![\"Eugeniusz](\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files\/41798\/1_i_front_760.jpg\" "\\"Eugeniusz")
<\/a><\/p>\n
Tomasz Ha\u0142adyj: Siad\u0142 pan za kó\u0142kiem?
– W tamtych czasach mo\u017cna mie\u0107 by\u0142o tylko jedn\u0105 ci\u0119\u017carówk\u0119, a w\u0142a\u015bciciel musia\u0142 sam je\u017adzi\u0107. Chyba \u017ce sko\u0144czy\u0142 42 lata i lekarz wykaza\u0142 trwa\u0142\u0105 niezdolno\u015b\u0107 do wykonywania zawodu kierowcy. By\u0142o jeszcze kilka innych idiotycznych ogranicze\u0144, np. pozwolenie na ca\u0142y kraj dostawa\u0142o si\u0119 tylko na pó\u0142 roku. Podpisa\u0142em umow\u0119 z WSS Spo\u0142em i zaopatrywa\u0142em Hal\u0119 Kopi\u0144sk\u0105. Wozi\u0142em i pieczywo, i ptysia z wytwórni w Tarczynie. Pty\u015b to taka PRL-owska fanta, w szklanych litrowych butelkach. Przebój sto\u0142ecznego rynku lat 80. Mój star 28 mia\u0142 \u0142adowno\u015b\u0107 5 ton, ale \u017ceby nie by\u0107 gorszym od stara 200, bra\u0142em 6 ton. I tak dotrwa\u0142em do 28 grudnia 1988 r., gdy wesz\u0142a tzw. reforma Wilczka [ministra przemys\u0142u w rz\u0105dzie Mieczys\u0142awa Rakowskiego] znosz\u0105ca m.in. monopol na transport. Pojecha\u0142em na Zachód – mia\u0142em troch\u0119 oszcz\u0119dno\u015bci, wzi\u0105\u0142em te\u017c kredyt – i kupi\u0142em trzy ci\u0119\u017carówki. A 17 stycznia 1989 r. zarejestrowa\u0142em prawdopodobnie pierwszy w Polsce prywatny autobus.
Tomasz Ha\u0142adyj: Po co?
– Ci\u0105gn\u0119\u0142o mnie do tego, czego wcze\u015bniej zakazywano. Lubelskie Zak\u0142ady Naprawy Samochodów mia\u0142y kilka pojazdów nieodebranych przez zak\u0142ady pracy, które zleci\u0142y naprawy, a w mi\u0119dzyczasie popad\u0142y w tarapaty finansowe. Kupi\u0142em jelcza PR-110 i zacz\u0105\u0142em robi\u0107 wycieczki. Do Berlina i Pary\u017ca. <\/p>\n
Tomasz Ha\u0142adyj: Ci\u0119\u017carówki z czasem pan sprzeda\u0142. Dlaczego? Tomasz Ha\u0142adyj: Rynek, na którym dzia\u0142a Mobilis, jest perspektywiczny? ![\"Solaris](\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files\/41798\/mobilil_a006_760.jpg\" "\\"Solaris")
<\/a><\/p>\n
– Zorientowa\u0142em si\u0119, \u017ce w transporcie towarowym b\u0119dzie du\u017ca konkurencja. W wycieczkach te\u017c by\u0142o ostro – wystarczy\u0142o kupi\u0107 jeden autobus i ju\u017c si\u0119 mia\u0142o firm\u0119. Dlatego szuka\u0142em czego\u015b, co wymaga\u0142o szerszej wiedzy. Pomy\u015bla\u0142em o przewozach podmiejskich. Bior\u0105c map\u0119 do r\u0119ki i znaj\u0105c okolice, zdecydowa\u0142em si\u0119 na Pruszków. Skoro nigdy w dziejach nie je\u017adzi\u0142 tam z Warszawy \u017caden autobus, to – pomy\u015bla\u0142em – co szkodzi spróbowa\u0107.
Tomasz Ha\u0142adyj: Ale by\u0142o PKP oraz druga, biegn\u0105ca równolegle kolejka, czyli WKD.
– Plan mia\u0142em taki: w Pruszkowie powsta\u0142y osiedla oddalone zarówno od 'du\u017cej’ kolei, jak i od 'wukadki’, za\u015b komunikacji miejskiej nie by\u0142o. Autobus mia\u0142 wi\u0119c jecha\u0107 do najbli\u017cszej stacji i dalej do Warszawy. Je\u015bli ludzie wysi\u0105d\u0105 przy dworcu – kombinowa\u0142em – to poprzestan\u0119 na krótkiej linii dowozowej. Ale mo\u017ce pojad\u0105 dalej. I pojechali! W pierwszej po\u0142owie lat 90. pasa\u017cerowie bali si\u0119 podmiejskich poci\u0105gów, bo zdarza\u0142y si\u0119 kradzie\u017ce. Z kolei na drogach nie by\u0142o jeszcze korków. Pierwszy czas przejazdu do stolicy – to by\u0142 rok 1992 – wynosi\u0142 45 min, potem zrobi\u0142o si\u0119 50, 55. Gdy doszed\u0142 do 70, to si\u0119 wycofa\u0142em.
Tomasz Ha\u0142adyj: Pocz\u0105tek lat 90. to wysyp starych autobusów, w czym i pan mia\u0142 swój udzia\u0142.
– Prywatnych przewo\u017aników nie by\u0142o sta\u0107 na nowe pojazdy. Kupili\u015bmy – bo wtedy mia\u0142em ju\u017c dwóch wspólników, gdy\u017c sam nie by\u0142bym w stanie prze\u0142kn\u0105\u0107 tego jednorazowo – 14 ikarusów w O\u015brodku Bada\u0144 J\u0105drowych w \u015awierku.
Tomasz Ha\u0142adyj: Mieli ich a\u017c tyle?
– Nawet wi\u0119cej, bo ponad 20. To by\u0142a za PRL-u elitarna instytucja. Dowozili pracowników ze wszystkich dzielnic Warszawy. Gdy wypali\u0142a linia do Pruszkowa, stali\u015bmy si\u0119 w bran\u017cy znani. Zwróci\u0142a si\u0119 do nas Ikea, która budowa\u0142a centrum handlowe w Jankach. Potem posypa\u0142y si\u0119 inne zlecenia, tak\u017ce pierwsze, cho\u0107 jeszcze niewielkie, z Urz\u0119du Miasta Sto\u0142ecznego Warszawy. Sukcesywnie kupowali\u015bmy u\u017cywane autobusy, m.in. jako pierwsi z automatycznymi skrzyniami biegów.
Tomasz Ha\u0142adyj: Firma nazywa\u0142a si\u0119 wtedy Rapid. Dlaczego zosta\u0142a sprzedana francuskiemu Conexowi?
– Francuzi chcieli wej\u015b\u0107 na polski rynek, a Rapid uzyska\u0142 wtedy pierwszy du\u017cy wieloletni kontrakt na obs\u0142ug\u0119 linii w Warszawie 50 autobusami. Wspólnicy obawiali si\u0119, czy b\u0119dziemy w stanie sfinansowa\u0107 umow\u0119: rozterki by\u0142y wielkie, bo po raz pierwszy trzeba by\u0142o kupi\u0107 nowe pojazdy. Wi\u0119c skoro zdarzy\u0142a si\u0119 okazja bezpiecznego wyj\u015bcia ze spó\u0142ki z kapita\u0142ami, to zdecydowa\u0142em zacz\u0105\u0107 jeszcze raz od nowa.
Tomasz Ha\u0142adyj: Od zera.
– No, nie ca\u0142kiem, mia\u0142em ze sprzeda\u017cy udzia\u0142ów pieni\u0105dze. I spó\u0142k\u0119, gdy\u017c Rapid podzieli\u0142 si\u0119 na Rapid-Bus – ten zosta\u0142 sprzedany – oraz Rapid-Tour, który przypad\u0142 mnie. Zmieni\u0142em mu potem nazw\u0119 na Mobilis. Mia\u0142em te\u017c do\u015bwiadczenie, i znów zacz\u0105\u0142em wspó\u0142pracowa\u0107 z Ike\u0105. Rapid zosta\u0142 sprzedany w 1999 r., a cztery lata pó\u017aniej Mobilis wygra\u0142 pierwszy du\u017cy przetarg: na obs\u0142ug\u0119 Warszawy 50 midibusami (krótsze autobusy 9-metrowe).
Tomasz Ha\u0142adyj: I historia si\u0119 powtórzy\u0142a: sprzeda\u0142 pan udzia\u0142y w Mobilisie.
– Ale zagwarantowa\u0142em sobie funkcj\u0119 prezesa a\u017c do emerytury
Tomasz Ha\u0142adyj: W przetargach organizowanych przez Zarz\u0105d Transportu Miejskiego w Warszawie zacz\u0119to stosowa\u0107 wtedy du\u017co wy\u017csze wadia i gwarancje dobrego wykonania us\u0142ugi. Mia\u0142em wi\u0119c wybór: zrezygnowa\u0107 z rozwoju, kontynuuj\u0105c dzia\u0142alno\u015b\u0107 na ma\u0142\u0105 skal\u0119, albo dokapitalizowa\u0107 firm\u0119. Inwestora, izraelskiej Egged Group, specjalnie nie szuka\u0142em. To ona szuka\u0142a mo\u017cliwo\u015bci ekspansji na kontynencie. <\/p>\n![\"Warszawski](\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files\/41798\/mobilil_a723_1_760.jpg\" "\\"Warszawski")
<\/a><\/p>\n
– Powsta\u0142o wiele centrów handlowych, które zlecaj\u0105 obs\u0142ug\u0119 bezp\u0142atnych linii dowozowych. Wygrali\u015bmy te\u017c organizowane przez samorz\u0105dy przetargi w Warszawie, Bydgoszczy, Krakowie oraz w podtoru\u0144skiej gminie Lubicz. Rynek rozwija\u0142 si\u0119 bardzo \u0142adnie, dopóki w grudniu 2008 r. nie wesz\u0142a dyrektywa unijna. Na stu stronach pi\u0119knie napisano o konkurencji: \u017ce pozwala obni\u017cy\u0107 ceny – co faktycznie sta\u0142o si\u0119 np. w lotnictwie – i racjonalizowa\u0107 koszty. A na sto pierwszej pada jedno krótkie zdanie: je\u015bli samorz\u0105d ma w\u0142asn\u0105 spó\u0142k\u0119, to do 2039 r. mo\u017ce jej zleci\u0107 przewozy pasa\u017cerskie bez przetargu. Wszyscy prywatne firmy transportowe w Europie s\u0105 przekonane – cho\u0107 nie ma na to bezpo\u015brednich dowodów – \u017ce wylobbowa\u0142y to dwie wielkie firmy: RATP z Pary\u017ca i BVG z Berlina. Ta druga samorz\u0105dowa, a pierwsza pa\u0144stwowa. Francuzi i Niemcy narzucili zasady wszystkim innym.
Tomasz Ha\u0142adyj: Przecie\u017c dyrektywa nie zabrania miastom organizowa\u0107 przetargów. Z drugiej strony, niektóre z rozpisywanych w poprzednich latach, by\u0142y fikcyjne.
– Owszem, gdy wymagano zdobycia w dwa miesi\u0105ce 200 autobusów, to przetarg móg\u0142 wygra\u0107 tylko dotychczasowy przewo\u017anik, czyli spó\u0142ka komunalna… Zanim wesz\u0142a dyrektywa, by\u0142 trend, by organizowa\u0107 przetargi cho\u0107by przez to, \u017ce spodziewano si\u0119, i\u017c wkrótce b\u0119d\u0105 obowi\u0105zkowe. I to zosta\u0142o przystopowane, bo te samorz\u0105dy, które nie maj\u0105 woli politycznej wprowadzenia konkurencji, mog\u0105 tego nie robi\u0107. A woli nie ma, gdy\u017c wielu prezydentów czy burmistrzów bardziej od efektywno\u015bci komunikacji ceni sobie fakt, i\u017c s\u0105 pracodawcami. Niekiedy w skali danego miasta najwi\u0119kszymi. Dzieje si\u0119 to ze szkod\u0105 dla publicznych pieni\u0119dzy. My nie mamy, tak jak pa\u0144stwowe czy samorz\u0105dowe przedsi\u0119biorstwa, przerostów administracji, i nasze us\u0142ugi s\u0105 ta\u0144sze. Podam na przyk\u0142adzie PKS-ów, które kupi\u0142 Mobilis. 50 proc. za\u0142ogi to kierowcy, a 50 proc. – obs\u0142uga i administracja. Tymczasem proporcje powinny wynosi\u0107 3:1. Ostatecznie 2:1. Gdy jest bat konkurencyjny, to trzeba pilnowa\u0107 kosztów, bo przetarg wygra kto inny. A przy monopolu pojawia si\u0119 ch\u0119\u0107 otwarcia np. nowej komórki ds. tego czy innego. Oczywi\u015bcie z kierownikiem. Ja to nazywam pe\u0142zaj\u0105cym wzrostem zatrudnienia.
Tomasz Ha\u0142adyj: Przewozy miejskie dotuj\u0105 samorz\u0105dy. Ale PKS-y, które kupili\u015bcie, je\u017cd\u017c\u0105 na w\u0142asne ryzyko. Je\u015bli rozk\u0142ad jest z\u0142y, to nie ma pasa\u017cerów. I przychodów.
– Konkurencja te\u017c jest niekiedy wyka\u0144czaj\u0105ca. My na szcz\u0119\u015bcie kupili\u015bmy firmy s\u0105siaduj\u0105ce ze sob\u0105 terytorialnie i chcemy wykorzysta\u0107 efekt synergii. Zmiana struktury zatrudnienia w naszych PKS-ach powinna poprawi\u0107 rentowno\u015b\u0107 o 8 proc. Je\u015bli wi\u0119c dzi\u015b wynosi minus trzy, to po restrukturyzacji wyjdzie plus pi\u0119\u0107. Dla nas, przy obrotach 200 mln z\u0142 rocznie, to wystarczy. A gdy do tego zmienimy przebieg linii na bardziej racjonalny, to wynik b\u0119dzie jeszcze lepszy.
Tomasz Ha\u0142adyj: Ile Mobilis ma dzi\u015b autobusów?
– Oko\u0142o czterystu. Plus tysi\u0105c w kontrolowanych przez spó\u0142k\u0119 PKS-ach. A 11 grudnia ok. 250 nowiutkich autobusów zacznie obs\u0142ugiwa\u0107 aglomeracj\u0119 amsterdamsk\u0105. W marcu wygrali\u015bmy przetarg na osiem lat z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 przed\u0142u\u017cenia o dwa kolejne.
Tomasz Ha\u0142adyj: Polska zrobi\u0142a si\u0119 dla Mobilisu za ciasna?
– Holandia jest krajem, w którym rynek autobusowy jest otwarty. Zdobyli\u015bmy przyczó\u0142ek, co by\u0142o spe\u0142nieniem moich marze\u0144 stworzenia du\u017cej firmy autobusowej. I s\u0105dz\u0119, \u017ce nie powiedzieli\u015bmy ostatniego s\u0142owa. <\/p>\n
![\"Krakowski](\"https:\/\/transinfo.pl\/wp-content\/archiwum\/files\/41798\/mobilil_mi958_2_760.jpg\" "\\"Krakowski")
<\/a><\/p>\n