Polskie autostrady jeszcze nie s\u0105 przeci\u0105\u017cone ruchem, ale s\u0105 miejsca, w kt\u00f3rych zbli\u017camy si\u0119 do granicy przepustowo\u015bci; s\u0105 z regu\u0142y bezpieczne, ale zak\u0142\u00f3cenia w p\u0142ynno\u015bci ruchu ? w tym bramki poboru op\u0142at ? mog\u0105 obni\u017ca\u0107 poziom bezpiecze\u0144stwa ? wskazuje prof. Stanis\u0142aw Krawiec z Politechniki \u015al\u0105skiej.\u00a0 <\/p>\n
W okresie wakacyjnym korki i wypadki na autostradach s\u0105 cz\u0119stym tematem w mediach. Uwag\u0119 opinii publicznej przykuwa\u0142y m.in. seria karamboli na autostradzie A4, cz\u0119ste korki do bramek poboru op\u0142at na tej drodze w okolicach Wroc\u0142awia, Krakowa, Gliwic i Katowic, a tak\u017ce korki na obwodnicy Tr\u00f3jmiasta oraz autostradzie A1, mimo decyzji o otwarciu bramek w weekendy. W rozmowie z PAP dr hab. in\u017c. Stanis\u0142aw Krawiec, prof. nzw. Politechniki \u015al\u0105skiej w Gliwicach, kierownik Katedry System\u00f3w Transportowych i In\u017cynierii Ruchu Wydzia\u0142u Transportu tej uczelni, przypomina, \u017ce ka\u017cde rozwi\u0105zanie negatywnie wp\u0142ywaj\u0105ce na p\u0142ynno\u015b\u0107 ruchu pogarsza bezpiecze\u0144stwo jazdy. Podkre\u015bla, \u017ce w bezpiecze\u0144stwie ruchu drogowego nie chodzi o to, aby stawia\u0107 przeszkody, a potem restrykcyjnie pilnowa\u0107 wprowadzanych przy nich ogranicze\u0144. Ekspert ma nadziej\u0119, \u017ce zmiana systemu poboru op\u0142at za przejazd autostradami to kwestia czasu.<\/p>\n
\u00a0PAP: Panie profesorze, w kontek\u015bcie np. niedawnego karambolu na autostradzie A4, w kt\u00f3rym 24 lipca zgin\u0119\u0142y 4 osoby, a 13 zosta\u0142o rannych, warto zapyta\u0107: czy polskie autostrady s\u0105 bezpieczne?<\/p>\n
Stanis\u0142aw Krawiec: Statystyki wskazuj\u0105, \u017ce autostrada i droga ekspresowa to najbezpieczniejsze formy drogi ko\u0142owej. Statystyczna wypadkowo\u015b\u0107 na stu kilometrach tych tras jest znacznie mniejsza ni\u017c na tej samej odleg\u0142o\u015bci dr\u00f3g ni\u017cszych klas. Na autostradzie panuje te\u017c wi\u0119ksza kultura ruchu ni\u017c na innych drogach. Jednak podobnie jak w ruchu lotniczym, je\u017celi ma tam ju\u017c miejsce jakie\u015b zdarzenie, cz\u0119\u015bciej jest to wypadek na du\u017c\u0105 skal\u0119. W ten spos\u00f3b najcz\u0119\u015bciej dowiadujemy si\u0119 o karambolach, kt\u00f3re zdarzaj\u0105 si\u0119 rzadko czy wzgl\u0119dnie rzadko, ale wtedy s\u0105 ofiary, wiele rozbitych samochod\u00f3w, uszkodzenia, zatory…<\/p>\n
PAP: Czy jako\u015b\u0107 polskich autostrad i dr\u00f3g ekspresowych odpowiada zachodnioeuropejskim?<\/p>\n
S:K: Po pierwsze nie jest standardem w Europie nasz podzia\u0142 na autostrady i drogi ekspresowe. W niekt\u00f3rych krajach wi\u0119kszo\u015b\u0107 naszych dwupasowych dr\u00f3g ekspresowych by\u0142aby autostradami. Z tego punktu widzenia mamy dobre standardy – w sensie projektowym i budowlanym. Jako\u015b\u0107 wykonania to inny problem.<\/p>\n
Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce nasze autostrady budowano z za\u0142o\u017ceniem, \u017ce jedn\u0105 z funkcji w\u0119z\u0142\u00f3w autostradowych jest doprowadzenie potok\u00f3w ruchu do punktu poboru op\u0142at. To powoduje, \u017ce na niekt\u00f3rych w\u0119z\u0142ach mamy nadmiarowe wiadukty oraz niepotrzebne kilometry dr\u00f3g dojazdowych. To kosztowne nast\u0119pstwo przyj\u0119tego systemu poboru op\u0142at. Obawiam si\u0119, \u017ce nic ju\u017c z tym nie zrobimy.<\/p>\n
Natomiast parametry geometryczne jezdni i w\u0119z\u0142\u00f3w – szeroko\u015b\u0107 pas\u00f3w, promienie \u0142uk\u00f3w itp. – projektowano w Polsce z odpowiednim zapasem bezpiecze\u0144stwa. S\u0105 jednak miejsca, gdy na etapie projektowania lub wykonania dokonano oszcz\u0119dno\u015bci. Np. niekt\u00f3re wiadukty na autostradzie A4 z Wroc\u0142awia do Gliwic nie maj\u0105 wymaganej przepisami szeroko\u015bci pobocza. W efekcie mamy tam ograniczenia pr\u0119dko\u015bci.<\/p>\n
PAP: Czy przepustowo\u015b\u0107 polskich dr\u00f3g ekspresowych i autostrad odpowiada obecnemu nat\u0119\u017ceniu ruchu?<\/p>\n
S.K.: Wed\u0142ug mojej oceny zbli\u017camy si\u0119 do granicy. Na\u0142o\u017cenie siatki dr\u00f3g ekspresowych i autostrad na map\u0119 kraju powoduje, \u017ce potoki ruchu zaczynaj\u0105 ci\u0105\u017cy\u0107 w ich kierunku i cz\u0119sto przekraczaj\u0105 d\u0142ugoletnie prognozy nat\u0119\u017cenia ruchu. Przekroczyli\u015bmy m.in. prognozy, kt\u00f3re tworzono 20 lat temu, gdy projektowano obecnie istniej\u0105ce autostrady.<\/p>\n
Jeszcze jest w miar\u0119 dobrze ? autostrady zazwyczaj nie s\u0105 przeci\u0105\u017cone ruchem, jak to bywa w niekt\u00f3rych krajach zachodnich, np. w zimowe weekendy we francuskich Alpach. Takie dni i miejsca s\u0105 jednak wsz\u0119dzie. Nie ma uzasadnienia ekonomicznego projektowanie infrastruktury drogowej w taki spos\u00f3b, aby przyj\u0119\u0142a dowolny potok ruchu. Z tym trzeba si\u0119 pogodzi\u0107 ? za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce s\u0105 dni i chwile, kiedy przepustowo\u015b\u0107 jest ca\u0142kowicie wykorzystana.<\/p>\n
\u00a0Wakacyjne korki na A1 to jeden z tych przypadk\u00f3w. I nie jest to tylko kwestia poboru op\u0142at, bo np. niedawne otwarcie bramek na A1 spowodowa\u0142o korek na obwodnicy Tr\u00f3jmiasta. Zatory zawsze powstaj\u0105 w miejscu o najmniejszej przepustowo\u015bci – to da si\u0119 policzy\u0107 i na etapie projektowania mo\u017cna sobie z tym poradzi\u0107 ? s\u0105 metody liczenia przepustowo\u015bci dla projektowanej infrastruktury drogowej. Nie wiem, czy nad morzem przeprowadzono takie badania.<\/p>\n
PAP: Na ile na przepustowo\u015b\u0107 autostrad wp\u0142ywa przyj\u0119ty w Polsce system poboru op\u0142at?<\/p>\n
S.K.: Pierwsze pytanie brzmi: czy autostrady musz\u0105 by\u0107 p\u0142atne dla samochod\u00f3w osobowych. Drog\u0119 tak naprawd\u0119 niszcz\u0105 samochody ci\u0119\u017carowe i \u015brodki na ich utrzymanie powinny pochodzi\u0107 od nich. Tak nie jest i w Europie s\u0105 stosowane r\u00f3\u017cne techniki poboru op\u0142at drogowych zar\u00f3wno od samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych, jak i osobowych. W zasadzie niewiele jest kraj\u00f3w, w kt\u00f3rych od tych ostatnich nie pobiera si\u0119 op\u0142at; to np. Belgia, Holandia i ci\u0105gle jeszcze Niemcy.<\/p>\n
W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w s\u0105 stosowane r\u00f3\u017cne systemy dla samochod\u00f3w osobowych. Z systemowego punktu widzenia w Polsce zastosowano jedno z najgorszych rozwi\u0105za\u0144, poniewa\u017c wprowadzono r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, kt\u00f3ra ? w moich oczach ? np. \u017ale wp\u0142ywa na wizerunek naszego kraju z punktu widzenia zagranicznego kierowcy.<\/p>\n
Przyk\u0142adowo jad\u0105c autostrad\u0105 A4 od granicy z Niemcami w J\u0119drzychowicach w kierunku Krakowa najpierw jedziemy bezp\u0142atn\u0105, dobr\u0105 autostrad\u0105, nast\u0119pnie drog\u0105, kt\u00f3ra tradycyjnie nazwana jest autostrad\u0105, i cho\u0107 nie ma standardu autostrady – ma takie oznaczenie. Za Wroc\u0142awiem s\u0105 bramki o r\u00f3\u017cnych funkcjach: na jednych pobiera si\u0119 bilet, na kolejnych p\u0142aci. Trzydzie\u015bci kilometr\u00f3w dalej znowu si\u0119 p\u0142aci, a potem p\u0142aci si\u0119 jeszcze raz. Taka dysfunkcjonalno\u015b\u0107 z punktu widzenia kierowcy, szczeg\u00f3lnie zagranicznego, jest powa\u017cnym utrudnieniem.<\/p>\n
System poboru op\u0142at, kt\u00f3ry wymaga zatrzymywania si\u0119, jest technologi\u0105 z lat 60-70. Stosowano j\u0105 w Europie, poniewa\u017c nie by\u0142o innych technik. My dodatkowo zrobili\u015bmy wersj\u0119, w kt\u00f3rej trzeba w ci\u0105gu jednej autostrady, w \u015brodku podr\u00f3\u017cy, w jednym kraju, ni st\u0105d ni zow\u0105d, zatrzymywa\u0107 si\u0119 i wykonywa\u0107 niestandardowe czynno\u015bci, bo kolejne bramki maj\u0105 r\u00f3\u017cne funkcje.<\/p>\n
PAP: Efekty takich rozwi\u0105za\u0144 to pogorszenie komfortu jazdy i nerwy kierowc\u00f3w; czy tak\u017ce pogorszenie bezpiecze\u0144stwa ruchu?<\/p>\n
S.K.: W punktach poboru op\u0142at ? zw\u0142aszcza je\u015bli s\u0105 kolejki ? kierowcy bywaj\u0105 zdenerwowani, a zdenerwowani kierowcy powoduj\u0105 wi\u0119ksze zagro\u017cenie w ruchu. Co si\u0119 dzieje za bramkami? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kierowc\u00f3w naciska mocno peda\u0142 gazu.\u00a0 Mo\u017cna oczywi\u015bcie restrykcyjnie pilnowa\u0107 przestrzegania znajduj\u0105cych si\u0119 tam ogranicze\u0144 pr\u0119dko\u015bci, ale w bezpiecze\u0144stwie nie chodzi o to, by stawia\u0107 przeszkody i potem restrykcyjnie pilnowa\u0107 znak\u00f3w. Jest to taki system, kt\u00f3ry sprawdza si\u0119 na p\u0142atnych parkingach, ale nie na drogach, kt\u00f3re maj\u0105 zapewnia\u0107 szybk\u0105 i bezpieczn\u0105 jazd\u0119. Wady tego systemu narastaj\u0105, gdy na drogach notuje si\u0119 du\u017ce nat\u0119\u017cenie ruchu.<\/p>\n
Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce bramki na autostradach wywo\u0142uj\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie nerwowe reakcje. Nie powinno by\u0107 tak, \u017ce gdy wszyscy wyje\u017cd\u017caj\u0105 na weekend, na bramkach stoi si\u0119 p\u00f3\u0142 godziny. Z punktu widzenia kierowcy to absurdalne utrudnienie.<\/p>\n
PAP: Jaka mo\u017ce by\u0107 na to rada?<\/p>\n
S.K.: Nie wiem czy by\u0142oby to dopuszczalne prawnie, ale mo\u017cna np. pr\u00f3bowa\u0107 wprowadzi\u0107 zasad\u0119, \u017ce kolejka do bramek d\u0142u\u017csza ni\u017c np. 5 minut lub 15 pojazd\u00f3w zobowi\u0105zuje koncesjonariusza do otwarcia bramek. Niech koncesjonariusz buduje cho\u0107by sto bramek w poprzek drogi je\u017celi chce pobiera\u0107 op\u0142aty. Ale powinien pobiera\u0107 je w taki spos\u00f3b, by nie tworzy\u0142y si\u0119 d\u0142ugie kolejki.<\/p>\n
Rozwi\u0105zanie w postaci systemu viaToll (szybki przejazd dzi\u0119ki elektronicznym urz\u0105dzeniom ? PAP) dla samochod\u00f3w osobowych (tzw. viaAUTO) w naszych warunkach powoduje kolejne problemy zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem. W przypadku, gdy mamy do czynienia z kolejk\u0105 do zwyk\u0142ych bramek i kieruj\u0105cy ruchem wskazuje, \u017ceby podje\u017cd\u017ca\u0107 te\u017c do pustego stanowiska przystosowanego do viaAUTO, rusza tam wiele samochod\u00f3w – w poprzek pas\u00f3w, przez linie ci\u0105g\u0142e… To do niczego nie prowadzi – to partyzantka.<\/p>\n
PAP: Czy obecny system mo\u017ce i powinien ewoluowa\u0107, czy te\u017c potrzebna jest jego zasadnicza zmiana?<\/p>\n
S.K.: Dni bramek s\u0105 policzone ? nie wiem, ile to jeszcze potrwa, ale nie ma alternatywy i trzeba szuka\u0107 innych rozwi\u0105za\u0144. Je\u017celi ruch nadal b\u0119dzie narasta\u0142, niebawem b\u0119dziemy sta\u0107 do op\u0142aty ?od po\u0142owy autostrady?. Z systemu viaAUTO korzysta bardzo niewielu kierowc\u00f3w samochod\u00f3w osobowych, wi\u0119c pozostali uczestnicy ruchu maj\u0105 do dyspozycji jedn\u0105 bramk\u0119 mniej, podczas gdy bramka do elektronicznego poboru op\u0142at viaAUTO cz\u0119sto jest pusta.<\/p>\n
To kwestia systemowa; jest pytanie o sens tego rozwi\u0105zania ? bo formu\u0142a op\u0142at typu viaAUTO czy viaTOLL tak czy inaczej zmusza do zwalniania na placach poboru op\u0142at. Przy du\u017cym potoku ruchu samo zwalnianie powoduje zator. Zmiana powinna p\u00f3j\u015b\u0107 w stron\u0119 zachowania p\u0142ynno\u015bci ruchu, czyli takiego poboru op\u0142at ? je\u017celi w og\u00f3le zak\u0142adamy, \u017ce jest pob\u00f3r op\u0142at dla samochod\u00f3w osobowych ? kt\u00f3ry nie powoduje konieczno\u015bci zwalniania g\u0142\u00f3wnego potoku i wykonywania niestandardowych czynno\u015bci.<\/p>\n
PAP: Jak to zrealizowa\u0107?<\/p>\n
S.K.: Zale\u017cy jakie kryterium bierzemy pod uwag\u0119. Je\u017celi to kryterium ekonomiczne i chcemy wprowadzi\u0107 system mo\u017cliwie najtaniej, mo\u017cna i\u015b\u0107 drog\u0105 Austrii, Czech, gdzie dla samochod\u00f3w osobowych s\u0105 winietki z r\u00f3\u017cnymi okresami obowi\u0105zywania. Jeszcze taniej jest w Szwajcarii, gdzie jest tylko jedna winietka roczna. Elektroniczne rozpoznawanie winiet i tablic jest dzi\u015b banalnie proste.<\/p>\n
Z punktu widzenia u\u017cytkownika najkorzystniejszym systemem jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 dokonywania p\u0142atno\u015bci za przejazd w r\u00f3\u017cnych formach ? jak e-winieta na W\u0119grzech. Mo\u017cna za ni\u0105 zap\u0142aci\u0107 smsem, w tradycyjny spos\u00f3b np. na stacji benzynowej czy na granicy kraju lub kupi\u0107 przez internet. Im szerszy jest wachlarz mo\u017cliwo\u015bci tym system poboru op\u0142at jest bardziej przyjazny, cho\u0107 dro\u017cszy w obs\u0142udze dla operatora sieci autostrad i dr\u00f3g ekspresowych.<\/p>\n
Dla kierowc\u00f3w samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych w Europie systemy s\u0105 podobne, cho\u0107 niekompatybilne (z wyj\u0105tkiem niemieckiego, gdzie wykupuje si\u0119 tras\u0119): najcz\u0119\u015bciej trzeba mie\u0107 na pok\u0142adzie urz\u0105dzenie elektroniczne, kt\u00f3re kontaktuje si\u0119 z systemem.<\/p>\n
PAP: Patrz\u0105c na kwestie bezpiecze\u0144stwa na autostradach czy obserwuje pan w Polsce jakie\u015b specyficzne cechy, zachowania kierowc\u00f3w, zjawiska?<\/p>\n
S.K.: Bezpiecze\u0144stwo na drogach wynika z wielu czynnik\u00f3w: zachowania kierowc\u00f3w, w\u0142a\u015bciwego oznakowania i stosowania urz\u0105dze\u0144 bezpiecze\u0144stwa ruchu drogowego, pracy policji i narz\u0119dzi ? tak\u017ce prawnych – kt\u00f3re policja ma do dyspozycji, czy wreszcie warunk\u00f3w atmosferycznych.<\/p>\n
Jedn\u0105 ze specyficznych cech polskich dr\u00f3g, szczeg\u00f3lnie tych szybkich, jest uporczywa jazda lewym pasem; lub \u015brodkowym, je\u015bli jest ich wi\u0119cej. Wiele os\u00f3b uprawia taki styl jazdy uwa\u017caj\u0105c, \u017ce jest to bezpieczniejsze – lub z dowolnego innego powodu. Kolejna specyfika polskich dr\u00f3g to motocykli\u015bci, kt\u00f3rzy ? delikatnie m\u00f3wi\u0105c – na drogach zachowuj\u0105 si\u0119 inaczej, ni\u017c kierowca mo\u017ce si\u0119 spodziewa\u0107.<\/p>\n
Jest pewna grupa kieruj\u0105cych – i motocyklist\u00f3w i kierowc\u00f3w samochod\u00f3w – kt\u00f3rzy sprawiaj\u0105 wra\u017cenie bezkarnych, poniewa\u017c w ci\u0105gu ka\u017cdych kolejnych dziesi\u0119ciu minut \u0142ami\u0105 kilka przepis\u00f3w. Nie mam wra\u017cenia, \u017ce wypracowano w Polsce skuteczny spos\u00f3b walki z tym zjawiskiem. Te kilka procent pojazd\u00f3w powoduje nieraz u pozosta\u0142ych uczestnik\u00f3w ruchu reakcje, jakich normalnie by nie by\u0142o. Gdy 90 proc. kieruj\u0105cych zobaczy w lusterku kogo\u015b jad\u0105cego dwa razy szybciej, mimo \u017ce jego pas zaraz si\u0119 ko\u0144czy, zwolni i zrobi miejsce, \u017ceby go wpu\u015bci\u0107. Jednak 10 proc. przyspieszy, \u017ceby tamtemu uniemo\u017cliwi\u0107 lub utrudni\u0107 wjazd – to ludzkie, cho\u0107 niebezpieczne. Toleruj\u0105c bezkarno\u015b\u0107 pirat\u00f3w drogowych musimy bra\u0107 pod uwag\u0119 dodatkowe skutki w postaci nieracjonalnego, niebezpiecznego zachowania innych kieruj\u0105cych.<\/p>\n
Mam wra\u017cenie, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 s\u0142u\u017cb odpowiedzialnych za bezpiecze\u0144stwo ruchu drogowego dotyczy prostych i \u0142atwych do wykazania przewinie\u0144 kieruj\u0105cych, takich jak np. przekroczenie dopuszczalnej pr\u0119dko\u015bci czy stopnia trze\u017awo\u015bci. Wydaje mi si\u0119, \u017ce cz\u0119sto brakuje wysi\u0142ku w celu wykazania potencjalnego zagro\u017cenia w ruchu drogowym i penalizacji takiego zachowania.<\/p>\n
Mam tu na my\u015bli np. niezachowanie odleg\u0142o\u015bci od poprzedzaj\u0105cego pojazdu, tzw. ?siedzenie na ty\u0142ach, jazd\u0119 w\u0119\u017cykiem, kierowanie pojazdem bez wa\u017cnego prawa jazdy i inne, kt\u00f3re cho\u0107 nie musz\u0105 sko\u0144czy\u0107 si\u0119 zdarzeniem drogowym, powoduj\u0105 spadek bezpiecze\u0144stwa. Wywo\u0142uj\u0105 tak\u017ce wra\u017cenie, \u017ce niekt\u00f3rym wolno wi\u0119cej i \u017cadna kara ich za to nie spotyka.<\/p>\n
PAP: To od strony czysto ludzkiej; a od strony technicznej?<\/p>\n
S.K.: Od strony technicznej specyfiki dr\u00f3g w Polsce – aktualnie trwaj\u0105 prace nad uaktualnieniem tzw. czerwonej ksi\u0105\u017cki, czyli rozporz\u0105dzenia ministra infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczeg\u00f3\u0142owych warunk\u00f3w technicznych dla znak\u00f3w i sygna\u0142\u00f3w drogowych oraz urz\u0105dze\u0144 bezpiecze\u0144stwa ruchu drogowego i warunk\u00f3w ich umieszczania na drogach. To swego rodzaju vademecum dla projektanta. Zasady oznakowania s\u0105 w ka\u017cdym kraju inne, zaczynaj\u0105c chocia\u017cby od kolor\u00f3w, jakimi oznakowane s\u0105 autostrady.<\/p>\n
Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju zleci\u0142o opracowanie Instytutowi Badawczemu Dr\u00f3g i Most\u00f3w nowego projektu, przy kt\u00f3rym jako Wydzia\u0142 Transportu Politechniki \u015al\u0105skiej wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bmy – wraz ze specjalistami z Politechniki Warszawskiej i praktykami-projektantami. Zaproponowali\u015bmy zmiany, kt\u00f3re przybli\u017c\u0105 nas do kraj\u00f3w uwa\u017canych w Europie za najbezpieczniejsze z punktu widzenia bezpiecze\u0144stwa ruchu drogowego, czyli Szwecji, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Austrii. Rozmawia\u0142 Mateusz Babak (PAP)<\/p>\n
„<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[23],"tags":[4814],"class_list":["post-40285","infobus","type-infobus","status-publish","hentry","category-infrastruktura","tag-a4"],"acf":[],"yoast_head":"\n