{"id":120413,"date":"2012-05-29T23:43:06","date_gmt":"2012-05-29T23:43:06","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/"},"modified":"2012-05-29T23:43:06","modified_gmt":"2012-05-29T23:43:06","slug":"podstawa-kolei-szyny","status":"publish","type":"inforail","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/","title":{"rendered":"Podstawa kolei &#8211; szyny"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp; \/* Style Definitions *\/ table.MsoNormalTable{&#8222;&#8221;line-height:115%;font-size:11.0pt;&#8221;Calibri&#8221;,&#8221;sans-serif&#8221;&#8221;Times New Roman&#8221;&#8221;Times New Roman&#8221;}<\/p>\n<div>Szyny s\u0105 w sensie dos\u0142ownym podstaw\u0105 kolei. Wsp&oacute;\u0142cze\u015bnie stosowana standardowa szyna posiada przekr&oacute;j opracowany przez Stevensa, lecz jest zwana szyn\u0105 Vignolesa. Jeszcze przed jej wprowadzeniem, w XVIII i XIX wieku opracowano r&oacute;\u017cne rodzaje szyn. W 1767 roku Reynolds u\u0142o\u017cy\u0142 szyny \u017celiwne o zarysie U-kszta\u0142tnym na podk\u0142adzie drewnianym. W nast\u0119pnym okresie Curr opracowa\u0142 szyn\u0119 o zarysie litery L, a Jessop w 1781 roku zastosowa\u0142 szyn\u0119 o zarysie litery T. W 1820 roku wyprodukowano pierwsze szyny walcowane, a 18 lat p&oacute;\u017aniej syn Stephensona &ndash;tw&oacute;rcy pierwszej pasa\u017cerskiej linii kolejowej &ndash;wprowadzi\u0142 szyn\u0119 dwug\u0142&oacute;wkow\u0105. W 1832 roku Amerykanin Richard L. Stevens wprowadzi\u0142 szyn\u0119 szerokostopow\u0105, produkowan\u0105 w Wielkiej Brytanii, kt&oacute;ra uleg\u0142a spopularyzowaniu jako szyna Vignolesa. Stevens zam&oacute;wi\u0142 szyny w Anglii, gdy\u017c w owym okresie w Ameryce P&oacute;\u0142nocnej huty nie produkowa\u0142y walcowanych wyrob&oacute;w. Szyny o szerokiej stopce (w ameryka\u0144skiej nomenklaturze &ndash;szyna T-kszta\u0142tna ko\u0142nierzowa) zast\u0105pi\u0142y w Ameryce P&oacute;\u0142nocnej szyny drewniano-stalowe, wykonane z belek drewnianych pokrytych grub\u0105 ta\u015bm\u0105 z \u017celaza. &nbsp;Podobnie, pierwsze szyny Vignolesa wykonywane by\u0142y z \u017celaza, a dopiero w 1857 roku zastosowano do produkcji szyn stal.<\/div>\n<p align=\"center\"><a title=\"Pocz\u0105tkowe konstrukcje szyn. 1 - szyna Reynoldsa, 2 - szyna Curra, 3 - szyna Jessopa, 4 - szyna Stephensona, 5 - szyna szerokostopowa Stevensa, 6 - szyna Vignolesa\"><img decoding=\"async\" title=\"zarysy_760\" alt=\"zarysy_760\" src=\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/48106\/zarysy_760.jpg\" \/><\/a><\/p>\n<div><\/div>\n<div>Konstrukcja szyn by\u0142a stopniowo udoskonalana, tak aby otrzyma\u0107 lepsz\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 (wprowadzenie element&oacute;w pionowych w przekroju), pewniejsze prowadzenie k&oacute;\u0142 (wprowadzenie element&oacute;w wsp&oacute;\u0142pracuj\u0105cych z ko\u0142ami posiadaj\u0105cymi obrze\u017ca) oraz dobre rozprowadzenie si\u0142y nacisku z k&oacute;\u0142 przez konstrukcj\u0119 szyny na powierzchni\u0119 stopy (st\u0105d wprowadzono szyny szerokostopowe). <\/div>\n<div>Charles Vignoles, o wykszta\u0142ceniu prawniczym i matematycznym, wszed\u0142 w tematyk\u0119 kolei w latach 20. XIX wieku., kiedy zosta\u0142 zatrudniony do przebadania projekt&oacute;w linii kolejowych. Vignoles wykorzystywa\u0142 posiadane umiej\u0119tno\u015bci matematyczne do rozwi\u0105zywania problem&oacute;w technicznych, patentuj\u0105c m. in.&nbsp;metod\u0119 pokonywania stromych podjazd&oacute;w szynowych. W p&oacute;\u017aniejszym okresie uczestniczy\u0142 w budowie linii kolejowych, w tym pomi\u0119dzy Dublinem a Kingston w Irlandii oraz linii Londyn &ndash;Croydon, gdzie po raz pierwszy wykorzystano zasugerowan\u0105 przez niego szyn\u0119 Stevensa o szerokiej stopce. Szyna ta zacz\u0119\u0142a stopniowo znajdowa\u0107 zastosowanie na ca\u0142ym \u015bwiecie, jednak w Wielkiej Brytanii uleg\u0142a spopularyzowaniu dopiero w XX wieku. Pomimo i\u017c sam Vignoles nie by\u0142 tw&oacute;rc\u0105 przekroju szyny, to jego nazwisko zosta\u0142o europejskim okre\u015bleniem szyny o szerokiej stopce.<\/div>\n<div>Szyna Vignolesa dzieli si\u0119 na 3 cz\u0119\u015bci &ndash;g\u0142&oacute;wk\u0119, szyjk\u0119 i stopk\u0119. <\/div>\n<p align=\"center\"><a title=\"Szyna Vignolesa. 1 - g\u0142\u00f3wka, 2 - szyjka, 3 - stopka\"><img decoding=\"async\" title=\"vignoles_760\" alt=\"vignoles_760\" src=\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/48106\/vignoles_760.jpg\" \/><\/a><\/p>\n<div><\/div>\n<div>Zadaniem g\u0142&oacute;wki jest odebranie obci\u0105\u017cenia od ko\u0142a pojazdu szynowego oraz utrzymanie zestawu ko\u0142owego w torze. G\u0142&oacute;wka jest naciskana od pionu w wyniku naporu ko\u0142a pojazdu szynowego, przez co szyna pracuje na zginanie. Dodatkowo, obrze\u017ce ko\u0142a opiera si\u0119 o boki g\u0142&oacute;wki w wypadku oddzia\u0142ywania si\u0142y bocznej na pojazd szynowy. Ma to miejsce podczas ruchu po \u0142uku, jazdy po zwichrowanym torze lub w wyniku oddzia\u0142ywania bocznego wiatru. G\u0142&oacute;wka ulega zu\u017cyciu w wyniku tarcia k&oacute;\u0142 o jej powierzchni\u0119, zmniejszaj\u0105c stopniowo pole przekroju poprzecznego.<\/div>\n<div>Szyjka jest przew\u0119\u017ceniem pomi\u0119dzy stopk\u0105 a g\u0142&oacute;wn\u0105. Jej zadaniem jest przeniesienie si\u0142 pionowych z g\u0142&oacute;wki na stopk\u0119. Dzi\u0119ki temu, i\u017c g\u0142&oacute;wka jest oddalona od pod\u0142o\u017ca, obrze\u017ce ko\u0142a pojazdu szynowego nie jest nara\u017cone na napotykanie przeszk&oacute;d zalegaj\u0105cych na torach (np. fragment&oacute;w t\u0142ucznia), co zapewnia bezpieczny ruch poci\u0105gu.<\/div>\n<div>Stopka ma na celu podpieranie ca\u0142ej szyny jak i rozprowadzenie si\u0142y nacisku odbieranej poprzez szyjk\u0119 z g\u0142&oacute;wki na pod\u0142o\u017ce, kt&oacute;rym jest zwykle przek\u0142adka stalowa na podk\u0142adzie kolejowym. Stopka ma du\u017c\u0105 powierzchni\u0119, co zapewnia stabilne podparcie i zmniejsza jednostkowe si\u0142y nacisku.<\/div>\n<div>Pierwsza szyna o szerokiej stopce zam&oacute;wiona przez Stephensona charakteryzowa\u0142a si\u0119 mas\u0105 17,9 kilograma na metr bie\u017c\u0105cy.<\/div>\n<div>Wsp&oacute;\u0142cze\u015bnie, szyny wykonuje si\u0119 ze stali manganowej i przeprowadza ich hartowanie, za\u015b po u\u0142o\u017ceniu w torze &ndash;szlifuje. Podstawowe profile szyn to S49 i UIC 60.&nbsp;<\/div>\n<p align=\"center\"><a title=\"Przekr\u00f3j szyny UIC 60\"><img decoding=\"async\" title=\"uic60_760\" alt=\"uic60_760\" src=\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/48106\/uic60_760.jpg\" \/><\/a><\/p>\n<div><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":120414,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[948],"class_list":["post-120413","inforail","type-inforail","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-szyny"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v21.8 (Yoast SEO v23.7) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Podstawa kolei - szyny - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Podstawa kolei - szyny\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"&nbsp; \/* Style Definitions *\/ table.MsoNormalTable{&#8222;&#8221;line-height:115%;font-size:11.0pt;&#8221;Calibri&#8221;,&#8221;sans-serif&#8221;&#8221;Times New Roman&#8221;&#8221;Times New Roman&#8221;} Szyny s\u0105 w sensie...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/48106\/zarysy_760.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/\",\"name\":\"Podstawa kolei - szyny - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_4fc542ea5746c.jpg\",\"datePublished\":\"2012-05-29T23:43:06+00:00\",\"dateModified\":\"2012-05-29T23:43:06+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_4fc542ea5746c.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_4fc542ea5746c.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Inforail\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Podstawa kolei &#8211; szyny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Podstawa kolei - szyny - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Podstawa kolei - szyny","og_description":"&nbsp; \/* Style Definitions *\/ table.MsoNormalTable{&#8222;&#8221;line-height:115%;font-size:11.0pt;&#8221;Calibri&#8221;,&#8221;sans-serif&#8221;&#8221;Times New Roman&#8221;&#8221;Times New Roman&#8221;} Szyny s\u0105 w sensie...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","og_image":[{"url":"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files2\/48106\/zarysy_760.jpg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/","name":"Podstawa kolei - szyny - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_4fc542ea5746c.jpg","datePublished":"2012-05-29T23:43:06+00:00","dateModified":"2012-05-29T23:43:06+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#primaryimage","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_4fc542ea5746c.jpg","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/ilu_4fc542ea5746c.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/podstawa-kolei-szyny\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Inforail","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/inforail\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Podstawa kolei &#8211; szyny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/inforail\/120413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/inforail"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/inforail"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media\/120414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}