Nieprawid\u0142owe ustalanie zapotrzebowania na przewozy, niezgodny z przepisami wybór przewo\u017aników do \u015bwiadczenia us\u0142ug, z\u0142a organizacja dotycz\u0105ca zarówno opracowania jak równie\u017c wprowadzania planów po\u0142\u0105cze\u0144 –to tylko niektóre b\u0142\u0119dy stwierdzone przez NIK podczas kontroli organizowania i finansowania regionalnych kolejowych przewozów pasa\u017cerskich. <\/p>\n
Najwy\u017csza Izba Kontroli negatywnie ocenia dzia\u0142alno\u015b\u0107 samorz\u0105dów województw, jako organizatorów pasa\u017cerskich regionalnych przewozów kolejowych. Nieprawid\u0142owo\u015bci, w zró\u017cnicowanym zakresie, stwierdzono we wszystkich województwach. <\/p>\n
W 2004 roku przeprowadzona zosta\u0142a reforma dotychczasowego systemu funkcjonowania kolejowych przewozów regionalnych –zmieniono zasady ich finansowania. Zamiast dotowania przewozów z bud\u017cetu centralnego, wprowadzono dotowanie przez samorz\u0105dy województw z dochodów w\u0142asnych. Jednocze\u015bnie jednostkom samorz\u0105du zwi\u0119kszono dochody w\u0142asne zwi\u0119kszaj\u0105c udzia\u0142 w przychodach z tytu\u0142u CIT i PIT. Do realizacji przewozów regionalnych powsta\u0142a spó\u0142ka „PKP Przewozy Regionalne”, której kluczowym klientem sta\u0142y si\u0119 samorz\u0105dy. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzona przez spó\u0142k\u0119 ma charakter \u015bwiadczenia us\u0142ug publicznych –ceny biletów s\u0105 skalkulowane poni\u017cej kosztów, nie za\u015b na zasadach komercyjnych. Ró\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy kosztami a przychodami pokrywaj\u0105 samorz\u0105dy województw. Zmiana mia\u0142a na celu (m.in.) dostosowanie przewozów do potrzeb spo\u0142ecznych i racjonalizacj\u0119 wykorzystania \u015brodków publicznych. <\/p>\n
W podj\u0119tej z w\u0142asnej inicjatywy kontroli NIK stwierdzono, \u017ce 9 na 16 samorz\u0105dów województw nie wykonywa\u0142o wymaganych prawem dzia\u0142a\u0144 z zakresu ustalania zapotrzebowania na kolejowe przewozy pasa\u017cerskie, poniewa\u017c nie by\u0142o odpowiedniego przygotowania organizacyjnego po temu. Mi\u0119dzy innymi nie by\u0142o narz\u0119dzi do badania tzw. potoków podró\u017cnych, opierano si\u0119 wi\u0119c na danych z PKP. Ponadto, ustalaj\u0105c zapotrzebowanie na przewozy nie brano pod uwag\u0119 wszystkich wymaganych istotnych elementów jak np.: zaludnienie i osadnictwo, wielko\u015b\u0107 i struktura popytu z uwzgl\u0119dnieniem zmian dobowych i sezonowych, konkurencyjno\u015b\u0107 i komplementarno\u015b\u0107 innych ni\u017c kolej \u015brodków komunikacji, charakterystyka sieci kolejowej w danym województwie, rozmieszczenie przedsi\u0119biorstw, szkó\u0142, urz\u0119dów, itp. Nie opracowywano, ani nie wprowadzano (przy wspó\u0142pracy z przewo\u017anikiem), planu po\u0142\u0105cze\u0144 kolejowych na obszarze województwa i województw s\u0105siednich. <\/p>\n
NIK stwierdzi\u0142a równie\u017c nieprawid\u0142owo\u015bci w pracach samorz\u0105dów w zakresie wyboru przewo\u017aników i zawierania z nimi umów w sprawie organizowania i dotowania przewozów. Wyboru przewo\u017aników dokonywano na ogó\u0142 z pomini\u0119ciem ustawy o zamówieniach publicznych lub z naruszeniem jej przepisów. \u017badna z 69 umów zawartych w skontrolowanym okresie mi\u0119dzy samorz\u0105dami województw a przewo\u017anikami o realizowanie kolejowych przewozów pasa\u017cerskich nie spe\u0142nia\u0142a (w ró\u017cnym stopniu) istotnych warunków wymaganych przepisami prawa krajowego i wspólnotowego. Ponadto, umowy zawierane by\u0142y z opó\u017anieniem, przez co tak\u017ce naruszano przepisy. Umowy powinny by\u0107 bowiem zawarte nie pó\u017aniej ni\u017c na 6 miesi\u0119cy przed wej\u015bciem w \u017cycie rozk\u0142adu jazdy (ten termin obowi\u0105zywa\u0142 do 8.02.2006), a po tym terminie nie pó\u017aniej ni\u017c 1 miesi\u0105c. Tymczasem w skontrolowanym okresie opó\u017anienia wynosi\u0142y do 6 do 17 miesi\u0119cy. <\/p>\n
Samorz\u0105dy nie wiedzia\u0142y dok\u0142adnie, jak przewo\u017anicy wykorzystuj\u0105 ok. 1,5 mld przekazywanej im datacji. Nie egzekwowano od przewo\u017aników pe\u0142nych i rzetelnych sprawozda\u0144 finansowych. Nie sprawdzano tak\u017ce prawdziwo\u015bci tych otrzymanych i nie weryfikowano danych w nich zawartych. Samorz\u0105dy generalnie nie korzysta\u0142y z przys\u0142uguj\u0105cego im prawa do kontroli prawid\u0142owo\u015bci wykorzystania przekazanych dotacji. W wyniku powy\u017cszych dzia\u0142a\u0144, a raczej ich zaniechania, wysoko\u015b\u0107 dotacji od samorz\u0105du by\u0142a wynikiem negocjacji i pewnych teoretycznych za\u0142o\u017ce\u0144 nie za\u015b sum\u0105 bazuj\u0105c\u0105 na rzeczywistym wyliczeniu deficytu, wynikaj\u0105cego z wy\u017cszych kosztów przewozów od wp\u0142ywów z biletów. <\/p>\n
Oprócz braku kontroli nad wykorzystaniem dotacji, samorz\u0105dy nie kontrolowa\u0142y, ani nie ocenia\u0142y jak przewo\u017anicy wywi\u0105zuj\u0105 si\u0119 z zawartych umów. Najpowa\u017cniejsze nieprawid\u0142owo\u015bci w obu zakresach stwierdzono w 14 urz\u0119dach marsza\u0142kowskich. Przyczyn\u0105 takiego stanu rzeczy by\u0142 w g\u0142ównej mierze brak odpowiednio wyszkolonych pracowników, a tak\u017ce brak zapisów w umowach umo\u017cliwiaj\u0105cych kontrole, nieprzejrzysto\u015b\u0107 finansów przewo\u017aników. Mia\u0142y tak\u017ce miejsce przypadki odmowy, ze strony przewo\u017aników, udost\u0119pnienia materia\u0142ów \u017aród\u0142owych dotycz\u0105cych wyliczenia kwoty dotacji. <\/p>\n
Zahamowany zosta\u0142 proces regionalizacji przewozów pasa\u017cerskich, tj. tworzenia spó\u0142ek z udzia\u0142em samorz\u0105du i PKP. Jedyn\u0105 powsta\u0142\u0105 do tej pory spó\u0142k\u0105 s\u0105 Koleje Mazowieckie. <\/p>\n
Ustalenia kontroli maj\u0105 tak\u017ce wymiar finansowy. Nieprawid\u0142owo\u015bci ustalone w toku post\u0119powania kontrolnego wynios\u0142y 505 788 tys. z\u0142. Natomiast korzy\u015bci (czyli po\u017cytki finansowe mo\u017cliwe do pozyskania w wyniku realizacji wniosków pokontrolnych NIK) wynios\u0142y 512,4 tys. z\u0142. <\/p>\n
Najwy\u017csza Izba Kontroli stwierdzi\u0142a, \u017ce realizacja przez samorz\u0105dy jednej z umów z zakresu organizowania przewozów regionalnych nosi\u0142a znamiona przest\u0119pstwa niegospodarno\u015bci –w zwi\u0105zku z czym w tym przypadku z\u0142o\u017cono zawiadomienie do prokuratury. Zdaniem NIK w województwie dolno\u015bl\u0105skim niegospodarnie wydano 9,2 mln z\u0142. <\/p>\n
Konsekwencj\u0105 opisanych powy\u017cej nieprawid\u0142owo\u015bci by\u0142a niska jako\u015b\u0107 us\u0142ug i ograniczenie rozwoju tego segmentu przewozu. Analizuj\u0105c m.in. skargi podró\u017cnych do PKP, czy wyniki bada\u0144 przeprowadzonych przez Biuro Marketingu PKP wida\u0107, \u017ce pasa\u017cerowie negatywnie oceniaj\u0105 standard podró\u017cy (w tym czysto\u015b\u0107) i bezpiecze\u0144stwo (kradzie\u017ce, pobicia, wymuszenia). Pasa\u017cerowie skar\u017c\u0105 si\u0119 tak\u017ce na niepunktualno\u015b\u0107 poci\u0105gów i brak skorelowania ich przyjazdów\/odjazdów z innymi \u015brodkami komunikacji –poci\u0105gami (np. Intercity), czy te\u017c autobusami. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18752,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[415,63,3077],"class_list":["post-18751","inforail","type-inforail","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-nik","tag-pkp","tag-pkp-pr"],"acf":[],"yoast_head":"\n