{"id":124623,"date":"2012-12-21T10:41:42","date_gmt":"2012-12-21T10:41:42","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/"},"modified":"2012-12-21T10:41:42","modified_gmt":"2012-12-21T10:41:42","slug":"zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna","status":"publish","type":"inforail","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/","title":{"rendered":"Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna"},"content":{"rendered":"<div>Pojazdy kolejowe poruszaj\u0105 si\u0119 w wyniku toczenia si\u0119 stalowych k&oacute;\u0142 po szynach. Punkt styku ko\u0142a i szyny decyduje o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach trakcyjnych pojazd&oacute;w szynowych.<\/div>\n<div>W og&oacute;lnym wyobra\u017ceniu ko\u0142o toczy si\u0119 bez po\u015blizgu, co rozmija si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105. Toczenie bez po\u015blizgu to w uj\u0119ciu nienaukowym proces ruchu ko\u0142a po szynie, w kt&oacute;rym powierzchnia ko\u0142a nie \u015blizga si\u0119 wzgl\u0119dem powierzchni szyny. W rzeczywisto\u015bci taka sytuacja wyst\u0119puje bardzo rzadko. Ko\u0142o kolejowe praktycznie zawsze toczy si\u0119 z po\u015blizgiem &ndash;bez niego nie by\u0142oby mo\u017cliwe ani przyspieszanie, ani hamowanie. Nale\u017cy jednak wyra\u017anie odr&oacute;\u017cni\u0107 po\u015blizg w skali mikro, kt&oacute;ry ma miejsce przy przyspieszaniu, i po\u015blizg w skali makro, gdzie skrajne przypadki to buksowanie ko\u0142a (przy przyspieszaniu) lub jego zablokowanie (przy hamowaniu).<\/div>\n<div>Ko\u0142o kolejowe porusza si\u0119 ruchem z\u0142o\u017conym. Na ruch ten sk\u0142ada si\u0119 ruch post\u0119powy &ndash;r&oacute;wnoleg\u0142y do szyny, oraz ruch obrotowy &ndash;wzgl\u0119dem osi ko\u0142a.<\/div>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" title=\"ruch\" alt=\"ruch\" src=\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/52087\/ruch.gif\" \/><\/p>\n<div>Toczenie si\u0119 ko\u0142a &#8211; ruch obrotowy 1 i ruch post\u0119powy 2.<\/div>\n<div>W trakcie przyspieszania, ko\u0142o obraca si\u0119 szybciej, ni\u017c by to wynika\u0142o z jego ruchu post\u0119powego. W rezultacie, ka\u017cdy kolejny odcinek ko\u0142a &bdquo;odpycha si\u0119&rdquo;&nbsp;od powierzchni szyny,&nbsp;co umo\u017cliwia uzyskanie si\u0142y nap\u0119dowej. Jest to mo\u017cliwe w wyniku tarcia powierzchni obwodowej ko\u0142a o powierzchni\u0119 g\u0142&oacute;wki szyny. Je\u015bli tarcie zanika lub drastycznie maleje, na przyk\u0142ad w wyniku oblodzenia szyny lub pokrycia jej zawilgoconymi li\u015b\u0107mi, to nast\u0119puje zerwanie kontaktu ko\u0142a z szyn\u0105 i ko\u0142o zaczyna buksowa\u0107. Zwi\u0119kszenie si\u0142y przyczepno\u015bci jest mo\u017cliwe dzi\u0119ki zastosowaniu piasecznic i podawaniu pod ci\u015bnieniem piasku pod ko\u0142a nap\u0119dowe, co pozwala na pokonanie miejscowego oblodzenia.<\/div>\n<p align=\"center\"><img decoding=\"async\" title=\"ruch2\" alt=\"ruch2\" src=\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/52087\/ruch2.gif\" \/><\/p>\n<div>Przyspieszanie. W trakcie ruchu obrotowego 1 ko\u0142o obraca si\u0119 szybciej, ni\u017c by wynika\u0142o z ruchu post\u0119powego 2, przy toczeniu bez po\u015blizgu. Czerwony wycinek obwodu 3 odpowiada zielonej powierzchni szyny 4, kt&oacute;ra zosta\u0142a pokonana przez ko\u0142o. W wyniku tarcia pomi\u0119dzy ko\u0142em a szyn\u0105 mo\u017cliwe jest przyspieszanie pojazdu. Ko\u0142o obraca si\u0119 w minimalnym stopniu '\u015blizgaj\u0105c si\u0119&#8217; po szynie.<\/div>\n<div>W pojazdach szynowych starej konstrukcji, z opornikowym uk\u0142adem rozruchowym, nie wyst\u0119powa\u0142y uk\u0142adu kontroli po\u015blizgu (odpowiedniki samochodowych system&oacute;w ABS i ASR). W rezultacie, przy zadaniu si\u0142y nap\u0119dowej nadmiernej w lokalnych warunkach, ko\u0142a obraca\u0142y si\u0119 ze znaczn\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105, a tramwaj nie przyspiesza\u0142. Efekt ten jest bardzo szkodliwy dla silnik&oacute;w, gdy\u017c ich uzwojenia przegrzewaj\u0105 si\u0119, wype\u0142niaj\u0105c powietrze charakterystycznym sw\u0105dem palonej miedzi (zjawisko znane z tramwaj&oacute;w Konstal 105Na).<\/div>\n<div>Podobna sytuacja jak w trakcie przyspieszania ma miejsce w trakcie hamowania. W&oacute;wczas to poprzez u\u017cycie hamulc&oacute;w doprowadza si\u0119 do sytuacji, w kt&oacute;rej ko\u0142o kolejowe obraca si\u0119 wolniej, ni\u017c by to wynika\u0142o z jego ruchu post\u0119powego. Ka\u017cdy kolejny odcinek powierzchni ko\u0142a &bdquo;chwyta si\u0119&rdquo;powierzchni szyny, co umo\u017cliwia hamowanie. Mo\u017cliwa do uzyskania si\u0142a hamowania zale\u017cy od pr\u0119dko\u015bci pojazdu, nacisku na osie, obci\u0105\u017cenia pojazdu szynowego, oraz warunk&oacute;w atmosferycznych i stanu powierzchni szyny. W wyniku zadania nadmiernej si\u0142y hamowania ko\u0142a mog\u0105 si\u0119 zablokowa\u0107. Jest to niepo\u017c\u0105dane, gdy\u017c powierzchnia styku ko\u0142a z powierzchni\u0105 szyny jest bardzo ma\u0142a i nast\u0119puje b\u0142yskawiczne wycieranie ko\u0142a i powstaj\u0105 p\u0142aszczyzny. Ko\u0142o z p\u0142aszczyznami dudni i drga, zmniejszaj\u0105c komfort. Niewielkie p\u0142aszczyzny ulegaj\u0105 samoistnemu zaobleniu w wyniku zu\u017cycia eksploatacyjnego, a du\u017ce p\u0142aszczyzny wymuszaj\u0105 przetoczenie ko\u0142a lub jego wymian\u0119.<\/div>\n<div>Opisane zjawiska s\u0105 przyczyn\u0105 stosowania system&oacute;w przeciwpo\u015blizgowych. W pojazdach z elektropneumatycznymi hamulcami i nap\u0119dem impulsowym odpowiednie czujniki \u015bledz\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107 w ruchu post\u0119powym pojazdu i pr\u0119dko\u015b\u0107 obrotow\u0105 k&oacute;\u0142. Je\u015bli zostanie wykryty po\u015blizg przy ruszaniu, to ogranicza si\u0119 warto\u015b\u0107 si\u0142y nap\u0119dowej (zjawisko to jest \u0142atwe do zaobserwowania w tramwajach PESA 120Na przy szybkim przyspieszaniu na \u015bliskich szynach &ndash;charakterystyczne szarpni\u0119cia nap\u0119du w trakcie og&oacute;lnie p\u0142ynnego rozruchu). Je\u015bli zostanie wykryty po\u015blizg przy hamowaniu, to ogranicza si\u0119 warto\u015b\u0107 si\u0142y hamowania lub uruchamia hamulce szynowe.<\/div>\n<div>Z toczeniem ko\u0142a zwi\u0105zane jest jeszcze jedno wa\u017cne zjawisko. Ka\u017cdy obr&oacute;t osi wi\u0105\u017ce si\u0119 z tarciem. W jego wyniku mikrowyst\u0119py powierzchni ko\u0142a i szyny zaz\u0119biaj\u0105 si\u0119, umo\u017cliwiaj\u0105c obr&oacute;t. Bez tarcia ko\u0142o \u015blizga\u0142oby si\u0119 powierzchni szyny, tak jakby by\u0142a ona oblodzona lub pokryta teflonem czy olejem. W wyniku tarcia ka\u017cdy mikrowyst\u0119p i ka\u017cde zaz\u0119bienie poddawane jest obci\u0105\u017ceniom i wykrusza si\u0119. W wyniku tego nast\u0119puje \u015bcieranie si\u0119 powierzchni ko\u0142a i szyny, przez co ko\u0142a po pokonaniu du\u017cego przebiegu zmniejszaj\u0105 swoj\u0105 \u015brednic\u0119 i wymagaj\u0105 wymiany. Ko\u0142a nap\u0119dowe zu\u017cywaj\u0105 si\u0119 szybciej, poniewa\u017c obracaj\u0105 si\u0119 z wi\u0119kszym po\u015blizgiem przy ruszaniu.<\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":124624,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[948],"class_list":["post-124623","inforail","type-inforail","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-szyny"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v21.8 (Yoast SEO v23.7) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pojazdy kolejowe poruszaj\u0105 si\u0119 w wyniku toczenia si\u0119 stalowych k&oacute;\u0142 po szynach. Punkt styku...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/52087\/ruch.gif\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/\",\"name\":\"Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50d42ed67686b.jpg\",\"datePublished\":\"2012-12-21T10:41:42+00:00\",\"dateModified\":\"2012-12-21T10:41:42+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50d42ed67686b.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50d42ed67686b.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Inforail\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna","og_description":"Pojazdy kolejowe poruszaj\u0105 si\u0119 w wyniku toczenia si\u0119 stalowych k&oacute;\u0142 po szynach. Punkt styku...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","og_image":[{"url":"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/52087\/ruch.gif"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/","name":"Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50d42ed67686b.jpg","datePublished":"2012-12-21T10:41:42+00:00","dateModified":"2012-12-21T10:41:42+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#primaryimage","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50d42ed67686b.jpg","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_50d42ed67686b.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/zjawiska-w-punkcie-styku-kolo-szyna\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Inforail","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Zjawiska w punkcie styku ko\u0142o-szyna"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/inforail\/124623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/inforail"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/inforail"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124623"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media\/124624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}