Po polskich drogach poruszaj\u0105 si\u0119 setki tysi\u0119cy pojazd\u00f3w,kt\u00f3re nie powinny zosta\u0107 dopuszczone do ruchu ze wzgl\u0119du na ich z\u0142y stantechniczny. Sprzyja temu rosn\u0105cy import coraz starszych samochod\u00f3w z EuropyZachodniej, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciciele bez problemu na konkurencyjnym rynku za\u0142atwiaj\u0105stempel dopuszczaj\u0105cy auto do ruchu. Z ustale\u0144 kontroli NIK wynika, \u017ce ponadpo\u0142owa skontrolowanych stacji wykonywa\u0142a badania samochod\u00f3w powierzchownie ? wniepe\u0142nym zakresie lub urz\u0105dzeniami, kt\u00f3re nie spe\u0142nia\u0142y wymaga\u0144. W du\u017cejmierze jest to konsekwencja s\u0142abego nadzoru starost\u00f3w nad przedsi\u0119biorcamiprowadz\u0105cymi stacje kontroli pojazd\u00f3w i zatrudnionymi w nich diagnostami.<\/p>\n
Badania techniczne pojazd\u00f3w s\u0105 jednym z zasadniczychelement\u00f3w systemu dopuszczania pojazd\u00f3w do ruchu drogowego. W 1999 r. nast\u0105pi\u0142orozproszenie odpowiedzialno\u015bci za prawid\u0142owo\u015b\u0107 bada\u0144. W zwi\u0105zku z reform\u0105ustrojow\u0105 przekazano w\u00f3wczas zadania organizacyjno-nadzorcze z administracjirz\u0105dowej (wojewod\u00f3w) do jednostek samorz\u0105du terytorialnego (czyli starost\u00f3w -aktualnie 380). Uprawnienia diagnosty wydawane s\u0105 bezterminowo, a w 2002 r.zniesiono obowi\u0105zek odbycia przez diagnost\u00f3w okresowych szkole\u0144. Dwa latap\u00f3\u017aniej przepisami ustawy o Swobodzie Dzia\u0142alno\u015bci Gospodarczej urynkowiono dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 wzakresie wykonywania bada\u0144 technicznych pojazd\u00f3w, co przyczyni\u0142o si\u0119 dopowstania konkurencji pomi\u0119dzy przedsi\u0119biorcami prowadz\u0105cymi Stacje KontroliPojazd\u00f3w (SKP). W 2014 r. z\u0142agodzono wymagania zwi\u0105zane z dost\u0119pem do zawodudiagnosty, pomimo ustale\u0144 kontroli NIK z 2009 r. dotycz\u0105cej systemu bada\u0144technicznych pojazd\u00f3w i wniosk\u00f3w o przywr\u00f3cenie szkole\u0144 dla diagnost\u00f3w orazwzmocnienia nadzoru nad ich przebiegiem. W kwietniu 2014 r. wesz\u0142y w \u017cycieprzepisy unijnej Dyrektywy zobowi\u0105zuj\u0105ce do przebudowy obowi\u0105zuj\u0105cego w Polscesystemu bada\u0144 (cz\u0119\u015b\u0107 wniosk\u00f3w NIK z 2009 r. znajduje odzwierciedlenie w tymdokumencie). Do 20 maja 2017 r. pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie musz\u0105 przyj\u0105\u0107 iopublikowa\u0107 przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezb\u0119dne dowykonania dyrektywy.<\/p>\n<\/p>\n
Badania techniczne, dowody rejestracyjne<\/p>\n<\/p>\n
W Centralnej Ewidencji Pojazd\u00f3w odnotowanych jest ok. 30 mlnpojazd\u00f3w, a \u015bredni ich wiek to nawet 19 lat. Jednak z szacunk\u00f3w bran\u017cymotoryzacyjnej (po uwzgl\u0119dnieniu m.in. informacji o pojazdach, kt\u00f3re od wielulat nie posiadaj\u0105 polisy OC oraz wa\u017cnego przegl\u0105du technicznego) wynika, \u017cedane w Ewidencji mog\u0105 by\u0107 zawy\u017cone o ok. 6,7 mln pojazd\u00f3w, a \u015bredni wiekpojazd\u00f3w o minimum 4 lata.<\/span><\/p>\n<\/p>\n Obecnie okresowym rocznym badaniom technicznym podlega ok.15 mln pojazd\u00f3w. Badania techniczneprowadzi ok. 4.7 tys. stacji kontroli pojazd\u00f3w, a uprawnienia diagnosty posiadaok. 10 tys. os\u00f3b. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c b\u0142\u0119dy w CEP, wa\u017cnych bada\u0144 technicznych nie maw Polsce ponad 7 mln pojazd\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/p>\n W 2015 r. policjanci w wyniku przeprowadzanych kontroli nadrodze, obejmuj\u0105cych tylko nieznaczny odsetek pojazd\u00f3w uczestnicz\u0105cych ka\u017cdegodnia w ruchu drogowym, zatrzymali ponad 425 tys. dowod\u00f3w rejestracyjnychpojazd\u00f3w, kt\u00f3re zagra\u017ca\u0142y bezpiecze\u0144stwu ruchu drogowego, porz\u0105dkowi na drodzei \u015brodowisku naturalnemu. Prawie 152 tys. spo\u015br\u00f3d tych pojazd\u00f3w nie posiada\u0142owa\u017cnych bada\u0144 technicznych.<\/p>\n<\/p>\n Z danych Instytutu Bada\u0144 Rynku Motoryzacyjnego Samar wynika,\u017ce od 2012 r. widoczny jest wzrost liczby sprowadzanych do kraju u\u017cywanych aut.W grudniu 2016 roku Polacy zarejestrowali ponad 91 tys. u\u017cywanych samochod\u00f3wosobowych z importu, tj. o 73 proc. wi\u0119cej ni\u017c w grudniu 2015 r. \u0141\u0105cznie w 2016r. import aut o dopuszczalnej masie do 3.5 t przekroczy\u0142 milion. <\/p>\n<\/p>\n NIK zwraca uwag\u0119, \u017ce do Polski sprowadzane s\u0105 coraz starszesamochody osobowe – od 2010 r. \u015bredni wiek u\u017cywanego pojazdu z importu wzr\u00f3s\u0142 o3 lata. Pod koniec 2016 r. \u015bredni wiek importowanego u\u017cywanego samochoduosobowego wyni\u00f3s\u0142 12 lat. Najpopularniejszym rocznikiem w\u015br\u00f3d sprowadzanych autjest 2005-ty (blisko 88,5 tys.), ale ch\u0119tnie sprowadzane s\u0105 te\u017c auta starszeni\u017c 20 lat – tu zanotowano wzrost o 100 proc. do prawie 24,5 tys. samochod\u00f3w w2016 r.<\/p>\n<\/p>\n Rosn\u0105cy import u\u017cywanych samochod\u00f3w powoduje, \u017ce w Polsceblisko 60 proc. aut je\u017cd\u017c\u0105cych po drogach ma wi\u0119cej ni\u017c 10 lat. Na tym tlewypadamy gorzej ni\u017c Rumunia, W\u0119gry i Czechy, nie wspominaj\u0105c o Irlandii, gdzietakich aut jest na drogach jedynie ok. 10 proc.<\/p>\n<\/p>\n Niestety wraz z wiekiem pojazdu (co najcz\u0119\u015bciej idzie wparze z przejechanymi kilometrami) ro\u015bnie jego usterkowo\u015b\u0107. W\u015br\u00f3d trzy- czypi\u0119cioletnich aut usterki w najistotniejszych elementach odpowiadaj\u0105cych zabezpiecze\u0144stwo ma 8-20 proc. z nich. Wska\u017anik ten u aut dziewi\u0119cio- czy11-letnich wynosi ju\u017c 30-45 proc.<\/p>\n<\/p>\n W Niemczech szacuje si\u0119, \u017ce stan techniczny aut jestprzyczyn\u0105 7 proc. wypadk\u00f3w. W Polsce oficjalne wska\u017anik ten wynosi 0,12 proc.,cho\u0107 policjanci w badaniach ankietowych m\u00f3wi\u0105, \u017ce stan techniczny pojazdu jestprzyczyn\u0105 co 10 wypadku.<\/p>\n<\/p>\n NIK zbada\u0142a w jaki spos\u00f3b dopuszczane s\u0105 pojazdy do ruchudrogowego na terenie 21 powiat\u00f3w. Do udzia\u0142u w kontroli zaproszono TransportowyDoz\u00f3r Techniczny – wyspecjalizowany organ sprawdzaj\u0105cy m.in. ka\u017cd\u0105 now\u0105 SKPprzed jej uruchomieniem. Na terenie skontrolowanych powiat\u00f3w funkcjonowa\u0142o 245stacji kontroli pojazd\u00f3w, w kt\u00f3rych badania wykonywa\u0142o 716 diagnost\u00f3w. Organykontroli ruchu drogowego zatrzyma\u0142y w latach 2010-2016 ponad 114 tys. dowod\u00f3wrejestracyjnych i przes\u0142a\u0142y do skontrolowanych starost\u00f3w. <\/p>\n<\/p>\n Niemal wszystkie starostwa (19 z 21 skontrolowanych) nieprzeprowadza\u0142y obowi\u0105zkowych, corocznych kontroli stacji kontroli pojazd\u00f3w,b\u0105d\u017a przeprowadza\u0142y je po terminie. W ich trakcie bada si\u0119 w\u00f3wczas prawid\u0142owo\u015b\u0107przeprowadzania bada\u0144 przez diagnost\u00f3w, warunki lokalowe i wyposa\u017cenie stacjioraz prawid\u0142owo\u015b\u0107 dokumentowania przebiegu bada\u0144. W konsekwencji wyd\u0142u\u017ca\u0142 si\u0119okres, w kt\u00f3rym dzia\u0142alno\u015b\u0107 SKP pozostawa\u0142a poza nadzorem. Trzy starostwa wlatach 2014-2015 nie przeprowadzi\u0142y okresowej, corocznej kontroli we wszystkichnadzorowanych stacjach. W rezultacie niekt\u00f3re stacje diagnostycznefunkcjonowa\u0142y poza kontrol\u0105 nawet przez kilkana\u015bcie lat. W pozosta\u0142ych 16starostwach termin obowi\u0105zkowych kontroli SKP by\u0142 przekraczany nawet o 7miesi\u0119cy.<\/p>\n<\/p>\n Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce starostowie nie korzystali zmo\u017cliwo\u015bci przeprowadzenia w okre\u015blonych przypadkach kontroli bezzawiadomienia. Co wi\u0119cej w pi\u0119ciu starostwach okre\u015blano termin rozpocz\u0119ciakontroli, czego nie przewiduje ustawa o Swobodzie Dzia\u0142alno\u015bci Gospodarczej. Wtak zawiadomionych SKP nie mo\u017cna by\u0142o oceni\u0107 pracy diagnost\u00f3w, bo w dniu kontrolinie przyjecha\u0142 ani jeden kierowca na badanie.<\/p>\n<\/p>\n Nie przeprowadzano powt\u00f3rnych kontroli w SKP, kt\u00f3redopu\u015bci\u0142y pojazdy do ruchu, a kt\u00f3rych stan techniczny zosta\u0142 w nied\u0142ugim czasiezakwestionowany przez policj\u0119. Nie podejmowano tak\u017ce powt\u00f3rnych kontroli w tychSKP, w kt\u00f3rych przedstawiciele starostw stwierdzili nieprawid\u0142owe wykonywaniebada\u0144 przez diagnost\u00f3w, b\u0105d\u017a wobec braku pojazd\u00f3w podczas planowych kontroliokresowych. Ustalono tak\u017ce, \u017ce starostowie nie przeprowadzali kompleksowychanaliz prawid\u0142owo\u015bci wykonywania bada\u0144 technicznych pojazd\u00f3w i dokumentowaniaich przebiegu, wykorzystuj\u0105c w tym celu prowadzone w SKP elektroniczne rejestrybada\u0144.<\/p>\n<\/p>\n Starostowie nie interesowali si\u0119 przyczynami zatrzymywaniadowod\u00f3w rejestracyjnych samochod\u00f3w i analiz\u0105 tych przyczyn w odniesieniu do SKP<\/p>\n<\/p>\n (i diagnost\u00f3w), w kt\u00f3rych uprzednio poddano te pojazdybadaniom technicznym. Nie interesowali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c znaczn\u0105 liczb\u0105 zatrzymanychdowod\u00f3w rejestracyjnych ze wzgl\u0119du na stan techniczny, a nieodebranych przezw\u0142a\u015bcicieli pojazd\u00f3w. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce w ci\u0105gu 6 lat do skontrolowanychurz\u0119d\u00f3w przes\u0142ano ponad 114 tys. zatrzymanych dowod\u00f3w, z czego ponad 14 tys.nie zosta\u0142o odebranych. Kontrolerzy NIK stwierdzili przy tym brak wsp\u00f3\u0142pracy zodpowiednimi kompetencyjnie organami policji w celu sprawdzenia, czy pojazdy tenie s\u0105 nadal u\u017cytkowane w ruchu drogowym. Niestety znaczna liczba takichpojazd\u00f3w nadal porusza\u0142a si\u0119 po drogach. Ustalono – na przyk\u0142adzie zatrzymanychprzez policjant\u00f3w z Zamo\u015bcia 50 dowod\u00f3w rejestracyjnych – \u017ce dziewi\u0119\u0107 pojazd\u00f3wpomimo nieprzedstawienia za\u015bwiadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznegonadal uczestniczy\u0142o w ruchu drogowym, a jeden z nich nawet pomimo trzykrotnejkontroli drogowej. Do pozytywnych wyj\u0105tk\u00f3w nale\u017ca\u0142 Urz\u0105d Miasta Suwa\u0142ki, gdziewskutek prowadzonych analiz wszcz\u0119to 18 post\u0119powa\u0144 wyja\u015bniaj\u0105cych zako\u0144czonychcofni\u0119ciem uprawnie\u0144 jednemu z diagnost\u00f3w.<\/p>\n<\/p>\n Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 starost\u00f3w (18 z 21) nienale\u017cycienadzorowa\u0142a stacje kontroli pojazd\u00f3w pod wzgl\u0119dem tego czy maj\u0105 odpowiedniewarunki lokalowe i sprz\u0119t do prowadzenia diagnostyki pojazd\u00f3w.<\/p>\n<\/p>\n I tak 18 stacji diagnostycznych (na terenie 11 powiat\u00f3w)funkcjonowa\u0142o bez po\u015bwiadczenia Transportowego Dozoru Technicznego (kt\u00f3reprzes\u0105dza o tym, \u017ce dana stacja spe\u0142nia wszystkie warunki lokalowe i maodpowiednie wyposa\u017cenie) lub stacje te przeprowadza\u0142y badania w zakresieprzekraczaj\u0105cym nadane im uprawnienia. W stacjach tych wykonano blisko 10 tys.bada\u0144 technicznych pojazd\u00f3w. Starostowie, pomimo istnienia takiego obowi\u0105zku, w\u017cadnym z tych przypadk\u00f3w nie wydali decyzji o zakazie prowadzenia dzia\u0142alno\u015bcii nie wykre\u015blili przedsi\u0119biorcy\/stacji z rejestru. Dopiero w zwi\u0105zku zustaleniami kontroli NIK, starostowie zapowiedzieli podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 w tymzakresie.<\/p>\n<\/p>\n Poza brakiem wa\u017cnych po\u015bwiadcze\u0144 TDT, przedsi\u0119biorcy niespe\u0142niali r\u00f3wnie\u017c wymogu posiadania przez SKP odpowiedniego wyposa\u017ceniakontrolno-pomiarowego oraz warunk\u00f3w lokalowych.<\/p>\n<\/p>\n W toku kontroli NIK okaza\u0142o si\u0119, \u017ce 2\/3 zbadanych stacji (41z 63 SKP) nie spe\u0142nia\u0142o wszystkich wymaga\u0144 do prowadzenia bada\u0144diagnostycznych. W 27 stacjach wyposa\u017cenie kontrolno-pomiarowe by\u0142o niesprawneb\u0105d\u017a niedopuszczone do u\u017cytkowania przez w\u0142a\u015bciwe organy dozoru technicznego, aw 21 stacjach stwierdzono te\u017c szereg brak\u00f3w w zakresie wymaganej dokumentacji.<\/p>\n<\/p>\n Na uwag\u0119 zas\u0142uguje fakt, \u017ce stacje do bada\u0144 wykorzystywa\u0142yniesprawne b\u0105d\u017a niedopuszczone do u\u017cytkowania urz\u0105dzenia kontrolno-pomiarowes\u0142u\u017c\u0105ce do wykrywania usterek w najistotniejszych dla bezpiecze\u0144stwa uk\u0142adachpojazdu.<\/p>\n<\/p>\n R\u00f3wnie\u017c wyniki bada\u0144 Transportowego Dozoru Technicznego wponad 2 tys. stacjach w ca\u0142ym kraju (patrz wykresy poni\u017cej) potwierdzaj\u0105, \u017cestacje diagnostyczne nie zawsze przeprowadzaj\u0105 prawid\u0142owo badania, posiadaj\u0105odpowiedni i sprawny sprz\u0119t, w dodatku z wa\u017cnymi \u015bwiadectwami legalizacji. Wponad po\u0142owie stacji (56,6 proc. – 1.138 SKP) TDT stwierdzi\u0142 nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n<\/p>\n Starostowie powszechnie nie wywi\u0105zywali si\u0119 z obowi\u0105zkusprawdzenia w ka\u017cdej z nadzorowanych stacji prawid\u0142owo\u015bci wykonywania przezdiagnost\u00f3w bada\u0144 technicznych pojazd\u00f3w. Podczas kontroli pracownicy urz\u0119d\u00f3w niekwestionowali cz\u0119sto niezgodnego z przepisami sposobu ich wykonywania, niekwestionowali r\u00f3wnie\u017c wykonywania bada\u0144 przy u\u017cyciu urz\u0105dze\u0144kontrolno-pomiarowych niespe\u0142niaj\u0105cych wymaga\u0144. Ponadto starostowienierzetelnie sprawdzali w SKP prawid\u0142owo\u015b\u0107 dokumentowania przebiegu bada\u0144.<\/p>\n<\/p>\n Bezpo\u015brednie badanie czynno\u015bci wykonywanych przez diagnost\u00f3wpodczas kontroli 51 pojazd\u00f3w wykaza\u0142o, \u017ce ponad po\u0142ow\u0119 pojazd\u00f3w (29) zbadanonieprawid\u0142owo – diagno\u015bci pomijali szereg czynno\u015bci do kt\u00f3rych zobowi\u0105zuj\u0105 ichprzepisy lub niedok\u0142adnie je wykonywali, u\u017cywali te\u017c przyrz\u0105d\u00f3wkontrolno-pomiarowych, kt\u00f3re nie posiada\u0142y stosownego dopuszczenia doeksploatacji. Mimo to po\u0142ow\u0119 samochod\u00f3w (15) dopuszczono do ruchu. W trakciekontroli stwierdzono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w przypadku 20 pojazd\u00f3w nieprawid\u0142owoskontrolowano poziom emisji szkodliwych sk\u0142adnik\u00f3w spalin, z czego 9 z tychpojazd\u00f3w dopuszczono do ruchu. Na nieprawid\u0142owe wykonywanie bada\u0144 wskazywalir\u00f3wnie\u017c policjanci z garnizon\u00f3w obejmuj\u0105cych w\u0142a\u015bciwo\u015bci\u0105 skontrolowanestarostwa. Podczas kontroli (w porozumieniu z NIK) stanu technicznego pojazd\u00f3wwyje\u017cd\u017caj\u0105cych z SKP bezpo\u015brednio po badaniach, ujawnili a\u017c 17 przypadk\u00f3wdopuszczenia pojazdu do ruchu, pomimo ich niesprawno\u015bci, b\u0105d\u017a w og\u00f3le bezsprawdzenia stanu technicznego. Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce kontrole te zosta\u0142yprowadzone jedynie w rejonach wybranych stacji diagnostycznych, w okre\u015blonychdniach i w kr\u00f3tkim okresie.<\/p>\n<\/p>\n Diagno\u015bci pomimo ujawnienia w trakcie bada\u0144 diagnostycznychpowa\u017cnych usterek dotycz\u0105cych m.in. uk\u0142ad\u00f3w: hamulcowego, kierowniczego,zawieszenia pojazdu i o\u015bwietlenia nie zatrzymywali dowod\u00f3w rejestracyjnych, co jest ich obowi\u0105zkiem. Zkolei starostowie w powy\u017cszych sytuacjach nie cofali uprawnie\u0144 diagnostom, co zkolei jest ich obowi\u0105zkiem.<\/p>\n<\/p>\n NIK zwraca uwag\u0119 na niski odsetek bada\u0144 zako\u0144czonychwynikiem negatywnym w Polsce. Odsetek bada\u0144 diagnostycznych, gdzie wykrytousterki istotne lub stwarzaj\u0105ce zagro\u017cenie wynosi ok. 2 proc., podczas gdy wNiemczech si\u0119ga 23 proc. bada\u0144 (dane KBA – Federal Motor Transport Authority z2014 r.). <\/p>\n<\/p>\n Kontrolerzy NIK ujawnili w 2\/3 kontrolowanych starostwnieprawid\u0142owo\u015bci w zakresie wydawania uprawnie\u0144 diagnosty. W efekcie znaruszeniem prawa nadano uprawnienia 86 diagnostom. Osoby te nie posiada\u0142yodpowiedniego wykszta\u0142cenia technicznego, udokumentowanego odbycia szkolenia izdania stosownego egzaminu, a tak\u017ce udokumentowanej odpowiedniej praktykizawodowej. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest to ostatnie, bowiem ok. 75 proc. z blisko 640czynno\u015bci badawczych (do kt\u00f3rych przeprowadzenia zobowi\u0105zuj\u0105 diagnost\u0119przepisy), przeprowadza diagnosta, a nast\u0119pnie ocenia wyniki bada\u0144 na podstawiew\u0142asnego os\u0105du, w oparciu o posiadan\u0105 wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie zawodowe.<\/p>\n<\/p>\n Ponad po\u0142owa skontrolowanych starost\u00f3w (13) nie cofn\u0119\u0142auprawnie\u0144 diagnostom, pomimo stwierdzenia nieprawid\u0142owego przeprowadzaniabada\u0144, a tak\u017ce pomimo zawiadomie\u0144 z Policji, ITD lub prokuratury onieprawid\u0142owym przeprowadzaniu bada\u0144. Trzech spo\u015br\u00f3d tych starost\u00f3w niezrealizowa\u0142o powy\u017cszego obowi\u0105zku nawet wobec diagnost\u00f3w skazanych w zwi\u0105zku zwykonywaniem zawodu, w tym z orzeczonym zakazem wykonywania zawodu diagnosty. <\/p>\n<\/p>\n Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 starostw (18 z 21) nieprawid\u0142owowywi\u0105zywa\u0142a si\u0119 z zada\u0144 zwi\u0105zanych z wpisem i prowadzeniem rejestruprzedsi\u0119biorc\u00f3w prowadz\u0105cych SKP. O\u015bmiustarost\u00f3w dokona\u0142o wpisu do rejestru na podstawie wniosk\u00f3w nie spe\u0142niaj\u0105cychwymaga\u0144 (brak o\u015bwiadcze\u0144, zakres\u00f3w bada\u0144, podpis\u00f3w, danych o diagnostach).Pi\u0119ciu z tych starost\u00f3w dokona\u0142o wpisu przedsi\u0119biorc\u00f3w, pomimo braku wymaganychpo\u015bwiadcze\u0144 Transportowego Dozoru Technicznego potwierdzaj\u0105cych spe\u0142nianiewarunk\u00f3w do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci obj\u0119tej wpisem. Z kolei w 14 starostwachrejestry nie zawiera\u0142y wszystkich danych, wpisy by\u0142y nieaktualne, a aktarejestrowe niekompletne. <\/p>\n<\/p>\n Ustalono, \u017ce starostowie, pomimo up\u0142ywu ju\u017c ponad 17 lat odwdro\u017cenia systemu bada\u0144 technicznych pojazd\u00f3w, nie zapewnili odpowiedniegoprzygotowania starostw do rzetelnej realizacji zada\u0144 nadzorczych, zwi\u0105zanych zdopuszczaniem pojazd\u00f3w do ruchu. Starostwa nadal nie by\u0142y kadrowo i organizacyjnieprzygotowane do realizacji zada\u0144 zwi\u0105zanych z nadzorem nad SKP. Pracownicystarostw, kt\u00f3rzy mieli sprawowa\u0107 nadz\u00f3r i wykonywa\u0107 kontrole w SKP, wwi\u0119kszo\u015bci nie posiadali odpowiedniego wykszta\u0142cenia technicznego i praktykizawodowej, gwarantuj\u0105cego dokonanie rzetelnej oceny prawid\u0142owo\u015bciprzeprowadzania przez diagnost\u00f3w bada\u0144. Kontrole w SKP przeprowadza\u0142y osoby zwykszta\u0142ceniem m.in.: filozoficznym, rolniczo-ogrodniczym, politologicznym,ekonomicznym czy informatycznym. Co istotne, nie zapewniono tym osobom wdostatecznym stopniu dedykowanych dla nich szkole\u0144 specjalistycznych. Skutkiempowy\u017cszego by\u0142o powierzchowne przeprowadzanie kontroli oraz niepoddawaniekontroli zagadnie\u0144 specjalistycznych, w tym g\u0142\u00f3wnie prawid\u0142owo\u015bciprzeprowadzania przez diagnost\u00f3w bada\u0144 technicznych pojazd\u00f3w. Pokre\u015bli\u0107 nale\u017cy,\u017ce pomimo tego starostwa w znikomym stopniu korzysta\u0142y z mo\u017cliwo\u015bci powierzeniaTransportowemu Dozorowi Technicznemu przeprowadzanie czynno\u015bci kontrolnych wstacjach kontroli pojazd\u00f3w. Dopiero w zwi\u0105zku z przeprowadzan\u0105 kontrol\u0105 NIK,po\u0142owa obj\u0119tych kontrol\u0105 starostw podpisa\u0142a stosowne porozumienia.<\/p>\n<\/p>\n W ocenie NIK, ze wzgl\u0119du na wag\u0119 i znaczenie ujawnionychnieprawid\u0142owo\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c skal\u0119 uchybie\u0144 dotycz\u0105cych stanu technicznego pojazd\u00f3w,stwierdzanych corocznie przez organy kontroli ruchu drogowego, konieczne jestwprowadzenie zmian obowi\u0105zuj\u0105cych uregulowa\u0144 prawnych, kt\u00f3re stanowi\u0105 podstaw\u0119funkcjonowania systemu bada\u0144 technicznych pojazd\u00f3w. Zdaniem Izby szczeg\u00f3lnieistotnym dla zapewnienia wymaganego poziomu jako\u015bci bada\u0144 jest realizacjapostanowie\u0144 art. 13 ust. 4 wspomnianej Dyrektywy dotycz\u0105cego sposobuzatrudnienia diagnost\u00f3w. Izba wnosi ponadto o wdro\u017cenie nast\u0119puj\u0105cychregulacji:<\/p>\n<\/p>\n wprowadzenia rozwi\u0105zania prawnego stanowi\u0105cego podstaw\u0119utworzenia i funkcjonowania organu nadzoruj\u0105cego i koordynuj\u0105cego dzia\u0142aniastarost\u00f3w z zakresu obj\u0119tego kontrol\u0105, przy czym organ ten by\u0142by odpowiedzialnyza sprawowanie nadzoru nad systemem bada\u0144 technicznych;<\/p>\n<\/li>\n obowi\u0105zku przedk\u0142adania przez przedsi\u0119biorc\u0119 dokument\u00f3wpo\u015bwiadczaj\u0105cych niekaralno\u015b\u0107 zatrudnianych diagnost\u00f3w, w przypadkuwyst\u0119powania z wnioskiem o wpis do rejestru dzia\u0142alno\u015bci regulowanej, a tak\u017ce wka\u017cdym przypadku zatrudnienia nowych diagnost\u00f3w. O wprowadzenie takiej regulacji Izbawnioskowa\u0142a ju\u017c w 2009 r.;<\/p>\n<\/li>\n przeprowadzania przezstarost\u00f3w okresowych analiz dotycz\u0105cych zatrzymanych i przes\u0142anych im dowod\u00f3wrejestracyjnych. W naszej ocenie powinno to istotnie u\u0142atwi\u0107 im planowaniekontroli, w tym typowanie stacji nierzetelnych, w kt\u00f3rych spos\u00f3bprzeprowadzania bada\u0144 przez diagnost\u00f3w powinien by\u0107 poddany szczeg\u00f3lnej ocenie;<\/p>\n<\/li>\n jednoznacznego i ujednoliconego okre\u015blenia wymaga\u0144 wzakresie m.in. szczeg\u00f3\u0142owego dokumentowania przebiegu kontroli w SKP oraz jejwynik\u00f3w;<\/p>\n<\/li>\n uzupe\u0142nienia stosownego przepisu Prawa o ruchu drogowymdotycz\u0105cego sytuacji skutkuj\u0105cych zatrzymaniem dowodu rejestracyjnego pojazdu oprzypadki, kiedy z\u0142y stan techniczny zosta\u0142 stwierdzony podczas rutynowejkontroli drogowej, a nie w nast\u0119pstwie kolizji drogowej. To jednoznacznewyodr\u0119bnienie pozwoli starostom na powi\u0105zanie tych przypadk\u00f3w z okre\u015blonymi SKPi diagnostami, zw\u0142aszcza w sytuacji, gdy pojazd zosta\u0142 poddany badaniomtechnicznym w relatywnie kr\u00f3tkim okresie czasu przed zatrzymaniem dowodurejestracyjnego;<\/p>\n<\/li>\n <\/li>\n rozszerzenia i\/lub zaostrzenia katalogu sankcji wobecw\u0142a\u015bcicieli pojazd\u00f3w, kt\u00f3rzy u\u017cytkuj\u0105 je bez wa\u017cnych bada\u0144 technicznych.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Wnioski z poprzednich kontroli, kt\u00f3rych tre\u015b\u0107 jest w cz\u0119\u015bcizbie\u017cna z propozycjami regulacji przewidzianymi w projekcie wspomnianej ustawy zmieniaj\u0105cej.Dotycz\u0105 one:<\/p>\n<\/p>\n wymogu niekaralno\u015bci za przest\u0119pstwa przeciw dokumentom,jako jeden z warunk\u00f3w, jakie powinna spe\u0142ni\u0107 osoba ubiegaj\u0105ca si\u0119 o uprawnieniadiagnosty;<\/p>\n<\/li>\n utworzenia centralnego rejestru diagnost\u00f3w oraz okre\u015bleniaorganu odpowiedzialnego za jego prowadzenie i aktualizacj\u0119, co naszym zdaniempowinno m.in. zapobiec mo\u017cliwo\u015bci wykonywania czynno\u015bci diagnosty przez osoby,wobec kt\u00f3rych orzeczono w trybie administracyjnym lub karnym ograniczenia wwykonywaniu tego zawodu;<\/p>\n<\/li>\n rozszerzenia obowi\u0105zku kontroli i kalibracji urz\u0105dze\u0144kontrolno-pomiarowych na pozosta\u0142e urz\u0105dzenia s\u0142u\u017c\u0105ce do badania i oceny stanutechnicznego pojazd\u00f3w, nie podlegaj\u0105ce tej procedurze.<\/p>\n<\/li>\n przywr\u00f3cenia obowi\u0105zku szkole\u0144 okresowych dla diagnost\u00f3w.Wnioskuj\u0105c o pilne uregulowanie tej problematyki, wskazujemy przy tym, czegonie przewiduje przes\u0142any do konsultacji projekt, na konieczno\u015b\u0107 rozwa\u017cenia, czyuprawnienia diagnosty powinny by\u0107 wydawane bezterminowo. Uzyskanie przed\u0142u\u017ceniauprawnie\u0144 by\u0142oby uzale\u017cnione od spe\u0142nienia warunk\u00f3w dotycz\u0105cych szkole\u0144uzupe\u0142niaj\u0105cych, a tak\u017ce zdania odpowiednich egzamin\u00f3w, tak jak to ma np.miejsce w przypadku dost\u0119pu do zawodu doradcy ds. bezpiecze\u0144stwa przewozutowar\u00f3w niebezpiecznych.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n doposa\u017cenie wszystkich 16 jednostek inspekcji transportudrogowego w mobilne SKP. Obecnie tylko dwie dysponuj\u0105 takim sprz\u0119tem, kt\u00f3rypozwala na zdecydowane zwi\u0119kszenie skuteczno\u015bci kontroli (wykrywalno\u015b\u0107 usterekwzrasta do nawet 80 proc.). Przy czym dopiero w\u00f3wczas mo\u017cliwe jest wykrycie usterekw najistotniejszych uk\u0142adach pojazdu, np. nieskutecznych hamulc\u00f3w, niesprawnychamortyzator\u00f3w, niedopuszczalnych luz\u00f3w w uk\u0142adzie kierowniczym i zawieszenia;<\/p>\n<\/li>\n zapewnienie, poprzez zmian\u0119 metodologii raportowania,kompletnych i wiarygodnych danych o faktycznych przyczynach zdarze\u0144 drogowych.Aktualnie, w oficjalnych raportach, wp\u0142yw stanu technicznego pojazdu na wypadekjest marginalizowany co dalece odbiega od informacji w tym zakresie podawanychprzez inne kraje UE.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/p>\n „<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[23],"tags":[],"class_list":["post-49510","infobus","type-infobus","status-publish","hentry","category-infrastruktura"],"acf":[],"yoast_head":"\nRynek u\u017cywanych aut <\/h4>\n<\/p>\n
Wiek samochod\u00f3w <\/h4>\n<\/p>\n
Najwa\u017cniejsze ustalenia kontroli:<\/h4>\n<\/p>\n
Nadz\u00f3r nad SKP <\/h4>\n<\/p>\n
Nieprawid\u0142owo\u015bci podczas kontroli SKP<\/h4>\n<\/p>\n
Najcz\u0119stsze nieprawid\u0142owo\u015bci – wykonywania bada\u0144diagnostycznych<\/h4>\n<\/p>\n
Wydawanie i cofanie uprawnie\u0144 diagnostom<\/h4>\n<\/p>\n
Wpisy do rejestru przedsi\u0119biorc\u00f3w prowadz\u0105cych SKP<\/h4>\n<\/p>\n
Przygotowanie organizacyjno-kadrowe starostw<\/h4>\n<\/p>\n
Uwagi i wnioski<\/h4>\n<\/p>\n
\n
\n
Ponadto NIK proponuje:<\/h4>\n<\/p>\n
\n