swoim zgrzytaniem nieraz zak\u0142\u00f3ca\u0142aspektakle w Teatrze na Tarczy\u0144skiej odbywaj\u0105ce si\u0119 w jego mieszkaniu wkamienicy pod jedenastym” – wyja\u015bni\u0142a. „Jad\u0105c Tarczy\u0144sk\u0105 w stron\u0119Grodziska celowa\u0142a wprost w dom, gdzie mieszka\u0142 dramatopisarz Janusz Krasi\u0144ski,potem skr\u0119ca\u0142a w lewo, by za chwil\u0119 zatrzyma\u0107 si\u0119 na przystanku Gr\u00f3jecka podoknami Antoniego Ferdynanda Ossendowskiego” – doda\u0142a Konieczna.”P\u00f3\u017aniej mija\u0142a mieszkanie Tadeusza Borowskiego na Kaliskiej. Kawa\u0142ekdalej na tej samej ulicy tworzy\u0142 Juliusz Kaden Bandrowski. Za\u015b w bloku na samymrogu Kaliskiej i Niemcewicza mieszka\u0142 re\u017cyser i scenarzysta Andrzej Kondratiuk.Ca\u0142kiem blisko dawnej trasy EKD mieszkaj\u0105 do dzi\u015b J\u00f3zef Hen i rysownik BohdanButenko. Troch\u0119 w bok od linii kolejki, przy Cz\u0119stochowskiej, pomieszkiwa\u0142Marek H\u0142asko” – przypomnia\u0142a. „I jak od ko\u0144ca to do ko\u0144ca. Boprzecie\u017c W\u0142ochy to Marek Nowakowski. Potem Stawisko z Muzeum Iwaszkiewicza i nasamym ko\u0144cu w Grodzisku nieistniej\u0105ca ju\u017c niestety restauracja D\u0105bkowskiego,kt\u00f3rej sta\u0142ym go\u015bciem podczas okupacji by\u0142 mieszkaniec Milan\u00f3wka, pisarzStanis\u0142aw Rembek” – podsumowa\u0142a ide\u0119 literackiego szlaku EKD Konieczna.<\/p>\n

Pomys\u0142 ten spodoba\u0142 si\u0119 El\u017cbiecie Kubek, urodzonej wMilan\u00f3wku emerytowanej, wieloletniej archiwistce i dokumentalistce w”Rzeczpospolitej” i Polskim Radiu, kt\u00f3ra doda\u0142a, \u017ce przecie\u017c AntoniOssendowski spoczywa na cmentarzu w jej rodzinnym mie\u015bcie. „Podobnie jakpoeta, literat i radiowiec Juliusz Petry, pierwszy dyrektor Polskiego Radia weLwowie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu powsta\u0142y legendarne dzi\u015b audycje +Weso\u0142a lwowska fala+ i+Ta joj+” – przypomnia\u0142a.<\/p>\n

” Zreszt\u0105 akurat +Fala+ przynios\u0142a mu osobistego pecha,bowiem – rok po obj\u0119ciu przeze\u0144 dyrekcji – we wrze\u015bniu 1936 r. nada\u0142a satyryczn\u0105audycj\u0119 pt. +Wywiad z holendersk\u0105 krow\u0105 + akurat podczas pobytu w Polsceholenderskiej ksi\u0119\u017cniczki Juliany, za co Juliusz Petry zosta\u0142 zwolniony zestanowiska” – wyja\u015bni\u0142a El\u017cbieta Kubek. „Ale ju\u017c 1 stycznia 1937 r.na skutek protest\u00f3w, koleg\u00f3w, pracownik\u00f3w Polskiego Radia i radios\u0142uchaczyPetry zosta\u0142 ponownie przyj\u0119ty do pracy jako dyrektor rozg\u0142o\u015bni wile\u0144skiejPolskiego Radia” – podkre\u015bli\u0142a dokumentalistka. „A poniewa\u017c w Wilniezyska\u0142 sobie r\u00f3wnie\u017c wielkie uznanie, to pod presj\u0105 opinii publicznej w 1938 r.wr\u00f3ci\u0142 na dawne stanowisko do rozg\u0142o\u015bni lwowskiej, gdzie pracowa\u0142 a\u017c dowojny” – doda\u0142a.<\/p>\n

Po wojnie Juliusz Petry organizowa\u0142 m.in. polsk\u0105 telewizj\u0119.”Mieszka\u0142 a\u017c do \u015bmierci w 1961 r. w bardzo skromnym domku tu\u017c przy stacjiMilan\u00f3wek Grud\u00f3w – do Warszawy do pracy doje\u017cd\u017ca\u0142 oczywi\u015bcie kolejk\u0105” -podkre\u015bli\u0142a dokumentalistka. Jej zdaniem r\u00f3wnie\u017c ta posta\u0107 powinna uzupe\u0142ni\u0107Literacki Szlak Elektrycznej Kolei Dojazdowej. Bo \u017ce taki powinien powsta\u0107, niema najmniejszych w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n

„W tej kolejce naprawd\u0119 mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 wielufantastycznych, niezwyk\u0142ych ludzi – je\u017adzi\u0142a ni\u0105 Mira Zimi\u0144ska Sygiety\u0144ska, ijej m\u0105\u017c Tadeusz, tw\u00f3rcy +Mazowsza+, podr\u00f3\u017cowa\u0142 prof. Kazimierz Micha\u0142owski,\u015bwiatowej klasy archeolog, odkrywca fresk\u00f3w z Farras i Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz”- powiedzia\u0142a El\u017cbieta Kubek. „A zreszt\u0105, co tu du\u017co gada\u0107, to w\u0142a\u015bnie wniej poznali si\u0119 Aleksandra i Jan, moi rodzice” – doda\u0142a z u\u015bmiechem.<\/p>\n


<\/span><\/div>\n

„<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":193311,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[7855,1176],"class_list":["post-193310","inforail","type-inforail","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-ekd","tag-wkd"],"acf":[],"yoast_head":"\n91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"11 grudnia 1927 r. uruchomionopierwsz\u0105 na ziemiach polskich lini\u0119 poci\u0105gu elektrycznego. Elektryczna KolejDojazdowa (EKD),...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/default\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/\",\"name\":\"91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-EKD.-Historia-niezwykla-zrodlo-WKD-0-1.jpg\",\"datePublished\":\"2018-12-12T07:06:00+00:00\",\"dateModified\":\"2018-12-12T07:06:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-EKD.-Historia-niezwykla-zrodlo-WKD-0-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-EKD.-Historia-niezwykla-zrodlo-WKD-0-1.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Inforail\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a","og_description":"11 grudnia 1927 r. uruchomionopierwsz\u0105 na ziemiach polskich lini\u0119 poci\u0105gu elektrycznego. Elektryczna KolejDojazdowa (EKD),...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","og_image":[{"url":"default"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/","name":"91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-EKD.-Historia-niezwykla-zrodlo-WKD-0-1.jpg","datePublished":"2018-12-12T07:06:00+00:00","dateModified":"2018-12-12T07:06:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#primaryimage","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-EKD.-Historia-niezwykla-zrodlo-WKD-0-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-EKD.-Historia-niezwykla-zrodlo-WKD-0-1.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/91-lat-temu-ruszyly-pociagi-ekd-historia-niezwykla-_more_110727\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Inforail","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"91 lat temu ruszy\u0142y poci\u0105gi EKD. Historia niezwyk\u0142a"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/inforail\/193310","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/inforail"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/inforail"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=193310"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media\/193311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=193310"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=193310"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=193310"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}