Wszyscy przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do faktu wyst\u0119powania co najmniej dw\u00f3ch rodzaj\u00f3w bilet\u00f3w w komunikacji publicznej: tzw. 'normalnych’, bilet\u00f3w okre\u015blanych jako 'ulgowe’ oraz uprawnie\u0144 do przejazd\u00f3w bezp\u0142atnych. Czy one si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105?<\/p>\n
Zacz\u0105\u0107 nale\u017cy od okre\u015blenia co to jest bilet. Ot\u00f3\u017c biletem jest niewielki dokument potwierdzaj\u0105cy nabycie prawa do skorzystania z okre\u015blonej us\u0142ugi. W prawie przewozowym nabycie biletu przed rozpocz\u0119ciem podr\u00f3\u017cy jest r\u00f3wnoznaczne z zawarciem umowy przewozu (osoby lub baga\u017cu). Umow\u0119 o przejazd mo\u017cna zawrze\u0107 tak\u017ce w inny spos\u00f3b\u00a0\u00a0np. poprzez zaj\u0119cie miejsca w \u015brodku transportu publicznego, lub w inny okre\u015blony przez organizatora spos\u00f3b. Polskie Prawo przewozowe wymaga by na bilecie by\u0142a nazwa jego emitenta, relacja lub strefa, cena oraz zakres uprawnie\u0144 do ulgowego przejazdu. Bilet mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cne formy: biletu papierowego, kartonika, karty elektronicznej, wydruku z kasy fiskalnej lub inn\u0105, a tak\u017ce stanowi\u0107 potwierdzenie zawarcia umowy na jeden przejazd, na seri\u0119 przejazd\u00f3w, lub na prawo do przejazd\u00f3w w okre\u015blonej relacji\/strefie w okre\u015blonym czasie. Bilet mo\u017ce mie\u0107 charakter 'na okaziciela’ co oznacza, \u017ce mo\u017ce si\u0119 nim pos\u0142ugiwa\u0107 aktualny posiadacz biletu, lub by\u0107 spersonalizowany, co oznacza, \u017ce pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 nim mo\u017ce tylko okre\u015blona osoba.<\/p>\n
Bilety mog\u0105 by\u0107 sprzedawane bezpo\u015brednio w pojazdach, albo w przedsprzeda\u017cy. Bilet sprzedawany przy zajmowaniu miejsca w poje\u017adzie lub po jego zaj\u0119ciu mo\u017ce mie\u0107 form\u0119 uproszczon\u0105\u00a0\u00a0np. wydruku z kasy fiskalnej. Bilety nabywane w przedsprzeda\u017cy maj\u0105 odmienny charakter w zale\u017cno\u015bci od tego czy s\u0105 one spersonalizowane (imienne), czy te\u017c na okaziciela. R\u00f3\u017cnica jest z regu\u0142y taka, \u017ce po jego utracie bilet spersonalizowany z regu\u0142y daje si\u0119 odtworzy\u0107, czasem za dodatkow\u0105 op\u0142at\u0105, natomiast utrata biletu na okaziciela jest bezpowrotna. Znalazca takiego biletu mo\u017ce si\u0119 nim pos\u0142ugiwa\u0107 je\u015bli nie zosta\u0142 uszkodzony. Charakter biletu na okaziciela jest wi\u0119c zbli\u017cony do charakteru papieru warto\u015bciowego, st\u0105d bilety na okaziciela s\u0105 z regu\u0142y w r\u00f3\u017cnorodny spos\u00f3b zabezpieczane: mikrodrukiem, hologramem, specjaln\u0105 farb\u0105, itp., s\u0105 tak\u017ce najcz\u0119\u015bciej numerowane.Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce przerobienie lub podrobienie biletu stanowi przest\u0119pstwo, karze podlega tak\u017ce przejazd bez wa\u017cnego biletu (w postaci op\u0142aty dodatkowej za przejazd bez wa\u017cnego biletu, o kt\u00f3rej mowa w Prawie przewozowym), jest to bowiem szalbierstwo.Przewo\u017anik komercyjny ustalaj\u0105c ceny bilet\u00f3w musi kierowa\u0107 si\u0119 kosztami przewozu na danej linii oraz warunkami konkurencji rynkowej. W przewozie os\u00f3b konkurencj\u0105 dla ka\u017cdego przewo\u017anika (na przyk\u0142ad autobusowego) s\u0105 nie tylko inni przewo\u017anicy na danej relacji (np. autobusowi), ale tak\u017ce przewo\u017anicy u\u017cywaj\u0105cy alternatywnych \u015brodk\u00f3w transportu (np. kolej, samolot, tramwaj, taks\u00f3wka, itd.) ale tak\u017ce przewozy prywatnymi samochodami osobowymi. Powszechne dzi\u015b posiadanie samochodu osobowego powoduje, \u017ce sta\u0142 si\u0119 on popularnym \u015brodkiem transportu. O wyborze komunikacji publicznej decyduj\u0105 wzgl\u0119du ekonomiczne lub czas podr\u00f3\u017cy. Liczni u\u017cytkownicy transportu zbiorowego oczekuj\u0105 korzy\u015bci ekonomicznej w postaci ni\u017cszego kosztu przejazdu. Ceny bilet\u00f3w w komercyjnym transporcie zbiorowym nie mog\u0105 by\u0107 wi\u0119c ustalane ca\u0142kiem dowolnie. Wyobra\u017caj\u0105c sobie teoretyczn\u0105 sytuacj\u0119 wnoszenia przez wszystkich pasa\u017cer\u00f3w jednakowej op\u0142aty za przejazd, w przewozach komercyjnych sumaryczne wp\u0142ywy z bilet\u00f3w powinny by\u0107 wy\u017csze ni\u017c sumaryczny koszt przejazdu, by zapewni\u0107 z tej dzia\u0142alno\u015bci zysk dla przewo\u017anika. Koszt przewozu zale\u017cy od d\u0142ugo\u015bci podr\u00f3\u017cy, od stosowanego rodzaju \u015brodka transportu, od stosowanych dodatkowych udogodnie\u0144 dla pasa\u017cera. Dlatego w przewozach na dalsze odleg\u0142o\u015bci cena biletu zale\u017cna jest od d\u0142ugo\u015bci podr\u00f3\u017cy. W przewozach na odleg\u0142o\u015bci kr\u00f3tkie, tak\u017ce w komunikacji miejskiej stosuje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej metod\u0119 op\u0142aty rycza\u0142towej, sta\u0142ej w pewnej strefie przejazdu. Spos\u00f3b ustalania ceny biletu okre\u015bla si\u0119 jako taryf\u0119. Przewo\u017anik chc\u0105c osi\u0105gn\u0105\u0107 zysk z realizacji us\u0142ugi musi oszacowa\u0107 potencjaln\u0105 liczb\u0119 pasa\u017cer\u00f3w na poszczeg\u00f3lnych odcinkach trasy, a nast\u0119pnie skalkulowa\u0107 przychody ze sprzedanych bilet\u00f3w. Liczba pasa\u017cer\u00f3w nie mo\u017ce oczywi\u015bcie przekroczy\u0107 dost\u0119pnej pojemno\u015bci pojazdu.<\/p>\n
W takiej teoretycznej sytuacji braku ulg w op\u0142atach za przejazd ceny bilet\u00f3w dla poszczeg\u00f3lnych odcink\u00f3w przewozu (taryfa) powinny by\u0107 przez przewo\u017anika ustalone tak by sumaryczny przych\u00f3d pokry\u0142 wszystkie koszty z pewnym naddatkiem. W rzeczywisto\u015bci jednak wyst\u0119puj\u0105 dwa rodzaje ulg narzuconych przepisami prawa: do przejazd\u00f3w bezp\u0142atnych i do przejazd\u00f3w za cen\u0119 obni\u017con\u0105 w ustalonym stosunku. Przewo\u017anik zmuszony jest wi\u0119c nie tylko oszacowa\u0107 liczb\u0119 pasa\u017cer\u00f3w na obs\u0142ugiwanej trasie, ale i ich struktur\u0119 pod k\u0105tem prawa do obni\u017conej op\u0142aty za przejazd.<\/p>\n
Uprawnienia do ulg ustala w polskim systemie prawnym kilka r\u00f3\u017cnych przepis\u00f3w, powsta\u0142ych w r\u00f3\u017cnych okresach czasu, ulgi s\u0105 tak\u017ce odmienne dla r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w komunikacji. Stosowanie ich nie jest dla przewo\u017anika i jego personelu proste. Ka\u017cda ulga w op\u0142acie powoduje zmniejszenie przychod\u00f3w, a du\u017cy dzia\u0142 pasa\u017cer\u00f3w podr\u00f3\u017cuj\u0105cych z r\u00f3\u017cnorakimi uprawnieniami skutkuje nawet znacznym ich obni\u017ceniem. Ka\u017cda ulga powoduje wi\u0119c swoist\u0105 strat\u0119 (obni\u017cenie przychod\u00f3w). Przewo\u017anicy komercyjni ustalaj\u0105 wi\u0119c taryf\u0119 w ten spos\u00f3b, \u017ce dla za\u0142o\u017conej struktury pasa\u017cer\u00f3w (normalni, r\u00f3\u017cni ulgowi, bezp\u0142atni) podnosz\u0105 cen\u0105 biletu normalnego do takiego poziomu by suma przychod\u00f3w co najmniej pokry\u0142a koszt przewozu. Mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce pasa\u017cerowie 'normalni’ p\u0142ac\u0105 wi\u0119cej, by pasa\u017cerowie 'ulgowi’ mogli ze swoich ulg korzysta\u0107.<\/p>\n
Aby zach\u0119ci\u0107 przewo\u017anik\u00f3w do stosowania ulg ustawowych, a jednocze\u015bnie nie powodowa\u0107 nadmiernego wzrostu ceny biletu normalnego, stworzono mo\u017cliwo\u015b\u0107 skorzystania z refundacji strat powodowanych ich stosowaniem ze \u015brodk\u00f3w bud\u017cetu pa\u0144stwa. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 taka istnieje jednak dla przewoz\u00f3w innych ni\u017c komunikacja miejska. Podstaw\u0105 rozliczenia ulg jest r\u00f3\u017cnica w cenie biletu normalnego i ulgowego udokumentowana paragonem fiskalnym. Dotyczy to tak\u017ce bilet\u00f3w wydawanych z ulg\u0105 100%. Aby ubiega\u0107 si\u0119 o refundacj\u0119 przewo\u017anik musi mie\u0107 podpisan\u0105 umow\u0119 z w\u0142a\u015bciwym Urz\u0119dem Marsza\u0142kowskim. Efektem refundacji jest ni\u017csza cena biletu normalnego zapewniaj\u0105ca przewo\u017anikowi rentowno\u015b\u0107 danej relacji. Ostatecznym beneficjentem s\u0105 wi\u0119c pasa\u017cerowie. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 ta nie jest obligatoryjna i nie wszyscy przewo\u017anicy z niej korzystaj\u0105.Ustawa o publicznym transporcie zbiorowym zasadniczo zmienia ten stan prawny pocz\u0105wszy od dnia 1 stycznia 2017 r. Umow\u0119 o refundacj\u0119 ulg b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 podpisa\u0107 z w\u0142a\u015bciwym Urz\u0119dem Marsza\u0142kowskim wy\u0142\u0105cznie organizator. Prawo przewo\u017anika wyga\u015bnie, b\u0119dzie on m\u00f3g\u0142 skorzysta\u0107 z refundacji obni\u017cenia przychod\u00f3w z tytu\u0142u stosowania ulg ustawowych tylko w\u00f3wczas kiedy stanie si\u0119 operatorem, czyli podpisze umow\u0119 realizacji przewoz\u00f3w z organizatorem.<\/p>\n
Poza ulgami okre\u015blonymi ustawami przewo\u017anik mo\u017ce stosowa\u0107 w\u0142asne ulgi handlowe odmienne od ustawowych dla innych grup pasa\u017cer\u00f3w i innych rodzaj\u00f3w bilet\u00f3w z czego przewo\u017anicy cz\u0119sto korzystaj\u0105.<\/p>\n
Odmienne ulgi mog\u0105 tak\u017ce stosowa\u0107 organizatorzy, co szczeg\u00f3lnie w komunikacji miejskiej jest w Polsce powszechne. <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"closed","template":"","categories":[1],"tags":[3187,3188,3189,2673,3190],"class_list":["post-37807","infobus","type-infobus","status-publish","hentry","category-kontrakty","tag-analizy","tag-ekonomia","tag-rentownosc","tag-ulgi","tag-ulgi-ustawowe"],"acf":[],"yoast_head":"\n