Szanowni Czytelnicy, <\/p>\n
Prezentujemy poni\u017cej artyku\u0142 pani Karoliny W\u00f3jcik „Pomoc publiczna na badania i rozw\u00f3j (R&D) w sektorze motoryzacyjnym” opublikowanych w Biuletynie Analiz UKIE nr 12, w lipcu 2003 r. Obecnie Komisja Europejska planuje pewne uelastycznienie obowi\u0105zuj\u0105cych zasad udzielania pomocy publicznej na badania i rozw\u00f3j, ale jak na razie nie dysponujemy jeszcze \u017cadnymi oficjalnymi dokumentami w tej sprawie. Dlatego prezentujemy aktualn\u0105 sytuacj\u0119 w tym zakresie, maj\u0105c nadzieje, \u017ce polskie przedsi\u0119biorstwa r\u00f3wnie\u017c z bran\u017cy autobusowej b\u0119d\u0105 mog\u0142y ju\u017c wkr\u00f3tce skorzysta\u0107 z program\u00f3w pomocowych, kt\u00f3re poprawi\u0105 ich potencja\u0142 naukowy i technologiczny. <\/p>\n
Aleksander Kierecki <\/p>\n
***<\/p>\n
Karolina W\u00f3jcik<\/p>\n
Pomoc publiczna na badania i rozw\u00f3j (R&D)
\n w sektorze motoryzacyjnym<\/p>\n
ZnaczenieR&D<\/strong><\/p>\n Dzia\u0142ania zwi\u0105zane z badaniami i rozwojem (R&D) maj\u0105 szczeg\u00f3lne znaczenie z perspektywy rozwoju \n Rada Europejska na szczycie w Barcelonie w marcu 2002 r. wskaza\u0142a na konieczno\u015b\u0107 podnoszenia wydatk\u00f3w Pomoc publiczna na badania i rozw\u00f3j<\/strong><\/p>\n W zakresie regu\u0142 udzielania pomocy publicznej na R&D kluczowym dokumentem s\u0105 wytyczne Komisji \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n . Commission Communication – Community framework for state aid for research and development [OJ Zmienione przez:<\/p>\n . Commission Communication amending the Community framework for state aid for research and . Commission Communication concerning the prolongation of the Community framework for state aid Jakie dzia\u0142ania stanowi\u0105 pomoc publiczn\u0105?<\/strong><\/p>\n Pomoc na R&D obejmuje wszystkie \u015brodki pomocowe, czyli przyk\u0142adowo granty, zwolnienia podatkowe Kategorie koszt\u00f3w obj\u0119te pomoc\u0105 publiczn\u0105:<\/strong><\/p>\n Koszty kwalifikuj\u0105ce si\u0119 dla cel\u00f3w obliczenia intensywno\u015bci pomocy na badania i rozw\u00f3j (za\u0142\u0105cznik II . Koszty osobowe (personel badawczy, techniczny i inny personel pomocniczy zatrudniony wy\u0142\u0105cznie . Koszty przyrz\u0105d\u00f3w, wyposa\u017cenia, grunt\u00f3w i budynk\u00f3w wykorzystywanych wy\u0142\u0105cznie i stale do dzia\u0142alno\u015bci . Koszty zewn\u0119trznych us\u0142ug doradczych i us\u0142ug ekwiwalentnych wykorzystywanych jedynie w celu . Dodatkowe koszty og\u00f3lne (overheads) poniesione bezpo\u015brednio w wyniku prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci . Pozosta\u0142e koszty operacyjne (np. koszty materia\u0142\u00f3w, dostaw i podobnych produkt\u00f3w) poniesione bezpo\u015brednio Rodzaje bada\u0144 obj\u0119tych pomoc\u0105 publiczn\u0105<\/strong><\/p>\n Pomoc publiczna na R&D r\u00f3\u017cnie oddzia\u0142uje na rynek i konkurencj\u0119. Im bardziej wyniki prowadzonych . Badania podstawowe (fundamental research): dzia\u0142ania skierowane na poszerzenie wiedzy i nie powi . Badania przemys\u0142owe (industrial research): planowane badania s\u0105 ukierunkowane na przej\u0119cie nowej . Badania przedkonkurencyjne (pre-competitive research): przekszta\u0142cenie wynik\u00f3w bada\u0144 przemys Innowacje nie s\u0105 klasyfikowane jako osobna kategoria R&D. Pomoc wspieraj\u0105ca dzia\u0142ania o charakterze \n W przypadku, kiedy programy pomocowe skierowane s\u0105 do du\u017cych przedsi\u0119biorstw, konieczne jest Pomoc publiczna na R&D z perspektywy przemys\u0142u motoryzacyjnego<\/strong><\/p>\n Przemys\u0142 motoryzacyjny jest sektorem, w kt\u00f3rym obok np. sektora stoczniowego i stalowego, obowi\u0105zuje ka\u017cdorazowo notyfikacja pomocy na R&D. Pomoc publiczna na R&D w bran\u017cy motoryzacyjnej Pomoc zaaprobowana…<\/strong><\/p>\n W 2000 r. Komisja Europejska zaaprobowa\u0142a hiszpa\u0144ski program pomocowy na R&D w formie planu Pomoc odrzucona…<\/strong><\/p>\n Komisja Europejska w czerwcu 2001 r. wyda\u0142a negatywn\u0105 decyzj\u0119 odno\u015bnie udzielenia pomocy publicznej ***<\/p>\n Proponujemy r\u00f3wnie\u017c zapoznanie si\u0119 z obecnie obowi\u0105zuj\u0105cym w polskim prawodawstwie Rozporz\u0105dzeniem Rady Ministr\u00f3w<\/a> ( z dnia 15 pa\u017adziernika 2002 r.) w sprawie dopuszczalno\u015bci pomocy publicznej w sektorze motoryzacyjnym<\/p>\n
\n gospodarki, wzrostu zatrudnienia i wspierania konkurencyjno\u015bci przemys\u0142u europejskiego. Art.
\n 157 TWE wzywa Wsp\u00f3lnot\u0119 i pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie do lepszego wykorzystywania potencja\u0142u przemys\u0142owego w zakresie innowacji, bada\u0144 i rozwoju technologicznego.
\n Pomoc publiczna na badania i rozw\u00f3j jest jedn\u0105 z najbardziej akcentowanych kategorii pomocy o charakterze
\n horyzontalnym, czyli obejmuj\u0105c\u0105 wszystkie sektory gospodarki. Z uwagi na dzia\u0142ania
\n zwi\u0105zane z realizacj\u0105 Strategii lizbo\u0144skiej, czyli ograniczaniem pomocy sektorowej na rzecz pomocy
\n horyzontalnej i promowaniem inicjatyw wspieraj\u0105cych innowacyjno\u015b\u0107 gospodarki, pomoc na R&D
\nnabiera w UE szczeg\u00f3lnego znaczenia.<\/p>\n
\n na badania i rozw\u00f3j do 3% PKB w ca\u0142ej UE. Dwie trzecie \u015brodk\u00f3w powinno pochodzi\u0107 spoza
\n bud\u017cet\u00f3w pa\u0144stw UE. Obecnie \u015brednia nak\u0142ad\u00f3w ponoszonych na R&D wynosi jedynie 1,9% PKB
\n UE. Wydatki na badania i rozw\u00f3j pozostaj\u0105 poni\u017cej 1% PKB w Grecji, Portugalii, Hiszpanii oraz we
\n wszystkich krajach kandyduj\u0105cych, z wyj\u0105tkiem Czech i S\u0142owenii.W Polsce w 1999 r. wydatki na R&D kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 na poziomie 0,75% PKB (1999 r.) i wykazuj\u0105 tendencj\u0119 spadkow\u0105. Wydatki powy\u017cej
\n 3% PKB realizowane s\u0105 natomiast w Szwecji i Finlandii.<\/p>\n
\n Europejskiej. Zasady ustanowione w 1996 r. zosta\u0142y przed\u0142u\u017cone (z ma\u0142ymi zmianami) do ko\u0144ca
\n 2005 r. Przed\u0142u\u017cenie mo\u017cliwo\u015bci udzielania pomocy publicznej na R&D ma wspiera\u0107 cel wyznaczony
\n na szczycie Rady Europejskiej Barceloniewmarcu 2002 r. dotycz\u0105cy podnoszenia wydatk\u00f3w na R&D
\ndo 3% PKB. <\/p>\n
\nC 45,17 February 1996]<\/p>\n
\n development [OJ C 48,13 February 1998]<\/p>\n
\n for research and development [OJ C 11,8 May 2002]<\/p>\n
\n czy preferencyjne stawki oprocentowania kredyt\u00f3w.
\n Pomoc udzielona publicznym o\u015brodkom non-profit o charakterze naukowym (szkolnictwo wy\u017csze)
\n i badawczym nie jest obj\u0119ta wytycznymi Komisji Europejskiej o pomocy publicznej na R&D. Nie stanowi
\n ona bowiem pomocy publicznej, je\u015bli rezultaty bada\u0144 s\u0105 dost\u0119pne dla europejskiego przemys\u0142u
\n na zasadach niedyskryminacyjnych.
\n Badania powsta\u0142e na warunkach rynkowych, w drodze procedury otwartego przetargu nie s\u0105 obj\u0119te
\n zakresem tych wytycznych.
\n Pomoc publiczna na R&D w sektorach, co do kt\u00f3rych stosuje si\u0119 szczeg\u00f3lne przepisy dotycz\u0105ce pomocy
\n publicznej (sektory wra\u017cliwe, takie jak: przemys\u0142 stoczniowy, stalowy i motoryzacyjny), wymaga
\nka\u017cdorazowo notyfikacji w Komisji Europejskiej.<\/p>\n
\n wytycznych):<\/p>\n
\n przy dzia\u0142alno\u015bci badawczej);<\/p>\n
\n badawczej (z wyj\u0105tkiem sytuacji, kiedy przekazano je na zasadach komercyjnych);<\/p>\n
\n dzia\u0142alno\u015bci badawczej, w\u0142\u0105cznie z kosztami bada\u0144, wiedzy technicznej, patent\u00f3w itp. zakupionych
\nze \u017ar\u00f3de\u0142 zewn\u0119trznych;<\/p>\n
\nbadawczej;<\/p>\n
\n przy prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci badawczej.<\/p>\n
\n bada\u0144 nadaj\u0105 si\u0119 do bezpo\u015bredniego zastosowania w praktyce, tym wi\u0119ksze pojawia si\u0119 zagro\u017cenie zniekszta\u0142cenia konkurencji, a tym samym maleje maksymalna dopuszczalna intensywno\u015b\u0107
\npomocy. Komisja Europejska wprowadzi\u0142a zatem podzia\u0142 na:<\/p>\n
\n\u0105zane z celami przemys\u0142owymi czy handlowymi. Ich wyniki powinny by\u0107 udost\u0119pnione;<\/p>\n
\n wiedzy; wiedza ta mo\u017ce by\u0107 wykorzystana w rozwoju nowych produkt\u00f3w, proces\u00f3w czy
\n us\u0142ug lub mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do znacznego udoskonalenia istniej\u0105cych produkt\u00f3w, proces\u00f3w
\nczy us\u0142ug;<\/p>\n
\n \u0142owychwplany, za\u0142o\u017cenia lub projekty nowych, zmodyfikowanych lub udoskonalonych produkt\u00f3w,
\n proces\u00f3w i us\u0142ug (np. budowa prototypu, kt\u00f3ry nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystany komercyjnie,
\nprojekty demonstracyjne, projekty pilota\u017cowe).<\/p>\n
\n innowacyjnym, lecz nie powi\u0105zana z ww. kategoriami bada\u0144, jest mo\u017cliwa, kiedy jest zgodna
\nz wytycznymi Komisji Europejskiej w zakresie pomocy na inwestycje.<\/p>\n
\n wykazanie, \u017ce pomoc publiczna stanowi bodziec (incentive effect) dla dzia\u0142a\u0144 beneficjenta pomocy
\n w zakresie R&D (wska\u017aniki ilo\u015bciowe, jak przyk\u0142adowo zmiany w wydatkach na R&D, liczba os\u00f3b
\n przydzielonych do projekt\u00f3w badawczych, przedstawienie niedoskona\u0142o\u015bci rynku – market failures
\n itp.). Celem pomocy jest zach\u0119canie firm, kt\u00f3re dotychczas w og\u00f3le nie prowadzi\u0142y dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych
\n z R&D lub dzia\u0142ania takie by\u0142y prowadzone na niskim poziomie.
\n W przypadku ka\u017cdego przyj\u0119tego programu pomocowego Komisja Europejska wymaga przedk\u0142adanie
\n corocznych raport\u00f3w z ich wdra\u017cania. Na podstawie tych raport\u00f3w Komisja Europejska monitoruje
\n alokacj\u0119 tej pomocy i, je\u015bli nast\u0105pi taka konieczno\u015b\u0107, proponuje stosowne dzia\u0142ania w przypadku,
\n kiedy pomoc narusza konkurencj\u0119.<\/p>\n
\njest udzielana w bardzo nielicznych przypadkach.<\/p>\n
\n technologicznego skierowanego do podmiot\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w bran\u017cy wyposa\u017cenia i komponent\u00f3w
\n pojazd\u00f3w. Plan ten ma w za\u0142o\u017ceniu obowi\u0105zywa\u0107 przez cztery lata (do ko\u0144ca 2003 r.). Do dyspozycji
\n przedsi\u0119biorstw przygotowano bud\u017cet w wysoko\u015bci 240,4 mln euro. Pomoc ma mie\u0107 form\u0119 nieoprocentowanych
\n po\u017cyczek zwrotnych pokrywaj\u0105cych do 75% koszt\u00f3w projektu. Hiszpa\u0144skie w\u0142adze
\n szacuj\u0105, \u017ce beneficjentami tego planu stanie si\u0119 ok. 100 – 200, g\u0142\u00f3wnie ma\u0142ych firm. Po\u017cyczka musi by\u0107
\n zwr\u00f3cona maksymalnie w ci\u0105gu 10 lat. Oko\u0142o 60% przeznaczonych \u015brodk\u00f3w pomocowych ma zosta\u0107
\n przeznaczona na projekty przed\u0142o\u017cone przez firmy we wsp\u00f3\u0142pracy z o\u015brodkami badawczymi. Celem
\n planu pomocowego jest poprawa potencja\u0142u naukowego i technicznego przedsi\u0119biorstw i ich personelu
\n oraz rozszerzenie i pog\u0142\u0119bienie powi\u0105za\u0144 mi\u0119dzy firmami, centrami technologii i wydzia\u0142ami
\n uniwersyteckimi. Do obszar\u00f3w bada\u0144 zosta\u0142y w\u0142\u0105czone zagadnienia zwi\u0105zane z bezpiecze\u0144stwem pojazd\u00f3w,
\n ich utylizacj\u0105 oraz konserwacj\u0105 pojazd\u00f3w i ich komponent\u00f3w, a tak\u017ce kwestie zwi\u0105zane z pojazdami
\n wykorzystywanymi w publicznym transporcie i na u\u017cytek specjalny. Komisja Europejska
\n oceni\u0142a ten plan jako zgodny ze wsp\u00f3lnym rynkiem w \u015bwietle art. 87. 3 (c) TWE i wytycznymi o pomocy
\npublicznej na R&D.<\/p>\n
\n na R&D firmie IVECO, producentowi samochod\u00f3w dostawczych, przedstawiaj\u0105c j\u0105 jako niezgodn
\n \u0105 ze wsp\u00f3lnym rynkiem. Po przeprowadzeniu analiz Komisja Europejska stwierdzi\u0142a, \u017ce
\n pomoc publiczna, kt\u00f3r\u0105 w\u0142adze w\u0142oskie chcia\u0142y udzieli\u0107 IVECO, nie jest konieczna z perspektywy
\n rozwoju nowych modeli samochod\u00f3w typu van. Mimo, i\u017c projekt mia\u0142 na celu popraw\u0119 produktu
\n w por\u00f3wnaniu do poprzedniego modelu, innowacyjny charakter inwestycji by\u0142 ograniczony do
\n dzia\u0142a\u0144 wsp\u00f3lnych dla przemys\u0142u motoryzacyjnego w kontek\u015bcie rozwoju i produkcji nowego modelu
\n pojazdu. Programy projektowe s\u0105 prowadzone w bran\u017cy motoryzacyjnej periodycznie i stanowi\u0105
\n cz\u0119\u015b\u0107 normalnych dzia\u0142a\u0144 przedsi\u0119biorstwa. Zgodnie z regu\u0142ami udzielania pomocy publicznej n\u0107
\n R&D, pomoc mo\u017ce by\u0107 udzielona w przypadku, kiedy stanowi ona dodatkowy bodziec dla dzia\u0142a\u0144 przedsi\u0119biorstwa w zakresie R&D. Komisja Europejska uwa\u017ca, \u017ce je\u015bli rozw\u00f3j nowego modelu samochodu
\n by\u0142by postrzegany jako dzia\u0142anie badawcze zas\u0142uguj\u0105ce na pomoc, ka\u017cdy producent samochod\u00f3w
\n m\u00f3g\u0142by zg\u0142aszaa wniosek o wparcie na R&D w przypadku ka\u017cdego nowego modelu, kt\u00f3ry
\n chcia\u0142by wypu\u015bcia na rynek. Publiczne wsparcie stanowi\u0142oby zatem obni\u017cenie cz\u0119\u015bci koszt\u00f3w operacyjnych
\n (czyli pomoc niedozwolon\u0105) i nie osi\u0105gn\u0119\u0142oby zamierzonego celu, jakim jest nak\u0142anianie firm
\ndo prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci badawczej, kt\u00f3ra inaczej nie by\u0142aby mo\u017cliwa.<\/p>\n