Tematyk\u0119 wzajemnej konkurencji transportu indywidualnego i zbiorowego podejmowano ju\u017c wielokrotnie, wskazuj\u0105c r\u00f3\u017cne jej aspekty. Wzrastaj\u0105ce zat\u0142oczenie miast, trudno\u015bci w wygospodarowaniu przestrzeni parkingowej czy wreszcie wzgl\u0119dy ekologiczne s\u0105 podawane jako argumenty na rzecz wprowadzania ogranicze\u0144 ruchu samochod\u00f3w, lecz ich producenci n\u0119c\u0105 klient\u00f3w coraz to nowymi formami promocji. W tym wszystkim gdzie\u015b na samym pocz\u0105tku ca\u0142kowicie ginie ruch pieszy jako forma przemieszczania si\u0119 – ginie dok\u0142adnie w tym miejscu, gdzie wprowadza si\u0119 poj\u0119cie „podr\u00f3\u017ce niepiesze”. <\/p>\n
Tytu\u0142em wprowadzenia <\/strong><\/p>\n Ekonomi\u015bci, politycy, ekologowie, in\u017cynierowie – wszyscy zastanawiaj\u0105 si\u0119, co decyduje o tym, \u017ce cz\u0142owiek wybiera podr\u00f3\u017c w\u0142asnym samochodem b\u0105d\u017a transportem zbiorowym. Wskazuje si\u0119 r\u00f3\u017cnic\u0119 koszt\u00f3w – w razie rodzinnego przejazdu do ZOO bilety komunikacji miejskiej w dwie strony stanowi\u0105 poka\u017any wydatek dla rodzinnego bud\u017cetu. Inni dla odmiany akcentuj\u0105 nisk\u0105 jako\u015b\u0107 oferty komunikacyjnej – rzadko kursuj\u0105ce autobusy, brak skomunikowa\u0144 czy brudne przystanki nikogo nie zach\u0119caj\u0105 do skorzystania z transportu zbiorowego. Niekt\u00f3rzy przyzwyczajenie do samochodu k\u0142ad\u0105 na karb odczu\u0107 psychologicznych, twierdz\u0105c, \u017ce samoch\u00f3d jest w jaki\u015b spos\u00f3b w\u0142asny, w jaki\u015b spos\u00f3b „ten konkretny, m\u00f3j”. <\/p>\n Wszystko to szczera prawda. Komunikacja miejska w wielu miejscach wci\u0105\u017c niestety powiela utarte wzorce serwuj\u0105c swoim klientom ma\u0142o efektywne taryfy i kilkunastoletnie autobusy. Faktem jest jednak, \u017ce sporym, a cz\u0119sto w og\u00f3le niedostrzeganym czynnikiem, warunkuj\u0105cym w og\u00f3le korzystanie z autobusu czy tramwaju, jest to, w jaki spos\u00f3b traktowane jest w mie\u015bcie poruszanie si\u0119 piechot\u0105. Dla popularno\u015bci komunikacji zbiorowej ma przecie\u017c znaczenie jej dost\u0119pno\u015b\u0107. Pomiary dost\u0119pno\u015bci, wskazuj\u0105ce na \u015bredni\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 przystanku od miejsca zamieszkania, pomijaj\u0105 inne istotne aspekty tej „dost\u0119pno\u015bci”. Co z tego, \u017ce w linii prostej do przystanku jest kilka krok\u00f3w, je\u017celi te kilka krok\u00f3w wiedzie przez ruchliw\u0105 drog\u0119 lub – w ostateczno\u015bci – pe\u0142ny wody r\u00f3w. <\/p>\n Przemieszczanie si\u0119 pieszo jest po prostu obiektywn\u0105 konieczno\u015bci\u0105. Co prawda na peryferiach powstaj\u0105 \u015bliczne osiedla z gara\u017cami w ramach domu, lecz wci\u0105\u017c bardzo wielu potencjalnych lub rzeczywistych klient\u00f3w komunikacji miejskiej mieszka w osiedlowych blokowiskach, trzymaj\u0105c samoch\u00f3d w ordynarnym blaszaku b\u0105d\u017a zgo\u0142a pod chmurk\u0105. Tak wi\u0119c nie tylko do autobusu czy tramwaju trzeba doj\u015b\u0107… <\/p>\n Ruch pieszy – mimo tego, \u017ce jest oczywisty – jest faktycznie cz\u0119sto pomijany we wszelkich badaniach i rzeczywistych dzia\u0142aniach. Ka\u017cdy – traktuj\u0105c doj\u015bcie piesze jako co\u015b naturalnego, jako „element sta\u0142y” – po prostu si\u0119 nim nie zajmuje. A jest to spory b\u0142\u0105d, co postaram si\u0119 poni\u017cej zaprezentowa\u0107. <\/p>\n Otoczenie przystank\u00f3w <\/strong><\/p>\n Pasa\u017cer komunikacji miejskiej korzysta nie tylko z autobusu, trolejbusu czy tramwaju, lecz tak\u017ce z przystanku. Na ca\u0142o\u015b\u0107 tego elementu systemu transportowego sk\u0142ada si\u0119 wiele czynnik\u00f3w, mniej lub bardziej odczuwalnych przez pasa\u017cera. Na wst\u0119pie wypada przytoczy\u0107 takie oczywisto\u015bci, jak r\u00f3wna powierzchnia chodnika czy jezdni (by nadje\u017cd\u017caj\u0105ce pojazdy nie bryzga\u0142y na pasa\u017cer\u00f3w deszcz\u00f3wk\u0105 zgromadzon\u0105 w nier\u00f3wno\u015bciach drogi). To jednak stanowczo zbyt ma\u0142o. Pasa\u017cer oczekuj\u0105cy na przystanku, b\u0119d\u0105c w istocie „pieszym”, oczekuje nieco wi\u0119cej ni\u017c tylko r\u00f3wnej nawierzchni. Obserwuj\u0105c r\u00f3\u017cne rozwi\u0105zania w kraju, dotycz\u0105ce przystank\u00f3w komunikacji miejskiej, odnosz\u0119 dziwne wra\u017cenie, \u017ce czasem brakuje po prostu wyobra\u017ani, by p\u0142acht\u0119 z rozk\u0142adami wywiesi\u0107 wewn\u0105trz wiaty, a nie na s\u0142upku. Jako przyk\u0142ad mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 Gdynia, gdzie schematy sieci umieszczane s\u0105 – bagatela – na tylnej \u015bcianie wiat. <\/p>\n W ramach element\u00f3w przystank\u00f3w trzeba te\u017c wskaza\u0107 o\u015bwietlenie, dzi\u0119ki kt\u00f3remu wzrasta poczucie bezpiecze\u0144stwa. W godzinach wieczornych lub zgo\u0142a w nocy pojazdy z natury rzeczy kursuj\u0105 znacznie rzadziej – oczekiwanie po zmroku na nieo\u015bwietlonej wysepce nie nale\u017cy do specjalnie przyjemnych rozrywek. Wszystko to s\u0105 oczywisto\u015bci, jednak w procesie poprawy jako\u015bci komunikacji miejskiej warto posun\u0105\u0107 si\u0119 odrobin\u0119 dalej, wyj\u015b\u0107 poza utarte schematy. <\/p>\n Ciekaw\u0105 propozycj\u0105 mo\u017ce by\u0107 ujednolicenie infrastruktury przystankowej pod k\u0105tem jej funkcjonalno\u015bci, a tak\u017ce sposobu i zakresu podawanych informacji. Dzi\u0119ki temu pasa\u017cer b\u0119dzie mia\u0142 wra\u017cenie utrzymywania sta\u0142ego, jednolitego poziomu jako\u015bciowego, niezale\u017cnie od tego, w kt\u00f3rym akurat punkcie miasta si\u0119 znajduje. Jednolite oznakowanie przystank\u00f3w sprawia, \u017ce pasa\u017cerom \u0142atwiej jest trafi\u0107 we w\u0142a\u015bciwe miejsce. Na dzie\u0144 dzisiejszy problem wydaje si\u0119 b\u0142ahy, lecz w przypadku integracji komunikacji miejskiej z lokaln\u0105 kolej\u0105 (kt\u00f3ra to integracja jest obiektywn\u0105 konieczno\u015bci\u0105) ca\u0142kowicie zmienia si\u0119 optyka problemu – doje\u017cd\u017caj\u0105cy do pracy musi nie tylko wiedzie\u0107, w kt\u00f3rym miejscu si\u0119 przesiada\u0107, ale tak\u017ce bez problemu trafi\u0107 do w\u0142a\u015bciwego pojazdu. <\/p>\n Droga do przystanku <\/strong><\/p>\n Z pozoru banalny problem sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z chodnika pomi\u0119dzy domem czy te\u017c blokiem a przystankiem autobusowym. Czy jednak wsz\u0119dzie ten chodnik jest r\u00f3wny? Czy wsz\u0119dzie jest prosty? Czy jest dostatecznie szeroki, by przyj\u0105\u0107 r\u00f3wnoczesne przej\u015bcie po nim wszystkich \u015bpiesz\u0105cych si\u0119 na poranny autobus? A mo\u017ce na trawniku wyra\u017anie odcina si\u0119 wydeptany skr\u00f3t, bo chodnik w \u017caden spos\u00f3b nie prowadzi najkr\u00f3tsz\u0105 drog\u0105 – i tu w\u0142a\u015bnie pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy… <\/p>\n W efekcie w \u015bwiadomo\u015bci wytwarza si\u0119 swoiste przekonanie, \u017ce chodzenie pieszo bez deptania trawnik\u00f3w to nonsens, a ju\u017c najlepiej wsi\u0105\u015b\u0107 po prostu w samoch\u00f3d – przecie\u017c to takie proste. Dba\u0142o\u015b\u0107 o pieszych ogranicza si\u0119 niestety do jedynie podstawowych dzia\u0142a\u0144 – projektuj\u0105c skrzy\u017cowania my\u015bli si\u0119 raczej o swobodzie przejazdu tir\u00f3w ni\u017c bezproblemowym przej\u015bciu matek z w\u00f3zkami na drug\u0105 stron\u0119 ulicy. Mimo wyra\u017anego wzrostu zainteresowania rozs\u0105dnymi rozwi\u0105zaniami (na przyk\u0142ad wybrzuszenia na chodnikach wzd\u0142u\u017c obni\u017conych kraw\u0119\u017cnik\u00f3w) wci\u0105\u017c nak\u0142ady na chodniki w miastach s\u0105 wr\u0119cz znikome w stosunku do tego, co poch\u0142aniaj\u0105 drogi. <\/p>\n Wi\u0119\u017ab\u0119 ruchu pieszego i komunikacji miejskiej wida\u0107 doskonale na przyk\u0142adzie Akademii Ekonomicznej w Katowicach. Z racji lokalizacji budynk\u00f3w AE, wi\u0119kszo\u015b\u0107 student\u00f3w korzysta z przystanku tramwajowego Katowice Paderewskiego. W toku modernizacji tego przystanku oddalono go od Akademii (g\u0142\u00f3wnego generatora ruchu w tym miejscu) i dodatkowo zmuszono pasa\u017cer\u00f3w do cofania si\u0119 w przeciwnym kierunku ni\u017c rzeczywisty kierunek docelowy. Skoro my\u015bli si\u0119 o \u0142agodzeniu zakr\u0119t\u00f3w na drogach w ramach poprawiania p\u0142ynno\u015bci ruchu, mo\u017ce warto by te\u017c pomy\u015ble\u0107 o p\u0142ynno\u015bci poruszania si\u0119 pieszych… <\/p>\n Przesiadki jako generator ruchu pieszego <\/strong><\/p>\n Tematyk\u0119 centr\u00f3w przesiadkowych ju\u017c na \u0142amach „InfoBusa” porusza\u0142em, dlatego te\u017c nie b\u0119d\u0119 si\u0119 tutaj specjalnie rozwodzi\u0107 w tej kwestii. Przesiadki wymagaj\u0105 z regu\u0142y krzty wysi\u0142ku, polegaj\u0105cego na przej\u015bciu na inne stanowisko czy zje\u017adzie schodami ruchomymi do stacji metra. Wa\u017cne jest, by podczas przesiadki uci\u0105\u017cliwo\u015b\u0107 przej\u015bcia pieszego by\u0142a mo\u017cliwie zredukowana. Ciekawy i godny na\u015bladowania przyk\u0142ad odnajdziemy na g\u0142\u00f3wnych dworcach kolejowych Ostrawy, gdzie praktycznie wszystkie przej\u015bcia pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi punktami odprawy podr\u00f3\u017cnych s\u0105 zadaszone lub wyst\u0119puj\u0105 w formie „tuby” takiej jak na lotniskach. Dzi\u0119ki temu przej\u015bcie z jednego stanowiska na drugie jest przyjemniejsze ni\u017c bieganie po deszczu…Tymczasem polskie realia pozostawiaj\u0105 wiele do \u017cyczenia. Mo\u017cna zaobserwowa\u0107 dwie skrajno\u015bci w projektowaniu stanowisk dworcowych. Pierwsza patologia to dok\u0142adne odgrodzenie peron\u00f3w (na przyk\u0142ad na warszawskiej p\u0119tli tramwajowej „Huta”), przez co przesiadkowicze musz\u0105 nadk\u0142ada\u0107 sporo w celu omini\u0119cia barierek. Co prawda w tym akurat przypadku miejsce to nie jest specjalnie „przesiadkowe”, jednak nadje\u017cd\u017caj\u0105ce z przeciwnych stron i rozje\u017cd\u017caj\u0105ce si\u0119 tramwaje mog\u0142yby bez wi\u0119kszych problem\u00f3w stawa\u0107 „drzwi w drzwi”, nie wspominaj\u0105c o informacji, \u017ce za ziele\u0144cem ukrywa si\u0119 dworzec autobusowy. <\/p>\n Druga skrajno\u015b\u0107 to zupe\u0142ny brak jakichkolwiek wskaza\u0144 dla pieszych. Typowa dla praktycznie wszystkich dworc\u00f3w w GOP beztroska przejawia si\u0119 tym, \u017ce pomi\u0119dzy peronami nie ma wyznaczonych przej\u015b\u0107 dla pieszych, a widoczno\u015b\u0107 jest ograniczona, na przyk\u0142ad przez inne stoj\u0105ce autobusy. Dworzec komunikacji miejskiej spe\u0142nia okre\u015blone funkcje i warto zadba\u0107, by by\u0142 on przyjazny dla wszystkich korzystaj\u0105cych. Takie elementy dworca, jak punkty informacyjne, zbiorcze rozk\u0142ady jazdy czy kolektura biletowa powinny by\u0107 zlokalizowane w jednym miejscu, \u0142atwo i wygodnie dost\u0119pnym. <\/p>\n Miejsce samochodu w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej <\/strong><\/p>\n Premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher powiedzia\u0142a swego czasu, \u017ce m\u0142ody cz\u0142owiek jad\u0105cy autobusem to \u017cyciowa oferma – i tak po dzi\u015b dzie\u0144 pokutuje to przekonanie. Samoch\u00f3d jako wyznacznik pozycji spo\u0142ecznej to nie tylko efekt kampanii reklamowych firm motoryzacyjnych, lecz tak\u017ce wynik nieustannego spychania innego typu przemieszcze\u0144 na swoisty margines. W ten spos\u00f3b tylko nakr\u0119ca si\u0119 spirala automobilizmu – buduje si\u0119 nowe drogi, bo pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe samochody, kupuje si\u0119 nowe samochody, bo powstaj\u0105 nowe drogi. Wskutek lawinowego wzrostu motoryzacji nast\u0119puje sztuczny podzia\u0142 przestrzeni. Ekologowie wskazuj\u0105 na konieczno\u015b\u0107 tworzenia przepust\u00f3w pod lub nad autostradami, dostatecznie szerokich, by zwierz\u0119ta mog\u0142y si\u0119 swobodnie przemieszcza\u0107 – tymczasem w wielu miastach przyda\u0142yby si\u0119 podobnego typu przepusty, by mieszka\u0144cy miast mogli bez zatrzymywania si\u0119 co chwila na kolejnych \u015bwiat\u0142ach i\u015b\u0107 na zakupy czy do parku. S\u0142ycha\u0107 tyle narzeka\u0144 ze strony kierowc\u00f3w na brak „zielonej fali” przy przeje\u017adzie przez miasto, a czy kto\u015b pomy\u015bla\u0142 o „zielonej fali” dla pieszych? <\/p>\n Miejsce, jakie zajmuje samoch\u00f3d w \u015bwiadomo\u015bci ludzi, jest kwesti\u0105 do\u015b\u0107 oczywist\u0105. W procesie konkurowania na poziomie strategicznym, zadaniem mened\u017cer\u00f3w komunikacji miejskiej jest nie tylko poprawa pozycji strategicznej swojej bran\u017cy, lecz tak\u017ce (a wr\u0119cz przede wszystkim) deprecjacja wizerunku samochodu jako symbolu w ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci. Dop\u00f3ki samoch\u00f3d b\u0119dzie si\u0119 jawi\u0142 jako wspania\u0142e lekarstwo na wszystkie bol\u0105czki tego \u015bwiata, jako przedmiot po\u017c\u0105dania ka\u017cdego, jako pierwszy zakup odchodz\u0105cych z zawodu g\u00f3rnik\u00f3w po otrzymaniu sowitej odprawy – dop\u00f3ty inne formy podr\u00f3\u017cowania b\u0119d\u0105 skazane na napi\u0119tnowanie spo\u0142eczne. Czy zatem mo\u017cliwe jest, by komunikacja miejska sama z siebie potrafi\u0142a „zepsu\u0107” pozytywny wizerunek lansowanych modeli aut? To bardzo w\u0105tpliwe, zw\u0142aszcza patrz\u0105c na marazm komunikacyjny w wielu miastach. C\u00f3\u017c z tego, \u017ce w Krakowie buduje si\u0119 wydzielon\u0105 tras\u0119 tramwajow\u0105 na Kurdwan\u00f3w, skoro r\u00f3wnolegle do niej nie ma ani jednego billboardu, k\u0142uj\u0105cego kierowc\u00f3w samochod\u00f3w w oczy agresywnym has\u0142em: „Sp\u00f3jrz, tramwaj jedzie obok, a ty dalej st\u00f3j w korku”. Poza tym poziom materialny komunikacji zbiorowej jest zatrwa\u017caj\u0105co niski i skala inwestycji nie pozwala nawet na prost\u0105 reprodukcj\u0119, nie m\u00f3wi\u0105c o rozwoju. Jednak tak naprawd\u0119 niemym sojusznikiem komunikacji zbiorowej s\u0105 inne rodzaje transportu – chodzenie pieszo i je\u017cd\u017cenie na rowerze. Wida\u0107 to zw\u0142aszcza po tym drugim – coraz wi\u0119cej os\u00f3b przesiada si\u0119 na bicykle, a \u015bcie\u017cek rowerowych wci\u0105\u017c jest jak na lekarstwo. <\/p>\n Tylko swoiste „skumulowanie” si\u0142 w zmniejszeniu udzia\u0142u (lub chocia\u017c w zmniejszeniu dynamiki wzrostu udzia\u0142u) samochod\u00f3w w og\u00f3lnej mobilno\u015bci ma szans\u0119 na wzgl\u0119dne powodzenie. Trudno ludzi „odci\u0105gn\u0105\u0107” od samochodu za pomoc\u0105 zdezelowanych Ikarus\u00f3w czy wiekowych Mig\u00f3w, trz\u0119s\u0105ce si\u0119 na torach tramwaje te\u017c nie zach\u0119caj\u0105 do przesiadki z w\u0142asnych samochod\u00f3w, ale w wielu miejscach mo\u017cliwa jest zmiana opon na buty. Tyle tylko, \u017ce do tego tak\u017ce potrzeba po prostu chcie\u0107 – aktywne wspieranie pieszych przemieszcze\u0144 nie powinno si\u0119 ogranicza\u0107 do apeli lekarzy o cz\u0119ste spacery, lecz wskazywa\u0107 autentyczne korzy\u015bci – w du\u017cych miastach nawet oszcz\u0119dno\u015b\u0107 czasu. <\/p>\n Niezale\u017cnie od sposob\u00f3w i efekt\u00f3w walki z powszechn\u0105 akceptacj\u0105 dla masowej motoryzacji i kszta\u0142towania wizerunku samochodu jako nieod\u0142\u0105cznego i niezb\u0119dnego przyjaciela, zawsze \u0142atwiej b\u0119dzie wszystkim stronom pozyska\u0107 nowych zwolennik\u00f3w. Problem tak naprawd\u0119 nie wyst\u0119puje w naszym otoczeniu, lecz w nas samych, zaprogramowanych w ten spos\u00f3b, \u017ce z pewnym automatyzmem godzimy si\u0119 na op\u0142acanie sk\u0142adki OC i uiszczanie innych sta\u0142ych op\u0142at. A chyba w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki takim „sta\u0142ym” op\u0142atom samoch\u00f3d zajmuje tak bardzo „sta\u0142e” miejsce w naszych umys\u0142ach… <\/p>\n Krokiem we w\u0142a\u015bciwym kierunku mo\u017ce by\u0107 u\u0142atwianie ruchu osobom pieszym. \u015awietnym przyk\u0142adem mo\u017ce tutaj by\u0107 czeladzkie centrum handlowe M1, gdzie dla wygody i bezpiecze\u0144stwa pieszych zabudowano w jedni progi zwalniaj\u0105ce. To cenna inicjatywa, zw\u0142aszcza \u017ce dot\u0105d sporych trudno\u015bci nastr\u0119cza\u0142o przej\u015bcie przez cztery pasy ruchu w ramach jednej asfaltowej nitki. <\/p>\n Podsumowanie <\/strong><\/p>\n Zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j systemu transportowego pojawia si\u0119 cz\u0119sto jako naczelne has\u0142o wielu dokument\u00f3w programowych w\u0142adz samorz\u0105dowych. Faktycznie jednak cz\u0119sto zapisy takie pozostaj\u0105 martwe, bowiem papier jest cierpliwy. Cierpi na tym nie tylko komunikacja miejska, lecz tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re swoj\u0105 codzienn\u0105 drog\u0119 do pracy czy szko\u0142y pokonuj\u0105 o w\u0142asnych si\u0142ach. <\/p>\n Poprawa pozycji konkurencyjnej transportu zbiorowego wzgl\u0119dem motoryzacji indywidualnej wymaga dzia\u0142a\u0144 w kierunku zmiany sposobu postrzegania samochodu. Konieczne jest, by rola samochodu – w odczuciu spo\u0142ecznym – zosta\u0142a zmarginalizowana do roli u\u017cytecznego narz\u0119dzia a nie wyznacznika presti\u017cu. To trudne, lecz mo\u017cliwe, jednak by to osi\u0105gn\u0105\u0107, konieczne jest tak\u017ce wspieranie rowerzyst\u00f3w i pieszych. Zar\u00f3wno w drodze na przystanek, jak i w ramach przesiadek, klienci autobus\u00f3w czy tramwaj\u00f3w s\u0105 pieszymi i tak te\u017c nale\u017cy ich traktowa\u0107. <\/p>\n Problematyce sterowania ruchem pieszym na skrzy\u017cowaniach z drogami ko\u0142owymi po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 obszerny artyku\u0142 Macieja Kruszyny (M. Kruszyna: Akomodacja na przej\u015bciach dla pieszych. „Transport miejski” nr 9\/02 i 10\/02), natomiast w innym materiale podkre\u015bla si\u0119 istotno\u015b\u0107 \u0142atwo\u015bci chodzenia po mie\u015bcie (M. Czerniak, B. Gajewska, A. \u015awider: S\u0142upki i skrzynie na drodze dla pieszych. „Transport miejski i regionalny” nr 4\/04). Zainteresowanych zg\u0142\u0119bieniem tematu \u015bci\u015ble z punktu widzenia komunikacji miejskiej odsy\u0142am do artyku\u0142u Bogus\u0142awa Moleckiego (B. Molecki: Bezpiecze\u0144stwo i wygoda pieszych w drodze na przystanki komunikacji zbiorowej. „Transport miejski” nr 11\/2000). <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-3052","infobus","type-infobus","status-publish","hentry","category-przewoznicy"],"acf":[],"yoast_head":"\n