Czy bez radykalnych zmian mo\u017cna w Polsce szybko zbudowa\u0107 drogi? Odpowied\u017a jest prosta: nie mo\u017cna – pisze wspó\u0142w\u0142a\u015bciciel Agencji Geodezyjno-Prawnej Grunt. Nie tylko wtajemniczonym wiadomo, \u017ce budowa dróg sk\u0142ada si\u0119 z dwóch etapów: przygotowawczego i w\u0142a\u015bciwego, ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 przeci\u0119ciem wst\u0119gi. Niestety, wiele osób nie wie – albo nie chce wiedzie\u0107 – która cz\u0119\u015b\u0107 jest wa\u017cniejsza. Na ogó\u0142 uwa\u017caj\u0105, \u017ce ta budowlana. Wst\u0119ga przecinana przez premiera i bankiet na g\u0142adkiej nawierzchni maj\u0105 wielk\u0105 przewag\u0119 nad setkami problemów, które musz\u0105 by\u0107 rozwi\u0105zane, by rozpocz\u0105\u0107 budow\u0119.
Przez 17 lat \u017caden nasz rz\u0105d i \u017caden Sejm nie podj\u0105\u0142 tego tematu tak, by kompleksowo i metodycznie zaj\u0105\u0107 si\u0119 przygotowaniem odpowiednich przepisów upraszczaj\u0105cych procedury, dyscyplinuj\u0105cych do niezw\u0142ocznych dzia\u0142a\u0144 urz\u0119dy, s\u0105dy i instytucje zajmuj\u0105ce si\u0119 realizacj\u0105 celów publicznych, wyprzedzaj\u0105cych porz\u0105dkowanie stanów prawnych nieruchomo\u015bci, a jednocze\u015bnie (co jest najwa\u017cniejsze) zapewniaj\u0105cych w\u0142a\u015bcicielom 's\u0142uszne odszkodowanie’ b\u0119d\u0105ce wyrazem przestrzegania praw cz\u0142owieka. Nadziej\u0119 budzi wypowied\u017a obecnego ministra transportu Jerzego Polaczka: 'Dzi\u015b najprostszym zadaniem jest drog\u0119 wybudowa\u0107. Zdecydowanie trudniej jest przygotowa\u0107 inwestycj\u0119’.
Obecne procedury przygotowawcze zajmuj\u0105 od sze\u015bciu do 12 lat. Je\u015bli w ci\u0105gu najbli\u017cszego roku nie zostan\u0105 zmienione wszystkie z\u0142e przepisy, nie zostanie ustalony odpowiedni tryb post\u0119powania, nie b\u0119dzie podj\u0119ty i rozwi\u0105zany temat konstytucyjnego 's\u0142usznego odszkodowania’ dla w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci, nic si\u0119 nie poprawi. Przejmowanie nieruchomo\u015bci pod drogi na mocy decyzji lokalizacyjnej, co uchwali\u0142 niedawno Sejm, nic nie przyspieszy, bo w\u0142a\u015bciciele b\u0119d\u0105 czeka\u0107 na odszkodowania o wiele d\u0142u\u017cej ni\u017c dotychczas, kiedy grunty te nabywano w formie aktów notarialnych. Wojewodowie decyzje odszkodowawcze b\u0119d\u0105 wydawa\u0107 w ci\u0105gu dwóch – trzech lat. W województwie mazowieckim np. takich decyzji dotycz\u0105cych dróg krajowych trzeba b\u0119dzie rocznie wyda\u0107 ok. 12 tys. Nawet je\u015bli b\u0119dzie wydane pozwolenie na budow\u0119, \u017caden w\u0142a\u015bciciel nie wpu\u015bci firm budowlanych na swoje dzia\u0142ki, je\u015bli wcze\u015bniej nie otrzyma odszkodowania.
Dotyczy to zarówno dróg krajowych, jak i wszystkich pozosta\u0142ych kategorii. Teraz w\u0142a\u015bciciele otrzymuj\u0105 odszkodowanie za grunt i sk\u0142adniki budowlane (budynki, ogrodzenia, drzewa, krzewy itp.). Odszkodowanie to ustalane jest na podstawie wyceny wykonanej przez rzeczoznawców maj\u0105tkowych posiadaj\u0105cych pa\u0144stwowe uprawnienia. Niestety, przepisy oraz standardy ustalaj\u0105ce zasady i metody sporz\u0105dzania tych wycen nie s\u0105 doskona\u0142e i dlatego wymagaj\u0105 pilnej nowelizacji. Dwie niezale\u017cne wyceny tej samej nieruchomo\u015bci nie powinny si\u0119 ró\u017cni\u0107 o wi\u0119cej ni\u017c 10 – 15 proc. A w praktyce wygl\u0105da to znacznie gorzej. Czy opisane odszkodowanie jest we wszystkich przypadkach tym 's\u0142usznym’, o którym mówi nasza konstytucja? Moim zdaniem nie.
W wielu przypadkach projektowan\u0105 drog\u0105 przecinamy gospodarstwa rolne, utrudniaj\u0105c produkcj\u0119 i podnosz\u0105c w znacznym stopniu jej koszty. Rolnik, by dojecha\u0107 do swojego pola, musi cz\u0119sto pokona\u0107 10 – 12 kilometrów.
Istniej\u0105 przypadki, \u017ce w\u0142a\u015bciciel posiada zak\u0142ad produkcyjny na swojej nieruchomo\u015bci, a odci\u0119cie jej cz\u0119\u015bci powoduje ograniczenie produkcji, czyli powa\u017cne straty. Przesiedlenie w\u0142a\u015bcicieli budynków, które znalaz\u0142y si\u0119 w pasie drogi, w inne, cz\u0119sto odleg\u0142e, miejsce powoduje zerwanie wi\u0119zi rodzinnych i spo\u0142ecznych (praca, szko\u0142a, s\u0105siedzi, znajomi itp.). Zmiana przeznaczenia terenu z budowlanego na drogowy (decyzj\u0105 lokalizacyjn\u0105) tak\u017ce nara\u017ca w\u0142a\u015bcicieli na straty. Mo\u017cna by\u0142oby wymieni\u0107 jeszcze wiele sytuacji, w których w\u0142a\u015bciciele nara\u017ceni s\u0105 przez budow\u0119 drogi na znaczne straty. S\u0105 to tzw. utracone korzy\u015bci. Niestety, polskie prawo nie przewiduje odszkodowania za 'utracone korzy\u015bci’ i nigdy nie ustalono, wed\u0142ug jakich zasad i kryteriów nale\u017cy je wycenia\u0107. Je\u015bli chcemy szybko budowa\u0107 drogi, musimy t\u0119 spraw\u0119 pilnie uregulowa\u0107.
Skoro premier Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski na kongresie drogowym w pa\u017adzierniku 2006 r. stwierdzi\u0142, \u017ce rozwój krajowego systemu drogowego jest jednym z priorytetów jego rz\u0105du, to od poszczególnych resortów, a tak\u017ce od wojewodów mo\u017cna chyba wymaga\u0107, by sprawy dotycz\u0105ce dróg za\u0142atwiane by\u0142y od r\u0119ki, a przynajmniej w terminach wynikaj\u0105cych z k.p.a.
Jak jest naprawd\u0119, mo\u017cna si\u0119 przekona\u0107 w ka\u017cdej chwili. To nie s\u0105 kilkumiesi\u0119czne opó\u017anienia, to cz\u0119sto s\u0105 opó\u017anienia kilkuletnie.
Pracowa\u0142em wiele lat w administracji publicznej na wszystkich szczeblach i doskonale zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z braku dostatecznej liczby etatów, wykwalifikowanych pracowników, bardzo cz\u0119sto niepe\u0142nej dokumentacji, ale wiem te\u017c, \u017ce przy dobrej woli, dobrej organizacji i ch\u0119ciach mo\u017cna za\u0142atwi\u0107 dwa lub trzy razy wi\u0119cej spraw ni\u017c obecnie (nie odsy\u0142aj\u0105c dokumentów z powodu braku orygina\u0142u jakiego\u015b trzeciorz\u0119dnego \u015bwistka).
To samo dotyczy jednostek samorz\u0105du terytorialnego. Rz\u0105d nie ma bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu na samorz\u0105dy, jednak po\u015brednio, wykorzystuj\u0105c instrumenty nadzoru i kontroli, mo\u017ce sprawdzi\u0107, jak d\u0142ugo za\u0142atwiane s\u0105 sprawy maj\u0105ce wp\u0142yw na opó\u017anienie budowy dróg, i ewentualnie interweniowa\u0107.
Mi\u0119dzy innymi z opisanych wy\u017cej przyczyn latami przed\u0142u\u017ca si\u0119 realizacja inwestycji.
Wiele osób w urz\u0119dach chyba nie zdaje sobie sprawy, \u017ce pilne przyj\u0119cie map do zasobu geodezyjnego, przygotowanie decyzji, udzielenie odpowiedzi na skarg\u0119, za\u0142atwienie odwo\u0142ania, niezw\u0142oczne wyp\u0142acenie odszkodowania mo\u017ce przyspieszy\u0107 budow\u0119 dróg o kilka lat i zdecydowanie z\u0142agodzi\u0107 napi\u0119cia spo\u0142eczne. A mo\u017ce za pilne za\u0142atwianie spraw celu publicznego trzeba dodatkowo urz\u0119dnikom p\u0142aci\u0107 – albo za przekroczenie terminów ustali\u0107 specjalne kary?
Je\u015bli chodzi o s\u0105dy i ksi\u0119gi wieczyste, to w ostatnich latach sytuacja znacznie si\u0119 poprawi\u0142a. Na za\u0142o\u017cenie ksi\u0119gi, na wpis czy na wydanie odpisu nawet w Warszawie czeka si\u0119 zdecydowanie krócej.
Natomiast za\u0142atwienie spraw w s\u0105dach cywilnych w dalszym ci\u0105gu trwa latami. Cel publiczny nie ma tutaj \u017cadnego znaczenia. Tylko w jednym z s\u0105dów, dzia\u0142aj\u0105cym 100 km od stolicy, po krótkiej rozmowie i pro\u015bbie o priorytetowe za\u0142atwianie spraw zwi\u0105zanych z budow\u0105 drogi krajowej prezes s\u0105du poda\u0142 numer prywatnego telefonu komórkowego, upowa\u017cniaj\u0105c mnie do informowania, którzy rolnicy z\u0142o\u017cyli swoje sprawy w s\u0105dzie. I rzeczywi\u015bcie by\u0142y one za\u0142atwiane w ci\u0105gu trzech – czterech tygodni. S\u0119dzia stwierdzi\u0142, \u017ce wie, ile osób ginie na przewidzianej do przebudowy drodze, i to jest bezdyskusyjny powód, dla którego nale\u017cy za\u0142atwi\u0107 tych kilkadziesi\u0105t spraw poza kolejno\u015bci\u0105 i przyspieszy\u0107 budow\u0119.
Z innych s\u0105dów pisma z pro\u015bb\u0105 o przyspieszenie spraw odsy\u0142ane by\u0142y ze stwierdzeniem, \u017ce inwestor buduj\u0105cy drog\u0119 nie jest stron\u0105 w post\u0119powaniu i w zwi\u0105zku z tym takich pism nie nale\u017cy przysy\u0142a\u0107.
Najbardziej bulwersuj\u0105ce sprawy to zak\u0142adanie przez jeden z s\u0105dów w Warszawie tzw. depozytów s\u0105dowych dla osób, które nie mia\u0142y uregulowanych spraw w\u0142asno\u015bciowych i wydano dla nich decyzje wyw\u0142aszczeniowe. Skoro tak proste sprawy nie s\u0105 za\u0142atwiane natychmiast, mimo \u017ce podstawowym dokumentem jest dostarczona s\u0105dowi prawomocna decyzja wyw\u0142aszczeniowa, to jak mo\u017cemy mówi\u0107 o przyspieszeniu budowy dróg?
Najciekawsze, \u017ce w tym samym s\u0105dzie trzy sprawy trafi\u0142y do innego s\u0119dziego i za\u0142atwi\u0142 je na podstawie przes\u0142anych dokumentów w cztery miesi\u0105ce (te\u017c zdecydowanie za d\u0142ugo), stwierdzaj\u0105c w uzasadnieniu: 'Wniosek zas\u0142uguje na uwzgl\u0119dnienie, albowiem w \u015bwietle okoliczno\u015bci w nim przytoczonych z\u0142o\u017cenie do depozytu jest prawnie uzasadnione’. Dochodz\u0105c do powy\u017cszej konkluzji, s\u0105d nie bada\u0142 prawdziwo\u015bci twierdze\u0144 wnioskodawcy, gdy\u017c w niniejszym post\u0119powaniu – zgodnie z §1 rozporz\u0105dzenia ministra sprawiedliwo\u015bci z 24 wrze\u015bnia 1965 r. o zasadach i trybie post\u0119powania w sprawach o z\u0142o\u017cenie do depozytu s\u0105dowego – nie jest do tego uprawniony. Natomiast pozosta\u0142ych 31 spraw odsy\u0142ano kilkakrotnie do inwestora, \u017c\u0105daj\u0105c dodatkowych dokumentów, i mimo interwencji u prezesa s\u0105du za\u0142atwiono je dopiero po dziesi\u0119ciu miesi\u0105cach. A w\u0142a\u015bciciele, którzy wreszcie po dwóch latach za\u0142atwili sprawy spadkowe, nie mogli pobra\u0107 pieni\u0119dzy i wyprowadzi\u0107 si\u0119 z budynków znajduj\u0105cych si\u0119 w pasie drogowym. Panie ministrze Ziobro! Wygl\u0105da na to, \u017ce s\u0105dy te\u017c mog\u0105 si\u0119 przyczyni\u0107 do przyspieszenia budowy dróg.
Okazj\u0105 do zinwentaryzowania wszystkich s\u0142abych punktów procesu przygotowawczego zwi\u0105zanego z budow\u0105 dróg i zaproponowania konkretnych wniosków b\u0119dzie konferencja pod has\u0142em 'Polskie drogi – od pomys\u0142u do pozwolenia na budow\u0119’, która odb\u0119dzie si\u0119 14 – 16 czerwca 2007 roku w Nowym S\u0105czu.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","categories":[23],"tags":[695,1434,9717],"class_list":["post-13096","infobus","type-infobus","status-publish","hentry","category-infrastruktura","tag-budowa","tag-droga","tag-ministerstwo-transportu"],"acf":[],"yoast_head":"\n