{"id":3278,"date":"2004-11-02T17:40:57","date_gmt":"2004-11-02T17:40:57","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?post_type=infobus&p=3278"},"modified":"2025-01-04T20:59:13","modified_gmt":"2025-01-04T19:59:13","slug":"naturalny-porzadek-rzeczy","status":"publish","type":"infobus","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/","title":{"rendered":"Naturalny porz\u0105dek rzeczy"},"content":{"rendered":"

Wprowadzenie <\/strong><\/p>\n

Przeci\u0119tny u\u017cytkownik komunikacji miejskiej w og\u00f3le nie zadaje sobie pytania o mechanizmy jej funkcjonowania. Tramwaj czy autobus po prostu jest – bez \u017cadnej dodatkowej filozofii. Komunikacja miejska jako bran\u017ca bardzo konserwatywna niech\u0119tnie przystaje na zmiany – nie tylko w jej funkcjonowaniu, ale tak\u017ce szeroko rozumianej „strukturze organizacyjnej”. To chyba w\u0142a\u015bnie z tego powodu tekst o koniecznych zmianach w zielonog\u00f3rskim MZK, zamieszczony na \u0142amach „InfoBusa”, wywo\u0142a\u0142 tak \u017carliw\u0105 dyskusj\u0119. Tak naprawd\u0119 jednak kluczowym has\u0142em, o kt\u00f3rym si\u0119 cz\u0119sto zapomina, jest r\u00f3wnowaga… Poj\u0119cie to mo\u017cna rozumie\u0107 na wiele sposob\u00f3w – w komunikacji miejskiej musi wyst\u0119powa\u0107 r\u00f3wnowaga, czyli swoisty kompromis pomi\u0119dzy wzajemnie sprzecznymi racjami stron rynku. W przeciwnym razie wszyscy na tym strac\u0105 – przewo\u017anicy, pasa\u017cerowie, miasta… <\/p>\n

Trudno jest orzec, czym jest naturalny porz\u0105dek rzeczy, czym jest harmonia. Nie b\u0119d\u0119 tutaj przytacza\u0142 s\u0142ownikowych definicji – zak\u0142adam, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 Czytelnik\u00f3w intuicyjnie rozumie moje intencje. \u0141atwo te\u017c to sobie wyobrazi\u0107 przez przeciwie\u0144stwo – o ile trudno jest precyzyjnie dookre\u015bli\u0107, co oznacza owa r\u00f3wnowaga, o tyle do\u015b\u0107 \u0142atwo wyczuwa si\u0119 jej brak. W komunikacji miejskiej s\u0105 tego rozmaite symptomy – stadne kursowanie pojazd\u00f3w, przystanki zlokalizowane z dala od osiedli, tabor z demobilu. Wielcy filozofowie i teoretycy stwierdzaj\u0105, \u017ce ka\u017cdy system (nie tylko komunikacja miejska) d\u0105\u017cy z samej istoty rzeczy do r\u00f3wnowagi. Ka\u017cdy odchy\u0142 jest przez si\u0142y wewn\u0119trzne korygowany tak, by system zn\u00f3w rozwija\u0142 si\u0119 harmonijnie. <\/p>\n

Rozw\u00f3j zr\u00f3wnowa\u017cony, trwa\u0142y traktowany jest nierzadko z przymru\u017ceniem oka, jako has\u0142o wojuj\u0105cych ekolog\u00f3w, kt\u00f3rym „jak zwykle” nie podoba si\u0119 przebieg nowej autostrady. To bardzo gro\u017any symptom, nie tylko z uwagi na zachwianie r\u00f3wnowagi biologicznej, lecz tak\u017ce maj\u0105cy okre\u015blone konsekwencje gospodarcze. Obiektywnym faktem jest bowiem, \u017ce im bardziej wahad\u0142o si\u0119 wychyli, tym z wi\u0119ksz\u0105 szybko\u015bci\u0105 b\u0119dzie opada\u0142o w d\u00f3\u0142. Cz\u0119stokro\u0107 ch\u0119\u0107 nadrobienia wieloletnich zap\u00f3\u017anie\u0144 w ci\u0105gu kilku lat skutkuje tym, \u017ce po okresie inwestycyjnego boomu zn\u00f3w pojawia si\u0119 d\u0142ugotrwa\u0142a stagnacja i marazm, usprawiedliwiany minionymi dokonaniami. Poni\u017cej przedstawiam kilka podstawowych symptom\u00f3w braku r\u00f3wnowagi w r\u00f3\u017cnej skali w ramach systemu transportowego. <\/p>\n

Diagnoza, czyli gar\u015b\u0107 paradoks\u00f3w komunikacyjnych <\/strong><\/p>\n

Ju\u017c w ramach komunikacji miejskiej mo\u017cna wskaza\u0107 bardzo wiele przyk\u0142ad\u00f3w braku r\u00f3wnowagi w rozwoju. S\u0105 one widoczne w uk\u0142adach linii wielu miast, sposobie pobierania op\u0142at, wzajemnej synchronizacji cz\u0119stotliwo\u015bci, lokalizacji przystank\u00f3w i wielu innych aspektach. W pewnym stopniu stan ten jest wynikiem braku precyzyjnych rozwi\u0105za\u0144 w kwestii podzia\u0142u odpowiedzialno\u015bci pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lne podmioty. Ustawa o samorz\u0105dzie gminnym co prawda m\u00f3wi o tym, \u017ce lokalny transport zbiorowy jest zadaniem w\u0142asnym gmin, ale nigdzie nie zdefiniowano, co oznacza stwierdzenie „lokalny transport zbiorowy”. W efekcie turysta odwiedzaj\u0105cy Zakopane spotyka si\u0119 ze swoistym wynaturzeniem, jakim s\u0105 juhasowe busy, kursuj\u0105ce bez rozk\u0142adu jazdy czy podanej na przystankach trasy. W prasie lokalnej mo\u017cna by\u0142o jaki\u015b czas temu przeczyta\u0107 wr\u0119cz g\u0142osy, \u017ce rozk\u0142ad jest ca\u0142kowicie zb\u0119dny. Czy zatem w\u0142adze miasta Zakopane we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b realizuj\u0105 nakazane ustaw\u0105 zadanie – i tak, i nie, gdy\u017c wobec braku stwierdzenia, co nale\u017cy do tego zadania, nie mo\u017cna okre\u015bli\u0107, w kt\u00f3rym momencie miasto realizuje swoje zadania. <\/p>\n

Dobrym obrazem zachwiania r\u00f3wnowagi w komunikacji miejskiej mo\u017ce by\u0107 Olkusz. Od „zawsze” kluczow\u0105 lini\u0105 w Olkuszu by\u0142o po\u0142\u0105czenie Supersamu z Osiedlem M\u0142odych przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 miasta (niegdy\u015b numer 470, obecnie 450). Poza t\u0105 lini\u0105 wszystkie po\u0142\u0105czenia mia\u0142y charakter podmiejski (dowo\u017c\u0105c do Olkusza ludno\u015b\u0107 z okolicznych wiosek) lub wr\u0119cz pracowniczy (dow\u00f3z do Zak\u0142ad\u00f3w G\u00f3rniczo-Hutniczych Boles\u0142aw, kopalni Olkusz i papierni w Kluczach). Od mojego pierwszego kontaktu z olkusk\u0105 komunikacj\u0105 min\u0119\u0142o ju\u017c sporo czasu i sytuacja drogowa uleg\u0142a znacz\u0105cej zmianie. Ruch na przecinaj\u0105cej Olkusz drodze krajowej (obecnie DK 94) wzr\u00f3s\u0142 znacz\u0105co, zw\u0142aszcza po wprowadzeniu op\u0142at za korzystanie z autostrady Katowice – Krak\u00f3w. Autobusy miejskie maj\u0105 ogromne problemy z wyjazdem z podporz\u0105dkowanej ulicy miejskiej na DK 94 w lewo, tym bardziej, \u017ce najbli\u017csze \u015bwiat\u0142a zatrzymuj\u0105ce ruch s\u0105 – bagatela – w Krakowie. W efekcie na podstawowej dla miasta linii komunikacyjnej zdarza si\u0119, \u017ce op\u00f3\u017anienia s\u0105 d\u0142u\u017csze ni\u017c ca\u0142y planowy przelot trasy. Op\u00f3\u017anienia dotycz\u0105 tak\u017ce innych linii – tutaj znaczenie op\u00f3\u017anie\u0144 wynika z faktu, \u017ce mieszka\u0144cy pobliskich miejscowo\u015bci jad\u0105 do centrum Olkusza znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c wynika to z rozk\u0142adu jazdy. Czy zatem nie nale\u017ca\u0142oby dokona\u0107 zmian uk\u0142adu po\u0142\u0105cze\u0144 tak, by wykluczy\u0107 takie karko\u0142omne i czasoch\u0142onne lewoskr\u0119ty? – mo\u017ce to jedyny spos\u00f3b na osi\u0105gni\u0119cie punktualno\u015bci. <\/p>\n

Inny przyk\u0142ad zwi\u0105zany jest z traktowaniem rozk\u0142adu jazdy. W le\u017c\u0105cym w Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim B\u0119dzinie spore znaczenie ma lokalne po\u0142\u0105czenie centrum z osiedlem Syberka. Brak jest linii spajaj\u0105cej wy\u0142\u0105cznie te dwa obszary – po\u0142\u0105czenie jest realizowane dzi\u0119ki kilku liniom przebiegaj\u0105cym przez ten odcinek. Niestety, r\u00f3wnoodst\u0119powo\u015b\u0107 jest mitem, ka\u017cda linia je\u017adzi inaczej, bez pomys\u0142u na „taktown\u0105” obs\u0142ug\u0119 tego kr\u00f3tkiego, ale wa\u017cnego odcinka. W efekcie bardzo wielu mieszka\u0144c\u00f3w osiedla wybiera w\u0142asne buty jako \u015brodek transportu, oszcz\u0119dzaj\u0105c przy tym czas i pieni\u0105dze. Nie pr\u00f3\u017cnuje te\u017c konkurencja – przejazd nysk\u0105 z B\u0119dzina na Syberk\u0119 jest – z racji bardzo kr\u00f3tkiej trasy – tani i op\u0142acalny dla busiarzy (niskie nak\u0142ady). W sytuacji r\u00f3wnego roz\u0142o\u017cenia kurs\u00f3w mi\u0119dzy B\u0119dzinem a Syberk\u0105 z pewno\u015bci\u0105 wizerunek i zape\u0142nienie kurs\u00f3w komunikacji komunalnej wzros\u0142yby… <\/p>\n

Cennik i integracja taryfowa jako obszar koniecznych dopasowa\u0144 do rynku <\/strong><\/p>\n

Poprzedni przyk\u0142ad obrazuje te\u017c brak harmonii w innym obszarze – taryfach. To bardzo wa\u017cna kwestia, bo tak naprawd\u0119 jedynie „przyjazne dla pasa\u017cera” cenniki s\u0105 generatorem przychodu w transporcie – pozosta\u0142e dzia\u0142ania generuj\u0105 koszty. Powszechnie wyst\u0119puj\u0105ce w Polsce taryfy komunikacji miejskiej s\u0105 w niskim stopniu dostosowane do oczekiwa\u0144 klient\u00f3w. G\u0142\u00f3wnym zarzutem, jaki mo\u017cna postawi\u0107, jest zbyt du\u017ca „cena progowa” przejazdu. W taryfach jednolitych i strefowych eliminuje to z grona klienteli osoby podje\u017cd\u017caj\u0105ce komunikacj\u0105 miejsk\u0105 jeden czy dwa przystanki. Op\u0142ata za tak kr\u00f3tki odcinek w pe\u0142nej wysoko\u015bci b\u0105d\u017a w wysoko\u015bci op\u0142aty za jedn\u0105 stref\u0119 jest stanowczo zbyt wysoka, nie akceptowana przez pasa\u017cer\u00f3w. Jedynie w niewielu miastach wprowadzono odpowiednich niemieckich „Kurzstreckenfahrkarte” – na przyk\u0142ad cennik ZK”KM” Chrzan\u00f3w przewiduje bilet do 5 minut, za\u015b w Bielsku-Bia\u0142ej mo\u017cna skorzysta\u0107 z biletu na odleg\u0142o\u015b\u0107 do dw\u00f3ch przystank\u00f3w. <\/p>\n

Co prawda \u017cyj\u0105c w kraju, w kt\u00f3rym jeden bilet uprawniaj\u0105cy do przejazd\u00f3w komunikacj\u0105 komunaln\u0105 i kolej\u0105 jest wci\u0105\u017c egzotycznym tworem, nie powinienem mo\u017ce zbytnio pi\u0119tnowa\u0107 tego typu inicjatyw. Niemniej jednak co najmniej dziwne jest wdro\u017cenie biletu zintegrowanego na terenie Lubelszczyzny, w kt\u00f3rym partnerami s\u0105 lubelskie MPK i tamtejszy zak\u0142ad przewoz\u00f3w regionalnych PKP. Wypada zapyta\u0107, dlaczego tylko kolejarze zdecydowali si\u0119 na obni\u017ck\u0119 swojej ceny w razie sprzeda\u017cy wi\u0105zanej biletu zintegrowanego. Czy\u017cby MPK Lublin nie widzia\u0142o korzy\u015bci w promowaniu cenowym wsp\u00f3lnej inicjatywy? <\/p>\n

Na zako\u0144czenie rozwa\u017ca\u0144 o taryfie chcia\u0142bym opisa\u0107 ciekawy przyk\u0142ad „oszukiwania” MPK Pozna\u0144 przez pasa\u017cer\u00f3w. Wymy\u015blono, \u017ce przy bilecie na 10 minut za pi\u0119\u0107dziesi\u0105t groszy i bilecie p\u00f3\u0142godzinnym za z\u0142ot\u00f3wk\u0119 przejazd dw\u00f3ch os\u00f3b na dwudziestominutowej trasie kosztuje 1,50 z\u0142, a nie dwa z\u0142ote. Proces „oszustwa” polega na tym, \u017ce po wej\u015bciu do pojazdu kompani podr\u00f3\u017cuj\u0105cy razem kasuj\u0105 dwa bilety dziesi\u0119ciominutowe. Po dziesi\u0119ciu minutach przekazuje si\u0119 koledze sw\u00f3j bilet, kasuj\u0105c kolejny dziesi\u0119ciominutowy. W ten spos\u00f3b jeden z wsp\u00f3\u0142podr\u00f3\u017cnych ma bilet p\u00f3\u0142godzinny wa\u017cny od chwili wej\u015bcia, a drugi – dziesi\u0119ciominutowy, wa\u017cny od momentu przekazania koledze swojego pierwszego biletu. Afera zwi\u0105zana z takim procederem wybucha\u0142 kilka lat temu, co wywo\u0142a\u0142o stosown\u0105 reakcj\u0119 przewo\u017anika. Czy aby s\u0142usznie? – z tym si\u0119 do ko\u0144ca nie zgodz\u0119. Pasa\u017cerowie kombinowali, ale to ca\u0142kiem naturalne. Je\u015bli komunikacja miejska b\u0119dzie bezwzgl\u0119dnie t\u0119pi\u0107 przejawy minimalizowania wydatk\u00f3w przez pasa\u017cer\u00f3w, to mo\u017ce si\u0119 nagle okaza\u0107, \u017ce dw\u00f3ch koleg\u00f3w z opisywanej wy\u017cej anegdotki nast\u0119pnym razem wybierze podr\u00f3\u017c w\u0142asnym samochodem. A tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce podstawowym kierunkiem walki konkurencyjnej z motoryzacj\u0105 indywidualn\u0105 powinny by\u0107 w\u0142a\u015bnie narz\u0105dzie kierowane do os\u00f3b podr\u00f3\u017cuj\u0105cych wsp\u00f3lnie. Maj\u0105c na uwadze, \u017ce przejazd samochodem pi\u0119ciu os\u00f3b kosztuje z grubsza tyle samo, co przejazd jednej osoby, dlaczego w komunikacji miejskiej musi to by\u0107 a\u017c pi\u0119ciokrotno\u015b\u0107? Z du\u017cym trudem przebijaj\u0105 si\u0119 oferty bilet\u00f3w rodzinnych czy grupowych, a mo\u017cliwo\u015b\u0107 przejazdu w dni wolne posiadacza biletu miesi\u0119cznego z osob\u0105 towarzysz\u0105c\u0105 bez dodatkowego biletu to wci\u0105\u017c bia\u0142a plama na mapie marketingowego instrumentarium. Szkoda… <\/p>\n

Bardzo interesuj\u0105cym przyk\u0142adem „urynkowienia” transportu lokalnego jest Wa\u0142brzych. Jako b\u0105d\u017a co b\u0105d\u017a ekonomista transportu mam autentyczne problemy z rzetelnym opisem tamtejszej sytuacji w taki spos\u00f3b, by tekst by\u0142 adekwatny do reali\u00f3w i r\u00f3wnocze\u015bnie zrozumia\u0142y dla przeci\u0119tnego Czytelnika. W du\u017cym uproszczeniu sytuacja wygl\u0105da tak, \u017ce miasto jest w\u0142a\u015bcicielem sp\u00f3\u0142ki pod nazw\u0105 MPK i r\u00f3wnocze\u015bnie powo\u0142a\u0142o organizatora – Zarz\u0105d Dr\u00f3g i Komunikacji. MPK realizuje przewozy w oparciu o zlecenia ZDiK, a obok funkcjonuj\u0105 tak\u017ce „busiarze”, agresywnie konkuruj\u0105cy z transportem komunalnym. Do tego miejsca opisu sytuacja wygl\u0105da do\u015b\u0107 standardowo je\u015bli chodzi o krajowy przekr\u00f3j – naprawd\u0119 ciekawie robi si\u0119 w chwili wykrycia kolejnej dziury w bud\u017cecie. Gdy miejscy rajcowie gor\u0105czkowo szukaj\u0105 zask\u00f3rniak\u00f3w na finansowanie komunikacji, wdra\u017ca si\u0119 rozwi\u0105zanie polegaj\u0105ce na „komercjalizacji” takiej czy innej linii. Linia nadal jest obs\u0142ugiwana przez MPK, lecz ju\u017c nie „na zlecenie ZDiK”, lecz „na w\u0142asny rachunek”. Komercyjne funkcjonowanie linii oznacza, \u017ce obowi\u0105zuje tam odr\u0119bny cennik za przejazdy, a bilety ZDiK nie maj\u0105 zastosowania. W efekcie ca\u0142o\u015b\u0107 komunikacji miejskiej jest mniej atrakcyjna dla pasa\u017cer\u00f3w, bo jakikolwiek sieciowy bilet okresowy wa\u017cny jest tylko na cz\u0119\u015b\u0107 po\u0142\u0105cze\u0144, oferowanych przez konkuruj\u0105ce ze sob\u0105 „organizacje” komunalne. Czy tak trudno zrozumie\u0107, \u017ce owa „komercjalizacja” linii nic nie wnosi – w ko\u0144cu MPK b\u0119d\u0105c sp\u00f3\u0142k\u0105 komunaln\u0105 upomni si\u0119 do bud\u017cetu o wyr\u00f3wnanie strat z obs\u0142ugi tej linii w takiej czy innej formie… W tym przypadku „na w\u0142asny rachunek” oznacza ni mniej ni wi\u0119cej „na rachunek podatnika”. By wykaza\u0107 paradoks stosowanego rozwi\u0105zania mo\u017cna spyta\u0107, jakie linie powinny by\u0107 komercjalizowane – je\u015bli te bardziej dochodowe, to tylko pog\u0142\u0119bi to deficyt ZDiK z pozosta\u0142ych linii, je\u015bli te bardziej deficytowe, to po co komercjalizowa\u0107 co\u015b, co z natury rzeczy jest niedochodowe? <\/p>\n

W poszukiwaniu antidotum, czyli nie jest najgorzej… <\/strong><\/p>\n

Przytoczone powy\u017cej przyk\u0142ady naruszenia \u0142adu tak naprawd\u0119 s\u0105 przej\u015bciowe. \u017baden system – tak\u017ce system transportu miejskiego – nie mo\u017ce trwa\u0107 w bezruchu i przygl\u0105da\u0107 si\u0119 zmianom w otoczeniu. Kilkana\u015bcie lat gospodarki rynkowej to do\u015b\u0107 niewiele, jednak g\u0142\u0119bokie przemiany zasz\u0142y w\u0142a\u015bnie w sposobie podr\u00f3\u017cowania wsp\u00f3\u0142ziomk\u00f3w. W o\u015brodkach, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 potrafi\u0142y we w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b obs\u0142ugi transportem zbiorowym – r\u00f3wnowaga zostanie osi\u0105gni\u0119ta, lecz na innym, ni\u017cszym poziomie. Skutkiem b\u0119dzie wi\u0119ksze zat\u0142oczenie ulic, niesp\u00f3jno\u015b\u0107 przestrzenna, gorsze warunki \u017cycia… <\/p>\n

Brak r\u00f3wnowagi nie jest bynajmniej moim wymys\u0142em – ekspertyza ex-ante Sektorowego Programu Operacyjnego Transport i Gospodarka Morska 2004-2006, dokonana na podstawie umowy mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Francj\u0105 w ramach Phare wyra\u017anie akcentuje niebezpiecznie du\u017cy udzia\u0142 drogownictwa (rozumianego jako tworzenie infrastruktury, sprzyjaj\u0105cej dalszemu propagowaniu lawinowego wzrostu motoryzacji indywidualnej i przewoz\u00f3w TIRami) w alokacji funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Tak\u017ce podczas konferencji, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w Ministerstwie Infrastruktury, po\u015bwi\u0119conej omawianiu za\u0142o\u017ce\u0144 do Narodowej Strategii Rozwoju Transportu na lata 2007-2013 (28.10.2004 r.) referuj\u0105cy cz\u0119sto podkre\u015blali konieczno\u015b\u0107 wi\u0119kszego zr\u00f3wnowa\u017cenia transportu. <\/p>\n

A gdzie wobec tego w tym wszystkim jest szeroko rozumiany transport zbiorowy w miastach? – trudno to jednoznacznie zdefiniowa\u0107. Wci\u0105\u017c dominuj\u0105 stereotypy my\u015blowe na ka\u017cdym szczeblu w\u0142adzy publicznej – samorz\u0105dy nie identyfikuj\u0105 si\u0119 z kolej\u0105, bo kolej jest „pa\u0144stwowa”, dla odmiany szczebel centralny w \u017caden spos\u00f3b nie przyk\u0142ada wagi do komunikacji miejskiej – to jest przecie\u017c problem „miejski”. Prawda jest jednak taka, \u017ce z jednej strony megalomania za jednolitym biletem w ca\u0142ym kraju i centralnym r\u0119cznym sterowaniem nie jest w stanie si\u0119 zi\u015bci\u0107, z drugiej za\u015b funkcjonuje w Polsce pewien system konstytucyjny i to organy centralne odpowiedzialne s\u0105 za tworzenie pewnych ram, w kt\u00f3rych pozosta\u0142e podmioty (publiczne – samorz\u0105dy i biznesowe – operatorzy) si\u0119 poruszaj\u0105. <\/p>\n

Potrzeba tak niewiele – wystarczy chcie\u0107. W\u0142adze Warszawy, chc\u0105c poniek\u0105d wype\u0142ni\u0107 oczekiwania mieszka\u0144c\u00f3w, zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 w stron\u0119 kolei. Z dalekiej Falenicy maj\u0105 warszawiak\u00f3w do centrum dowozi\u0107 poci\u0105gi komunikacji miejskiej – realizuj\u0105ca zlecenia Zarz\u0105du Transportu Miejskiego sp\u00f3\u0142ka „Szybka Kolej Miejska w Warszawie” przewiezie wi\u0119cej os\u00f3b, a podr\u00f3\u017c b\u0119dzie trwa\u0142a kr\u00f3cej. Nie jest istotne, \u017ce p\u00f3ki co nie ma taboru, brakuje porozumienia z zarz\u0105dc\u0105 infrastruktury, a poza tym brak jest miastu do\u015bwiadcze\u0144 w prowadzeniu licencjonowanego operatora kolejowego – liczy si\u0119 ch\u0119\u0107 zmiany. Tak\u017ce w przypadku sto\u0142ecznej kolei miejskiej mo\u017cna wysun\u0105\u0107 szereg zarzut\u00f3w, lecz cieszy fakt pewnego zwrotu w postrzeganiu komunikacji miejskiej. W inny spos\u00f3b w kierunku kolei zwr\u00f3cono swe oczy we Wroc\u0142awiu. Wprowadzona na terenie miasta integracja pod nazw\u0105 „Ma\u0142e AGLO” umo\u017cliwia przy relatywnie niewielkim wzro\u015bcie wydatk\u00f3w z bud\u017cetu domowego korzystanie z komunikacji miejskiej i kolei w obr\u0119bie miasta. <\/p>\n

Unia Europejska zwraca uwag\u0119 na propagowanie „best practics” – najlepszych w danej dziedzinie rozwi\u0105za\u0144. Warto by\u0142oby zasady tak rozumianego benchmarkingu wprowadzi\u0107 tak\u017ce do lokalnego transportu zbiorowego. Przyk\u0142ady do na\u015bladowania nie ograniczaj\u0105 si\u0119 bowiem tylko do zaanga\u017cowania w kolej. Miasto Sosnowiec, po dokonaniu kompleksowej przebudowy placu przy dworcu kolejowym, planuje w dalszej kolejno\u015bci przyst\u0105pi\u0107 do modernizacji dworca komunikacji miejskiej. To ciekawy przyk\u0142ad gospodarowania przestrzeni\u0105 miejsk\u0105 – dzi\u0119ki wykszta\u0142ceniu dw\u00f3ch biegun\u00f3w w centrum zwi\u0119ksza si\u0119 ruch pomi\u0119dzy nimi, a zatem miasto „o\u017cywa” przechodniami. <\/p>\n

Zrealizowana z du\u017cym rozmachem inwestycja w Krakowie, polegaj\u0105ca na budowie tramwaju na Kurdwan\u00f3w, sama w sobie jest inicjatyw\u0105 szczytn\u0105. To, co zas\u0142uguje na szczeg\u00f3lne uznanie, to tak naprawd\u0119 zakres analizy zwi\u0105zany z obserwacjami przemieszcze\u0144 pasa\u017cerskich. Dok\u0142adne wyniki przeprowadzonych bada\u0144 s\u0105 nieocenionym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji dla dobrego mened\u017cera, dlatego pozostaje tylko przyklasn\u0105\u0107, \u017ce w Krakowie badania ruchu zrobiono pnie tylko po inwestycji, lecz tak\u017ce przed. <\/p>\n

Podsumowanie, czyli nie ma nic za darmo <\/strong><\/p>\n

Rozmawiaj\u0105c z dysydentami r\u00f3\u017cnego szczebla wszystko wygl\u0105da pi\u0119knie, dop\u00f3ki dyskusja nie dotyczy realizacji. W\u00f3wczas to roz\u0142o\u017cone w bezsilnym ge\u015bcie r\u0119ce sygnalizuj\u0105 najcz\u0119\u015bciej brak \u015brodk\u00f3w finansowych na w\u0142a\u015bciwie wszystko. W kabinie jednego z ikarus\u00f3w PKM Bytom widnieje jak\u017ce \u017cyciowy napis: „pami\u0119taj, \u017ce w \u017cyciu nie ma nic za darmo”. W\u0142a\u015bnie, dlatego warto si\u0119 zastanowi\u0107 nad ka\u017cd\u0105 wydan\u0105, a tak\u017ce nie wydan\u0105 z\u0142ot\u00f3wk\u0105. Koszty maj\u0105 to do siebie, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej si\u0119 pojawiaj\u0105. Wystarczy spojrze\u0107 na rynek tanich przewo\u017anik\u00f3w lotniczych – nie da si\u0119 lata\u0107 za darmo. Ka\u017cda redukcja koszt\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 z okre\u015blonymi niedogodno\u015bciami podr\u00f3\u017cnych – co prawda przelot jest ta\u0144szy, ale z Charleroi do Brukseli poci\u0105gi je\u017cd\u017c\u0105 do\u015b\u0107 rzadko jak na belgijskie warunki. Tym samym pasa\u017cer ponosi koszt, tyle tylko, \u017ce w innej postaci. <\/p>\n

Podobnie jest w komunikacji miejskiej – koszt musi by\u0107 poniesiony, w takiej czy innej formie. Rozwi\u0105zania prowizoryczne, tymczasowe, maj\u0105 tendencj\u0119 do dziwnego utrwalania si\u0119, tote\u017c lepiej jest realizowa\u0107 od razu wariant d\u0142ugofalowy. W s\u0142owackiej \u017bylinie pot\u0119\u017cnym kosztem s\u0105 stacjonuj\u0105ce w zajezdni przegubowe autobusy, gdy\u017c s\u0105 one wykorzystywane wy\u0142\u0105cznie (sic) jako komunikacja zast\u0119pcza za trolejbusy w okresie wy\u0142\u0105cze\u0144 sieci. Jednak najwyra\u017aniej w \u017bylinie koszt ten jest adekwatnie ni\u017cszy ni\u017c koszt ponoszony przez pasa\u017cera, objawiaj\u0105cy si\u0119 w nadmiernym \u015bcisku w sytuacji, gdy b\u0119d\u0105ce w dyspozycji autobusy nie by\u0142yby w stanie obs\u0142u\u017cy\u0107 wszystkich potok\u00f3w pasa\u017cerskich. Regu\u0142\u0105 rynku jest „co\u015b za co\u015b” i w\u0142a\u015bnie maj\u0105c to na uwadze warto si\u0119 zastanowi\u0107, „co” tak naprawd\u0119 zyskujemy i jakie s\u0105 koszty tego „czego\u015b”… <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-3278","infobus","type-infobus","status-publish","hentry","category-przewoznicy"],"acf":[],"yoast_head":"\nNaturalny porz\u0105dek rzeczy - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Naturalny porz\u0105dek rzeczy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wprowadzenie Przeci\u0119tny u\u017cytkownik komunikacji miejskiej w og\u00f3le nie zadaje sobie pytania o mechanizmy jej...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-04T19:59:13+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/default\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/\",\"name\":\"Naturalny porz\u0105dek rzeczy - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"datePublished\":\"2004-11-02T17:40:57+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-04T19:59:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Infobus\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Naturalny porz\u0105dek rzeczy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Naturalny porz\u0105dek rzeczy - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Naturalny porz\u0105dek rzeczy","og_description":"Wprowadzenie Przeci\u0119tny u\u017cytkownik komunikacji miejskiej w og\u00f3le nie zadaje sobie pytania o mechanizmy jej...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","article_modified_time":"2025-01-04T19:59:13+00:00","og_image":[{"url":"default"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/","name":"Naturalny porz\u0105dek rzeczy - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"datePublished":"2004-11-02T17:40:57+00:00","dateModified":"2025-01-04T19:59:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/naturalny-porzadek-rzeczy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Infobus","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Naturalny porz\u0105dek rzeczy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infobus\/3278","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infobus"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/infobus"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3278"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3278"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3278"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}