{"id":2909,"date":"2004-08-31T13:12:18","date_gmt":"2004-08-31T13:12:18","guid":{"rendered":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?post_type=infobus&p=2909"},"modified":"2025-01-04T16:32:11","modified_gmt":"2025-01-04T15:32:11","slug":"ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz","status":"publish","type":"infobus","link":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/","title":{"rendered":"Ocali\u0107 od zapomnienia – francuski Jelcz"},"content":{"rendered":"

Jelcza\u0144skie pr\u00f3by budowy nast\u0119pcy „Og\u00f3rka” <\/strong><\/p>\n

Produkowane od 1958 r. w Jelcza\u0144skich Zak\u0142adach Samochodowych autobusy, oparte na licencji czeskiego producenta – Karosy – sta\u0142y si\u0119 w latach 60-tych ubieg\u0142ego wieku podstaw\u0105 taboru komunikacji miejskiej oraz mi\u0119dzymiastowej w Polsce. Jednak\u017ce w 1970 r. wygasa\u0142a licencyjna umowa zawarta z czechos\u0142owack\u0105 Karos\u0105. Czesi zamierzali wtedy zawiesi\u0107 produkcj\u0119 autobus\u00f3w RTO i nie mieliby ju\u017c mo\u017cliwo\u015bci dostarcza\u0107 cz\u0119\u015bci jelcza\u0144skiej fabryce. Pocz\u0105tkowo planowano w JZS modernizacj\u0119 wytwarzanych autobus\u00f3w, poprzez zastosowanie w nich element\u00f3w jezdnych z samochodu ci\u0119\u017carowego \u017bubr. Wi\u0105za\u0142o si\u0119 to z zastosowaniem licencyjnego silnika Leyland, tylnego mostu importowanego z W\u0119gier – RABA, skrzyni bieg\u00f3w pi\u0119ciostopniowej (w autobusach mi\u0119dzymiastowych i turystycznych) i hydromechanicznej (w autobusach miejskich), r\u00f3wnie\u017c pochodz\u0105cej z importu. <\/p>\n

\"Prototyp<\/a>\"Prototyp<\/a><\/p>\n

\"Prototyp<\/a>\"Prototyp<\/a><\/p>\n

Odra 042 – niedoceniony pionier <\/strong><\/p>\n

W roku 1965 wykonano w Jelczu ca\u0142kowicie nowy prototyp autobusu turystycznego, oznaczony symbolem Odra 042 <\/strong>. <\/strong>By\u0142a to konstrukcja niezwykle nowoczesna i nietypowa zarazem, a przy tym opracowana od pocz\u0105tku do ko\u0144ca w Jelczu. Z przodu autobus posiada\u0142 dwie osie i cztery ko\u0142a pojedyncze, z ty\u0142u jedn\u0105 o\u015b nap\u0119dzan\u0105, maj\u0105c\u0105 dwa ko\u0142a bli\u017aniacze. Wszystkie cztery przednie ko\u0142a umocowane na dw\u00f3ch osiach zawieszonych na resorach pi\u00f3rowych, skr\u0119cane by\u0142y za pomoc\u0105 mechanizmu kierowniczego, wyposa\u017conego w uk\u0142ad wspomagaj\u0105cy. Kierowanie pojazdem nie stanowi\u0142o zatem wi\u0119kszych problem\u00f3w. Odra 042 posiada\u0142a ponadto ramow\u0105 konstrukcj\u0119 nadwozia i pneumatyczne hamulce. Nadwozie pojazdu zaprojektowane przy wsp\u00f3\u0142udziale pracownik\u00f3w Politechniki Wroc\u0142awskiej i Wy\u017cszej Szko\u0142y Sztuk Plastycznych we Wroc\u0142awiu, posiada\u0142o nowoczesne, kanciaste kszta\u0142ty. Wykonane zosta\u0142o w du\u017cej mierze z blachy aluminiowej, pewne elementy wykonano te\u017c z tworzyw sztucznych, co czyni\u0142o autobus znacznie l\u017cejszym od dotychczasowych konstrukcji – masa w\u0142asna wynosi\u0142a tylko 8100 kg. Wn\u0119trze autobusu prezentowa\u0142o si\u0119 nadzwyczaj okazale – mie\u015bci\u0142y si\u0119 tu dwa podw\u00f3jne rz\u0119dy foteli, p\u00f3\u0142ki baga\u017cowe przebiegaj\u0105ce wzd\u0142u\u017c ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci wozu i indywidualne nawiewy z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 kierowania strumienia powietrza. W dachu znajdowa\u0142y si\u0119 oszklone wywietrzniki, kt\u00f3re w razie potrzeby mo\u017cna by\u0142o uchyli\u0107. Pod pod\u0142og\u0105 autobusu znalaz\u0142y swoje miejsce baga\u017cniki. Podw\u00f3jne reflektory przednie przykryte zosta\u0142y plastikow\u0105 szybk\u0105. Przewidywano tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 instalacji toalety i barku kawowego w miejsce tylnego rz\u0119du foteli. Prototyp Odra 042 mia\u0142 11 metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci i nap\u0119dzany by\u0142 silnikiem wysokopr\u0119\u017cnym o mocy 170 KM, umieszczonym z przodu. W przysz\u0142o\u015bci przewidywano zastosowanie innych jednostek nap\u0119dowych rozwijaj\u0105cych moc do <\/strong>oko\u0142o 220 KM. Prototypow\u0105 Odr\u0119 042 zaprezentowano w Warszawie i Sanoku. Zdoby\u0142a pe\u0142n\u0105 aprobat\u0119 \u00f3wczesnych w\u0142adz i konstruktor\u00f3w. Opracowana w zaledwie osiem miesi\u0119cy, ca\u0142kowicie nowa konstrukcja mia\u0142a trafi\u0107 do seryjnej produkcji w roku 1969. Trwa\u0142y r\u00f3wnie\u017c prace nad jej wersj\u0105 mi\u0119dzymiastow\u0105 i miejsk\u0105. Niestety, w ofercie handlowej Jelcza nigdy nie pojawi\u0142 si\u0119 autobus Odra 042… Dlaczego? <\/p>\n

\"Jelcz<\/a>Pojawia si\u0119 039 <\/strong><\/p>\n

Zaprzestanie prac nad Odr\u0105 042 stanowi do dzi\u015b wielk\u0105 zagadk\u0119. Prototyp zyska\u0142 przecie\u017c przychylno\u015b\u0107 w\u0142adz pa\u0144stwowych. Jednak\u017ce najprawdopodobniej kto\u015b wstrzyma\u0142 dalsze prace badawcze nad tym pojazdem, za\u015b jedyny egzemplarz zosta\u0142 zez\u0142omowany. Istnieje r\u00f3wnie\u017c teoria, i\u017c Odra podczas jazd pr\u00f3bnych we Wroc\u0142awiu uleg\u0142a kolizji z tramwajem i, ze znacznie uszkodzon\u0105 przedni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 nadwozia, nie zosta\u0142a ju\u017c odbudowana. <\/p>\n

Niepowodzenie, jakie spotka\u0142o jelcza\u0144skich konstruktor\u00f3w po prezentacji prototypu Odra 042, nie zniech\u0119ci\u0142o ich do podejmowania dalszych prac i bada\u0144. W roku 1970 powsta\u0142 w Jelczu nast\u0119pny prototyp, oznaczony symbolem 039. <\/strong>By\u0142 to autobus miejski o standartowej d\u0142ugo\u015bci 12 metr\u00f3w, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 pomie\u015bci\u0107 120 pasa\u017cer\u00f3w. Posiada\u0142 3 pary drzwi umieszczonych w uk\u0142adzie 2-2-2. Odznacza\u0142 si\u0119 przy tym niezwykle nowoczesn\u0105, kanciast\u0105 sylwetk\u0105 ze znacznie przeszklonym nadwoziem. W uk\u0142adzie nap\u0119dowym zastosowano silnik Leylanda, umieszczony z ty\u0142u, skrzyni\u0119 bieg\u00f3w ZF, most tylny RABA. Zawieszenie osi przedniej, drzwi oraz ca\u0142a struktura pojazdu stanowi\u0142y w\u0142asn\u0105 konstrukcj\u0119. Jelcz 039 wykonany zosta\u0142 w jednym egzemplarzu i uzyska\u0142 podczas bada\u0144 przebieg oko\u0142o 60 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w. Nie podj\u0119to decyzji o seryjnej produkcji tego pojazdu, gdy\u017c wybrano opcj\u0119 licencyjn\u0105, za\u015b jedyny prototyp zosta\u0142 zez\u0142omowany. <\/p>\n

\"Jelcz<\/a>\"Jelcz<\/a><\/p>\n

Licencyjny konkurs <\/strong><\/p>\n

Na prze\u0142omie lat 60-tych i 70-tych ubieg\u0142ego wieku zacz\u0119to poszukiwa\u0107 w JZS licencji na produkcj\u0119 nowoczesnego autobusu miejskiego. Niestety, zrezygnowano z w\u0142asnej, udanej konstrukcji 039. Pojawi\u0142y si\u0119 za to zagraniczne oferty nast\u0119puj\u0105cych firm: <\/p>\n

•  Ikarus (242), <\/p>\n

•  KHD (Magirus Deutz), <\/p>\n

•  Karosa (SM 11), <\/p>\n

•  Berliet (PR 100), <\/p>\n

•  Fiat, <\/p>\n

•  Pegaso, <\/p>\n

•  Hino. <\/p>\n

Zak\u0142adano, \u017ce nowy autobus powinien posiada\u0107 3 pary dwuskrzyd\u0142owych drzwi oraz d\u0142ugo\u015b\u0107 12 metr\u00f3w. Poszczeg\u00f3lne pojazdy prezentowane by\u0142y przedstawicielom polskich w\u0142adz, pracownikom JZS. Niekt\u00f3re zosta\u0142y przetestowane przez przedsi\u0119biorstwa komunikacji miejskiej. MZK Warszawa i MPK Wroc\u0142aw testowa\u0142y np. Karos\u0119 SM 11. <\/p>\n

Zwyci\u0119\u017ca upadaj\u0105cy Berliet <\/strong><\/p>\n

Ostatecznie wybrana zosta\u0142a oferta francuskiej firmy z Venissieux ko\u0142o Lyonu. Dnia 1 sierpnia 1972 r. podpisano umow\u0119 licencyjn\u0105 z firm\u0105 Berliet. W tym samym roku zmontowano w Jelczu 20 egzemplarzy autobusu PR 100, przy czym udzia\u0142 polskich cz\u0119\u015bci wynosi\u0142 zaledwie 5 %. Monta\u017c umiejscowiono w hali, w kt\u00f3rej dotychczas przeprowadzano naprawy g\u0142\u00f3wne Jelczy 043. W nast\u0119pnych latach stopniowo zwi\u0119kszano udzia\u0142 polskich cz\u0119\u015bci w procesie monta\u017cu. W 1973 r. wynosi\u0142 on 17 %, w 1974 r. – 48 %, pod koniec 1974 r. – 59,8 %, a w 1975 r. – ju\u017c 60,4 %. Niestety, spowodowa\u0142o do znaczny spadek jako\u015bci autobus\u00f3w Jelcz-Berliet PR 100. <\/p>\n

Autobus PR 100 by\u0142 w\u00f3wczas pojazdem niezwykle nowoczesnym. Posiada\u0142 d\u0142ugo\u015b\u0107 11 230 mm oraz dwie pary dwuskrzyd\u0142owych drzwi, rozmieszczonych w uk\u0142adzie 2-2-0. Nap\u0119dzany by\u0142 wysokopr\u0119\u017cnym, widlastym silnikiem Berliet V800, umieszczonym w tylnej cz\u0119\u015bci pojazdu, o mocy 170 KM. Pozwoli\u0142o to na znaczne obni\u017cenie pod\u0142ogi w obu wej\u015bciach. W przednim wej\u015bciu wysoko\u015b\u0107 pod\u0142ogi wynosi\u0142a 645 mm, w drugim – 670 mm. Autobus m\u00f3g\u0142 pomie\u015bci\u0107 og\u00f3\u0142em 97 pasa\u017cer\u00f3w, w tym 29 na miejscach siedz\u0105cych. Konstrukcj\u0119 autobusu stanowi\u0142a samono\u015bna kratownica z rur stalowych. W Berliecie zastosowano p\u00f3\u0142automatyczn\u0105 skrzyni\u0119 bieg\u00f3w typu Wilson HVD 60 ME oraz mechanizm kierowniczy ZF. Berliet PR 100 spe\u0142nia\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 wymog\u00f3w niemieckiego programu V\u00d6V. <\/p>\n

Berliet PR 100 zdoby\u0142 wiele nagr\u00f3d podczas Mi\u0119dzynarodowego Tygodnia Autobus\u00f3w w Nicei. Przyznano tej konstrukcji wyr\u00f3\u017cnienia za: kszta\u0142t nadwozia, bezpiecze\u0144stwo pasa\u017cer\u00f3w, w\u0142asno\u015bci techniczne, zwrotno\u015b\u0107 i najlepsze stanowisko kierowcy. Mo\u017cna by zatem stwierdzi\u0107, i\u017c by\u0142a to niezwykle udana konstrukcja. Jednak\u017ce nie spe\u0142nia\u0142a ona podstawowego wymogu strony polskiej. Berliet PR 100 by\u0142 dwudrzwiowym autobusem o d\u0142ugo\u015bci jedynie 11 metr\u00f3w. Brak trzecich drzwi na tylnym zwisie bardzo utrudnia\u0142 wymian\u0119 pasa\u017cer\u00f3w, za\u015b w tamtych czasach potoki pasa\u017cerskie by\u0142y bardzo du\u017ce. Dlaczego zatem JZS zdecydowa\u0142y si\u0119 na zakup tej w\u0142a\u015bnie licencji? Prawdopodobnie powodem tej decyzji by\u0142y \u00f3wczesne uk\u0142ady polityczne. Zarz\u0105d francuskiej firmy stanowili komuni\u015bci. Polska, jako pa\u0144stwo o ustroju komunistycznym, zakupi\u0142o od nich licencj\u0119, wydobywaj\u0105c tym samym zarz\u0105d Berlieta od powa\u017cnych k\u0142opot\u00f3w. Firmie tej grozi\u0142a bowiem upad\u0142o\u015b\u0107! <\/p>\n

Jednak stron\u0119 polsk\u0105 zabezpiecza\u0142y postanowienia umowy licencyjnej. Berliet zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do modernizacji autobusu PR 100, poprzez wyd\u0142u\u017cenie tej konstrukcji do 12 metr\u00f3w i dodanie dodatkowych drzwi na zwisie tylnym. Tak\u0105 te\u017c modernizacj\u0119 przeprowadzono w okresie p\u00f3\u017aniejszym. <\/p>\n

Konstrukcja nie na polskie warunki <\/strong><\/p>\n

Wr\u00f3\u0107my jednak do Jelcza – Berlieta PR 100. Autobusy tego typu trafi\u0142y do niewielu polskich miast. Eksploatowa\u0142y je m.in. MPK Wroc\u0142aw (oko\u0142o 7 egz.) i MZK Warszawa (oko\u0142o 170 egz.). P\u00f3\u0142automatyczne skrzynie bieg\u00f3w Wilson HVD 60 ME, chocia\u017c nowoczesne, okaza\u0142y si\u0119 jednak bardzo awaryjne, a ich naprawa by\u0142a niezwykle kosztowna. Opuszczaj\u0105ce bramy JZS autobusy zacz\u0119to wtedy seryjnie wyposa\u017ca\u0107 w skrzynie manualne typu Wilson BXSA 108. Awaryjny okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c silnik. W MZK Warszawa wymieniono nawet w kilkudziesi\u0119ciu Jelczach silniki, montuj\u0105c w ich miejsce licencyjne jednostki Leyland. Wad\u0105 autobus\u00f3w PR 100 by\u0142 tak\u017ce zawodny w niskich temperaturach uk\u0142ad paliwowy i pneumatyczny. <\/p>\n

I wreszcie sprawa najwa\u017cniejsza: Jelcz-Berliet PR 100 okaza\u0142 si\u0119 pojazdem zbyt ma\u0142o pojemnym, jak na potrzeby komunikacyjne wielkich miast. Brak trzecich drzwi znacznie spowalnia\u0142 wymian\u0119 pasa\u017cersk\u0105. Natomiast cz\u0119ste przeci\u0105\u017cenia tych pojazd\u00f3w oraz z\u0142y stan polskich dr\u00f3g narusza\u0142y bardzo delikatn\u0105 konstrukcj\u0119, powoduj\u0105c p\u0119kanie zbyt cienkich profili stalowych. Ten ostatni problem jest bardzo aktualny r\u00f3wnie\u017c dzi\u015b, kiedy w wielu polskich miastach kupuje si\u0119 autobusy niskopod\u0142ogowe III generacji… <\/p>\n

Dlaczego PR 100? <\/strong><\/p>\n

Jelcz-Berliet PR 100… Nowoczesny autobus, lecz nie dostosowany do polskich reali\u00f3w. Nie mo\u017cna stwierdzi\u0107, i\u017c by\u0142a to nieudana konstrukcja. Po prostu nie sprosta\u0142a zadaniom, jakie zosta\u0142y postawione przed ni\u0105 przez polskie firmy transportowe. Czy nie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 licencji Karosy? Z pewno\u015bci\u0105 SM 11 by\u0142a mocn\u0105 konstrukcj\u0105, z silnikiem umieszczonym pomi\u0119dzy osiami. A mo\u017ce lepsza okaza\u0142aby si\u0119 propozycja Ikarusa? Model 242 posiada\u0142 trzy pary drzwi, a silnik mia\u0142 umieszczony z ty\u0142u… Dlaczego wreszcie zrezygnowano z produkcji Jelcza 039? Ten pojazd opracowany zosta\u0142 od podstaw w Jelczu i najlepiej spe\u0142nia\u0142 wymogi polskich przewo\u017anik\u00f3w. Stylistyka jego nadwozia zdaniem wiele ekspert\u00f3w by\u0142a o wiele \u0142adniejsza, ni\u017c ta zastosowana w Berliecie. Ale wtedy by\u0142y odg\u00f3rne, polityczne zarz\u0105dzenia… Autobus PR 100 produkowany by\u0142 jedynie w wersji miejskiej. W p\u00f3\u017aniejszym okresie zak\u0142adano budow\u0119 jego wersji mi\u0119dzymiastowej i turystycznej. Poniewa\u017c w 1970 r. wygas\u0142a licencyjna umowa z Karos\u0105, zaprzestano produkcji autobus\u00f3w serii Jelcz 014 i 043. Pojawi\u0142a si\u0119 konstrukcja przej\u015bciowa – Jelcz 044. Posiada\u0142 nadwozie zapo\u017cyczone z modelu 043, ale zastosowano w nim nowe elementy nap\u0119dowe: silnik typu SW 680\/55 produkcji WSK Mielec na licencji Leyland o mocy maksymalnej 200 KM, tylny most nap\u0119dowy RABA oraz skrzyni\u0119 bieg\u00f3w o pi\u0119ciu prze\u0142o\u017ceniach typu S6-90, produkowan\u0105 na licencji niemieckiej firmy ZF. Warto nadmieni\u0107, i\u017c pi\u0105ty bieg by\u0142 tutaj bezpo\u015brednim (w dotychczasowych konstrukcjach by\u0142 on tzw. nadbiegiem). Jelcz 044 posiada\u0142 pod\u0142u\u017cnicow\u0105 ram\u0119 nitowan\u0105, za\u015b nap\u0119d na tylny most przenoszony by\u0142 przez dwucz\u0119\u015bciowy rurowy wa\u0142 nap\u0119dowy. W latach 1974-1975 wykonano pierwsz\u0105 parti\u0119 oko\u0142o 100 sztuk tego typu pojazd\u00f3w. <\/p>\n

Tabela 1: Dane techniczne mi\u0119dzymiastowych Jelczy. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/td>\n\n

Odra 042 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Jelcz 044 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

rodzaj <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

turystyczny <\/p>\n<\/td>\n

\n

mi\u0119dzymiastowy <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

rok prod. <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

1965 <\/p>\n<\/td>\n

\n

1971 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

konstrukcja <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

ramowa <\/p>\n<\/td>\n

\n

ramowa <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

uk\u0142ad silnika <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

z przodu <\/p>\n<\/td>\n

\n

z przodu <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

uk\u0142ad drzwi <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

1-0-0 <\/p>\n<\/td>\n

\n

0-1-1 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

d\u0142ugo\u015b\u0107 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

11 000 mm <\/p>\n<\/td>\n

\n

10870 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

szeroko\u015b\u0107 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

2500 mm <\/p>\n<\/td>\n

\n

2500 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

wysoko\u015b\u0107 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

2750 mm <\/p>\n<\/td>\n

\n

2900 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

rozstaw osi <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

4970 mm <\/p>\n<\/td>\n

\n

5450 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

masa w\u0142asna <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

8100 kg <\/p>\n<\/td>\n

\n

9100 kg <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

masa ca\u0142kowita <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

12 280 kg <\/p>\n<\/td>\n

\n

b.d. <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

wysoko\u015b\u0107 pod\u0142ogi <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

790 mm <\/p>\n<\/td>\n

\n

885 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

silnik <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

wysokopr\u0119\u017cny <\/p>\n<\/td>\n

\n

SW 680\/55 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

moc silnika <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

170 KM <\/p>\n<\/td>\n

\n

200 KM <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

pr\u0119dk. max <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

95 km\/h <\/p>\n<\/td>\n

\n

76 km\/h <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

ilo\u015b\u0107 miejsc <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

43+1 <\/p>\n<\/td>\n

\n

51+2 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

Tabela 2: Dane techniczne miejskich Jelczy. <\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
<\/td>\n\n

Jelcz 039 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Jelcz-Berliet PR 100 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

rodzaj <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

miejski <\/p>\n<\/td>\n

\n

miejski <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

rok prod. <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

1970 <\/p>\n<\/td>\n

\n

1972-1975 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

konstrukcja <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

samono\u015bna <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

uk\u0142ad silnika <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

z ty\u0142u <\/p>\n<\/td>\n

\n

z ty\u0142u <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

uk\u0142ad drzwi <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

2-2-2 <\/p>\n<\/td>\n

\n

2-2-0 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

d\u0142ugo\u015b\u0107 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

12 000 mmm <\/p>\n<\/td>\n

\n

11 230 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

szeroko\u015b\u0107 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

2500 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

wysoko\u015b\u0107 <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

2900 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

rozstaw osi <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

5600 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

masa w\u0142asna <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

8300 kg <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

masa ca\u0142kowita <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

15 400 kg <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

wysoko\u015b\u0107 pod\u0142ogi <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

645\/670 mm <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

silnik <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

Leyland <\/p>\n<\/td>\n

\n

Berliet V800 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

moc silnika <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

170 KM <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

pr\u0119dk. max <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

<\/td>\n\n

70 km\/h <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

skrzynia bieg\u00f3w <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

ZF manualna <\/p>\n<\/td>\n

\n

Wilson HVD 60 ME p\u00f3\u0142aut. <\/p>\n

Wilson BXSA 108 manualna <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

ilo\u015b\u0107 miejsc <\/strong><\/p>\n<\/td>\n

\n

120 <\/p>\n<\/td>\n

\n

97 <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

Literatura: <\/p>\n

Szelichowski St.: Sto lat polskiej motoryzacji, Krak\u00f3w 2003. <\/p>\n

Praca zbiorowa pod red. J. Szatsznajdera: Jelczem po drogach Polski i \u015bwiata, Jelcza\u0144skie Zak\u0142ady Samochodowe 1983. <\/p>\n

Supel \u0141., Nieznane polskie autobusy – cz\u0119\u015b\u0107 2, Autobusy TEST 1-2\/2002. <\/p>\n

Archiwalne materia\u0142y prasowe z lat 1965-1973. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2910,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","categories":[26],"tags":[2594],"class_list":["post-2909","infobus","type-infobus","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-przewoznicy","tag-jelcz"],"acf":[],"yoast_head":"\nOcali\u0107 od zapomnienia - francuski Jelcz - TransInfo Archiwum<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ocali\u0107 od zapomnienia - francuski Jelcz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jelcza\u0144skie pr\u00f3by budowy nast\u0119pcy „Og\u00f3rka” Produkowane od 1958 r. w Jelcza\u0144skich Zak\u0142adach Samochodowych autobusy,...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"TransInfo Archiwum\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-01-04T15:32:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/l_1-91.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/\",\"name\":\"Ocali\u0107 od zapomnienia - francuski Jelcz - TransInfo Archiwum\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/l_1-91.jpg\",\"datePublished\":\"2004-08-31T13:12:18+00:00\",\"dateModified\":\"2025-01-04T15:32:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/l_1-91.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/l_1-91.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Infobus\",\"item\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Ocali\u0107 od zapomnienia – francuski Jelcz\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"name\":\"TransInfo Archiwum\",\"description\":\"Ca\u0142y transport w jednym miejscu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization\",\"name\":\"TransInfo\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"TransInfo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ocali\u0107 od zapomnienia - francuski Jelcz - TransInfo Archiwum","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ocali\u0107 od zapomnienia - francuski Jelcz","og_description":"Jelcza\u0144skie pr\u00f3by budowy nast\u0119pcy „Og\u00f3rka” Produkowane od 1958 r. w Jelcza\u0144skich Zak\u0142adach Samochodowych autobusy,...","og_url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/","og_site_name":"TransInfo Archiwum","article_modified_time":"2025-01-04T15:32:11+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/l_1-91.jpg","width":1,"height":1,"type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/","name":"Ocali\u0107 od zapomnienia - francuski Jelcz - TransInfo Archiwum","isPartOf":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/l_1-91.jpg","datePublished":"2004-08-31T13:12:18+00:00","dateModified":"2025-01-04T15:32:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#primaryimage","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/l_1-91.jpg","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/l_1-91.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/ocalic-od-zapomnienia-francuski-jelcz\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Infobus","item":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/infobus\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Ocali\u0107 od zapomnienia – francuski Jelcz"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#website","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","name":"TransInfo Archiwum","description":"Ca\u0142y transport w jednym miejscu","publisher":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#organization","name":"TransInfo","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","contentUrl":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/favicon.png","width":512,"height":512,"caption":"TransInfo"},"image":{"@id":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infobus\/2909","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/infobus"}],"about":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/types\/infobus"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/transinfo.pl\/x\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}